Đề xuất trên 25 tuổi mới được hiến tạng cho người ngoài gia đình để tránh buôn bán
Hiến tạng là hành động cao cả cứu sống nhiều người bệnh, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ. Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác nhằm hoàn thiện quy định, đặc biệt về độ tuổi người hiến tạng cho người không cùng huyết thống. Liệu quy định mới sẽ giúp ngăn chặn tình trạng buôn bán tạng và bảo vệ sức khỏe người hiến như thế nào?
Bối cảnh
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác hiện hành được ban hành năm 2006, cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống hoặc sau khi chết, cũng như hiến xác. Tuy nhiên, luật chưa phân biệt rõ ràng về độ tuổi giữa trường hợp hiến cho thành viên gia đình và người không cùng huyết thống. Điều này dẫn đến một số bất cập trong thực tiễn, khi người hiến tạng dưới 25 tuổi cho người ngoài gia đình có thể gặp nguy cơ sức khỏe lâu dài và tiềm ẩn nguy cơ bị ép buộc hoặc mua bán tạng.
Bộ Y tế dựa trên các nghiên cứu quốc tế và khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy vùng não liên quan đến khả năng phán đoán vẫn tiếp tục phát triển đến giữa độ tuổi 20. Thận cũng đạt chức năng tối đa trong khoảng 20-30 tuổi và bắt đầu suy giảm sau 40 tuổi. Người hiến thận từ 18-25 tuổi có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính trong 20-30 năm tiếp theo cao hơn đáng kể so với dân số chung. Vì vậy, nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ, áp dụng ngưỡng 25 tuổi đối với người hiến tạng cho người không cùng huyết thống để bảo vệ sức khỏe người hiến và hạn chế các rủi ro xã hội.
Diễn biến chính
Dự thảo Luật sửa đổi đề xuất tách riêng điều kiện về độ tuổi đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống. Theo đó:
- Người hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình phải từ đủ 18 tuổi trở lên.
- Người hiến bộ phận cơ thể cho người không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên.
Điều này nhằm giảm thiểu nguy cơ sức khỏe cho người hiến trẻ tuổi, đồng thời ngăn chặn các hành vi mua bán hoặc ép buộc hiến tạng, vốn tiềm ẩn trong các ca ghép từ người hiến sống hiện chiếm khoảng 94% tổng số ca ghép tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất mở rộng trường hợp hiến bộ phận cơ thể sau chết tuần hoàn, trong khi luật hiện hành chỉ cho phép hiến bộ phận sau chết não. Đề xuất này giúp tăng nguồn tạng hiến, cứu sống nhiều bệnh nhân hơn.
Đáng chú ý, dự thảo cho phép người dưới 18 tuổi được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết trong một số trường hợp nhất định, với điều kiện có nguyện vọng rõ ràng trước khi chết và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Trường hợp hiến tạng sau chết não hoặc chết tuần hoàn, người hiến phải từ đủ 18 tuổi trở lên và đã đăng ký hiến tạng. Nếu chưa đăng ký, cần có nguyện vọng bằng lời nói hoặc văn bản với người giám hộ và được đồng ý.
Phân tích & Ý nghĩa
Quy định mới về độ tuổi hiến tạng cho người ngoài gia đình trên 25 tuổi dựa trên cơ sở khoa học và kinh nghiệm quốc tế, nhằm bảo vệ sức khỏe người hiến, đặc biệt tránh những rủi ro lâu dài về bệnh thận và các biến chứng khác. Việc phân biệt rõ ràng giữa hiến cho người thân và người không cùng huyết thống cũng giúp giảm thiểu nguy cơ mua bán tạng, một vấn đề nhạy cảm và phức tạp trong lĩnh vực y tế.
Đề xuất mở rộng hiến tạng sau chết tuần hoàn sẽ góp phần tăng nguồn tạng hiến, giúp nhiều bệnh nhân chờ ghép có cơ hội được cứu sống. Đồng thời, việc cho phép người dưới 18 tuổi hiến tạng sau khi chết với sự đồng ý của người giám hộ cũng thể hiện sự tôn trọng nguyện vọng của người hiến và gia đình trong các trường hợp đặc biệt.
Kết luận
Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi với quy định mới về độ tuổi hiến tạng cho người ngoài gia đình trên 25 tuổi là bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người hiến và ngăn chặn các hành vi mua bán tạng. Đồng thời, việc mở rộng các trường hợp hiến tạng sau chết tuần hoàn và cho phép người dưới 18 tuổi hiến tạng trong điều kiện có sự đồng ý của người giám hộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác hiến, ghép tạng tại Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Bộ Y tế đề xuất người trên 25 tuổi mới được hiến tạng cho người ngoài gia đình - Ảnh minh họa
Đề xuất trên 25 tuổi mới được hiến tạng cho người ngoài gia đình để tránh buôn bán