Đề xuất thành lập Sở An toàn thực phẩm tại Hà Nội và chi cục ở 32 tỉnh
Bộ Y tế vừa trình đề án cải tổ hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo hướng tập trung một đầu mối từ Trung ương đến địa phương. Hà Nội sẽ thành lập Sở An toàn thực phẩm trực thuộc UBND thành phố, trong khi 32 tỉnh, thành khác dự kiến có Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế. Mô hình này hứa hẹn giúp quản lý chặt chẽ hơn, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả giám sát.
Bối cảnh
Quản lý an toàn thực phẩm là một lĩnh vực quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và đảm bảo chất lượng thực phẩm trên thị trường. Tại Việt Nam, sau hơn 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm 2010, hệ thống quản lý vẫn được tổ chức theo mô hình đa đầu mối, với sự phân chia trách nhiệm giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương ở Trung ương, cũng như nhiều đơn vị khác nhau ở địa phương.
Mô hình đa đầu mối này dẫn đến sự thiếu thống nhất trong thẩm quyền, nhân lực và cơ chế phối hợp, gây khó khăn trong công tác chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra, truy xuất nguồn gốc và xử lý sự cố an toàn thực phẩm. Tại 34 tỉnh, thành được khảo sát, có 25 địa phương thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, 8 địa phương duy trì Phòng An toàn thực phẩm thuộc Sở Y tế, và TP HCM là địa phương duy nhất vận hành mô hình Sở An toàn thực phẩm.
Diễn biến chính
Theo đề xuất của Bộ Y tế, Hà Nội sẽ thành lập Sở An toàn thực phẩm trực thuộc UBND thành phố, trên cơ sở Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm hiện nay. Sở này sẽ tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ và nhân sự từ các sở liên quan, nhằm tập trung quản lý hiệu quả hơn.
TP HCM, địa phương duy nhất đang vận hành mô hình Sở An toàn thực phẩm, sẽ kết thúc giai đoạn thí điểm để chuyển sang hoạt động chính thức. Đây được xem là mô hình mẫu để các địa phương khác tham khảo.
Tại 32 tỉnh, thành còn lại, Bộ Y tế đề xuất thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, dựa trên đơn vị hiện có của ngành y tế được giao nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm. Các chi cục này sẽ tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan đến công tác quản lý an toàn thực phẩm đang thuộc Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc thành lập sở và chi cục không đồng nghĩa với tăng biên chế. Phương án được xây dựng theo hướng chuyển giao nguyên trạng chức năng, nhiệm vụ và lực lượng đang làm công tác an toàn thực phẩm tại các cơ quan liên quan, tận dụng nguồn nhân lực sẵn có thay vì tuyển dụng mới.
Ở cấp xã, các nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm thuộc lĩnh vực nông nghiệp và công thương sẽ được giao cho Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc UBND cấp xã. Tùy điều kiện thực tế, địa phương có thể thành lập Phòng An toàn thực phẩm để tham mưu thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước và giải quyết các thủ tục hành chính được phân cấp.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế đề xuất thành lập các tổ công tác liên ngành về an toàn thực phẩm theo hình thức kiêm nhiệm, với sự tham gia của lực lượng công an, y tế, kinh tế và các đơn vị liên quan. Cách tổ chức này nhằm tăng cường giám sát ở cơ sở nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc tinh gọn bộ máy.
Ở cấp Trung ương, Bộ Y tế đề xuất chấm dứt hoạt động quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm tại Bộ Công Thương và chuyển một số nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm đang thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Bộ Y tế. Cùng với việc chuyển giao chức năng, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan cũng sẽ được điều chuyển về Cục An toàn thực phẩm, cơ quan sẽ được kiện toàn thành đầu mối duy nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên toàn quốc.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tập trung quản lý an toàn thực phẩm về một đầu mối duy nhất tại Bộ Y tế giúp làm rõ trách nhiệm, rút ngắn quá trình điều phối và sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh an toàn thực phẩm ngày càng được người dân quan tâm, đặc biệt khi thị trường thực phẩm đa dạng và phức tạp.
Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng lưu ý cần duy trì các đơn vị chuyên môn theo từng nhóm chuỗi thực phẩm để bảo đảm năng lực chuyên sâu đang có của các ngành nông nghiệp, công thương và y tế. Điều này nhằm tránh mất đi kinh nghiệm và chuyên môn sâu trong từng lĩnh vực, đồng thời đảm bảo quản lý toàn diện từ sản xuất đến tiêu thụ.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, dù đề án này diễn ra tại Việt Nam, nhưng việc nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến nguồn thực phẩm xuất khẩu, cũng như các sản phẩm nhập khẩu từ Việt Nam. Người Việt kinh doanh trong ngành thực phẩm, siêu thị hay nhà hàng có thể cần theo dõi sát sao các quy định mới để đảm bảo tuân thủ và duy trì chất lượng sản phẩm.
Kết luận
Đề án thành lập Sở An toàn thực phẩm tại Hà Nội và Chi cục tại 32 tỉnh là bước đi quan trọng nhằm thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo hiện nay. Việc này hứa hẹn nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm.
Hình ảnh từ bài viết
Dự kiến cơ cấu quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương theo Đề án của Bộ Y tế. Ảnh: Bộ Y tế
Đề xuất thành lập Sở An toàn thực phẩm tại Hà Nội và chi cục ở 32 tỉnh