Đề xuất sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Nhiều thay đổi doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý
Bộ Nội vụ Việt Nam đang tiến hành lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đây là bước chuẩn bị quan trọng nhằm cập nhật các quy định phù hợp với thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và thay đổi trong quan hệ lao động. Vậy những điểm mới này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp và người lao động, đặc biệt là cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Séc và các nước châu Âu?
Bối cảnh
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã quy định việc cấp sổ bảo hiểm xã hội (BHXH) bằng bản điện tử và bản giấy, với giá trị pháp lý ngang nhau. Đây là một phần trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia, giúp người tham gia bảo hiểm thuận tiện hơn trong việc quản lý và sử dụng các quyền lợi của mình. Theo đó, chậm nhất đến ngày 1-1-2026, việc cấp sổ BHXH bản điện tử phải được thực hiện, trong khi bản giấy chỉ cấp khi người tham gia có yêu cầu.
Tuy nhiên, dự thảo sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội đang được Bộ Nội vụ đề xuất sẽ điều chỉnh lại quy định này nhằm phù hợp hơn với thực tế triển khai và nhu cầu của người dân. Ngoài ra, dự luật cũng đề cập đến trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng lao động trong trường hợp người lao động nghỉ ốm đau dài ngày, cũng như các quy định về chậm và trốn đóng BHXH.
Diễn biến chính
Điểm đáng chú ý đầu tiên là dự luật sửa đổi đề xuất giữ nguyên việc cấp sổ BHXH bằng bản điện tử làm hình thức chính, nhưng đồng thời khẳng định sổ BHXH bản giấy vẫn được cấp khi người tham gia yêu cầu và có giá trị pháp lý tương đương. Điều này nhằm tạo sự linh hoạt, thuận tiện cho người lao động, nhất là những người chưa quen hoặc không thuận tiện sử dụng các dịch vụ điện tử.
Về thời hạn thực hiện giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH, Luật hiện hành quy định chậm nhất ngày 1-1-2027 phải đảm bảo điều kiện thực hiện giao dịch điện tử. Tuy nhiên, dự luật sửa đổi đề xuất bỏ mốc thời gian này do dự luật mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-3-2027, nhằm tránh trùng lặp và tạo điều kiện cho việc triển khai đồng bộ.
Về trách nhiệm đóng BHXH, dự luật bổ sung quy định người sử dụng lao động vẫn phải đóng BHXH trong trường hợp người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng đầu làm việc hoặc tháng đầu trở lại làm việc. Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi gặp rủi ro về sức khỏe ngay trong giai đoạn đầu của hợp đồng lao động hoặc khi quay trở lại làm việc sau thời gian nghỉ.
- Dự luật cũng sửa đổi các quy định về chậm đóng và trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, theo hướng cụ thể hóa các trường hợp vi phạm liên quan đến việc không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người tham gia BHXH bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn kê khai theo quy định của Chính phủ.
- Về chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và thai sản, dự thảo quy định thời gian nghỉ do người sử dụng lao động và ban chấp hành công đoàn cơ sở quyết định. Trong trường hợp có ý kiến khác nhau, người sử dụng lao động sẽ quyết định dựa trên đề nghị của công đoàn cơ sở. Nếu đơn vị không có công đoàn cơ sở, người sử dụng lao động sẽ tự quyết định.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc chuyển đổi sang sổ BHXH điện tử là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa hệ thống bảo hiểm xã hội, giúp giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tăng cường tính minh bạch. Tuy nhiên, việc vẫn giữ sổ giấy theo yêu cầu sẽ giúp những người chưa quen với công nghệ hoặc không có điều kiện sử dụng thiết bị điện tử vẫn được đảm bảo quyền lợi. Điều này đặc biệt quan trọng với người lao động Việt Nam tại Séc và châu Âu, những người có thể gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ điện tử của Việt Nam do khoảng cách địa lý và khác biệt về hạ tầng công nghệ.
Quy định về trách nhiệm đóng BHXH khi người lao động nghỉ ốm dài ngày trong tháng đầu làm việc hoặc trở lại làm việc giúp bảo vệ quyền lợi người lao động trong trường hợp rủi ro sức khỏe, đồng thời tạo sự công bằng trong quan hệ lao động. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ càng trong quản lý nhân sự và tài chính.
Việc sửa đổi các quy định về chậm và trốn đóng BHXH nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, đảm bảo quyền lợi cho người lao động và tạo sự công bằng trong thị trường lao động. Đây cũng là tín hiệu cho thấy Nhà nước đang siết chặt hơn các quy định nhằm chống thất thu bảo hiểm xã hội, điều này có thể ảnh hưởng đến các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ hoặc các chủ sử dụng lao động chưa tuân thủ đầy đủ quy định.
Kết luận
Dự thảo sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội mang đến nhiều thay đổi quan trọng, từ việc cấp sổ BHXH điện tử đến quy định trách nhiệm đóng bảo hiểm và xử lý vi phạm. Những điều chỉnh này không chỉ giúp hệ thống bảo hiểm xã hội vận hành hiệu quả hơn mà còn bảo vệ quyền lợi người lao động tốt hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn cho doanh nghiệp trong việc tuân thủ pháp luật. Cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu cần theo dõi sát sao để hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong bối cảnh luật pháp Việt Nam ngày càng được cập nhật hiện đại.
Hình ảnh từ bài viết
Người dân làm thủ tục bảo hiểm xã hội tại Hà Nội - Ảnh: HÀ QUÂN
Đề xuất mới sửa Luật Bảo hiểm xã hội mà doanh nghiệp, người lao động cần biết - Ảnh 2.
Đề xuất sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Nhiều thay đổi doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý