Đề xuất kiểm tra căn cước khi mua thuốc lá với người nghi dưới 18 tuổi
Việc mua bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi đang là vấn đề được Bộ Y tế Việt Nam đặc biệt quan tâm. Mới đây, dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất người mua thuốc lá khi bị nghi ngờ dưới 18 tuổi phải xuất trình căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID để chứng minh độ tuổi. Quy định này nhằm giảm thiểu tình trạng thanh thiếu niên dễ dàng tiếp cận thuốc lá, một vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện nay.
Bối cảnh
Thuốc lá là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng và tử vong trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được ban hành nhằm kiểm soát việc sử dụng và kinh doanh thuốc lá, đặc biệt là bảo vệ nhóm trẻ em, thanh thiếu niên khỏi tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người dưới 18 tuổi vẫn dễ dàng mua được thuốc lá do thiếu công cụ xác minh tuổi của người bán hàng.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến để sửa đổi luật hiện hành, dự kiến trình Quốc hội trong năm 2026. Dự thảo luật không chỉ tiếp tục cấm người dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá dưới mọi hình thức mà còn đề xuất các biện pháp tăng cường kiểm soát việc bán thuốc lá, như cấm bán thuốc lá trực tuyến, cấm bán qua máy bán hàng tự động, và yêu cầu các điểm bán phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi.
Diễn biến chính
Dự thảo luật nhấn mạnh việc kiểm tra giấy tờ tùy thân nhằm hạn chế tình trạng người chưa thành niên vẫn dễ dàng mua thuốc lá. Theo khảo sát của Trường Đại học Y tế công cộng năm 2024, có tới 30,5% chủ cửa hàng thừa nhận từng bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, giảm so với 40,8% năm 2017 nhưng vẫn ở mức đáng báo động.
Bộ Y tế cho biết mạng lưới điểm bán thuốc lá hiện rất lớn và phân tán, trong khi người bán gần như không có công cụ pháp lý để xác minh tuổi người mua. Việc yêu cầu xuất trình căn cước công dân hoặc sử dụng ứng dụng VNeID (ứng dụng định danh điện tử của Bộ Công an Việt Nam) sẽ giúp các cơ sở bán lẻ chủ động tuân thủ quy định, đồng thời tạo căn cứ pháp lý cho cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát.
Đáng chú ý, dự thảo lần đầu tiên đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới vào phạm vi điều chỉnh của luật. Đây là bước đi nhằm kiểm soát các sản phẩm mới xuất hiện trên thị trường, vốn đang gia tăng nhanh chóng trong giới trẻ.
Bên cạnh đó, dự luật đề xuất thu hẹp các địa điểm trong nhà được phép bố trí khu vực hút thuốc, chỉ còn khu cách ly tại ga sân bay quốc tế và các cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường. Đồng thời, luật cũng bổ sung nguyên tắc bảo đảm mọi người, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và nhóm dễ bị tổn thương, được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc yêu cầu xuất trình căn cước hoặc ứng dụng VNeID khi mua thuốc lá là một bước tiến quan trọng trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam. Đây không chỉ là công cụ giúp người bán hàng xác minh độ tuổi khách mua một cách chính xác mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, xử phạt các vi phạm.
Quy định này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các điểm bán thuốc lá, buộc họ phải nâng cao trách nhiệm trong việc kiểm soát khách hàng, từ đó góp phần giảm thiểu việc thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá, hạn chế nguy cơ nghiện sớm và các hậu quả sức khỏe lâu dài. Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những quy định tương tự cũng có thể được tham khảo để bảo vệ thế hệ trẻ khỏi tác hại của thuốc lá.
Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh với thuốc lá điện tử và các sản phẩm mới cũng là điều cần thiết khi xu hướng sử dụng các sản phẩm này ngày càng phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ. Việc siết chặt khu vực hút thuốc trong nhà cũng góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu khói thuốc thụ động ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Kết luận
Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với các quy định mới về việc kiểm tra căn cước khi bán thuốc lá cho người nghi ngờ dưới 18 tuổi, cùng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn với thuốc lá điện tử và khu vực hút thuốc, thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đây là bước đi cần thiết để giảm thiểu tác hại của thuốc lá trong xã hội hiện đại.
Hình ảnh từ bài viết
Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra một cơ sở kinh doanh thuốc lá. Ảnh: Bộ Công Thương
Đề xuất kiểm tra căn cước khi mua thuốc lá với người nghi dưới 18 tuổi