Địa phương đòi thêm kinh phí cho dự án nhà máy điện hạt nhân Dukovany, Bộ trưởng Havlíček cảnh báo không có tiền tự động
Dự án mở rộng nhà máy điện hạt nhân Dukovany tại Cộng hòa Séc đang tạo ra những tranh luận về nguồn kinh phí hỗ trợ cho các địa phương bị ảnh hưởng. Liệu nhà nước có đáp ứng đủ nhu cầu tài chính để phát triển hạ tầng, y tế, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu khác trong vùng dự án? Bộ trưởng Công nghiệp Karel Havlíček (ANO) mới đây đã lên tiếng về vấn đề này, nhấn mạnh rằng sự hỗ trợ không phải là điều hiển nhiên và cần được xem xét kỹ lưỡng.
Bối cảnh
Nhà máy điện hạt nhân Dukovany là một trong những cơ sở sản xuất điện quan trọng nhất của Séc, nằm ở vùng Vysočina. Chính phủ Séc đã phê duyệt kế hoạch xây dựng thêm các tổ máy mới nhằm tăng cường nguồn năng lượng hạt nhân, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Theo kế hoạch hành động được chính phủ trước đây thông qua, các chi phí liên quan đến tác động của việc xây dựng các tổ máy mới này ước tính khoảng 15 tỷ korun. Trong đó, nhà nước dự kiến sẽ chịu khoảng 80% chi phí, phần còn lại do các vùng và địa phương cùng chia sẻ.
Tuy nhiên, hiện tại trong ngân sách nhà nước chưa có đủ nguồn lực để chi trả cho các dự án phát triển hạ tầng liên quan như xây dựng khu nhà ở cho công nhân, mở rộng dịch vụ y tế, trường học hay hệ thống cấp nước. Điều này khiến các địa phương như Zašovice, Hrotovice và nhiều nơi khác bày tỏ lo ngại về khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển trong tương lai khi lượng dân cư tăng lên do dự án.
Diễn biến chính
Bộ trưởng Công nghiệp Karel Havlíček (ANO) đã phát biểu với truyền thông rằng việc hỗ trợ tài chính cho các địa phương không phải là điều tự động. Ông nhấn mạnh: "Tùy theo nhu cầu cụ thể của từng địa phương, chúng tôi sẽ thảo luận về mức độ tham gia của nhà nước và nhà đầu tư. Không có chuyện nhà nước sẽ tự động đổ hàng tỷ korun vào khu vực chỉ vì các địa phương yêu cầu thêm."
Ông Lukáš Vlček, cựu Bộ trưởng Công nghiệp thuộc đảng STAN, cũng cho biết ông đã đề xuất trong quá trình thảo luận ngân sách nhà nước bổ sung các khoản chi cho phát triển hạ tầng giao thông, nhà ở, y tế và trường học liên quan đến dự án. Tuy nhiên, hiện tại ngân sách chưa có các khoản này.
Hiện tại, nhà nước đã dành kinh phí từ Quỹ Hạ tầng Giao thông để xây dựng các tuyến đường vòng tránh qua các khu dân cư, nhằm giảm áp lực giao thông do vận chuyển vật liệu xây dựng nặng phục vụ dự án. Ví dụ, tại Zašovice, một thị trấn nhỏ với 138 cư dân, tuyến đường vòng đang được xây dựng để giảm thiểu lưu lượng xe chạy qua trung tâm thị trấn. Tương tự, các dự án đường vòng khác như ở Slavětice gần nhà máy và Brtnice ở vùng Jihlava cũng đang được triển khai.
Martin Kukla, Chủ tịch vùng Vysočina (thuộc đảng ANO), cho biết chỉ riêng trong năm nay, các dự án này sẽ tiêu tốn khoảng 1,2 tỷ korun từ Quỹ Hạ tầng Giao thông Nhà nước.
Phân tích & Ý nghĩa
Dự án mở rộng nhà máy Dukovany dự kiến sẽ thu hút thêm hàng nghìn lao động và gia đình họ đến sinh sống tại các vùng lân cận. Theo ước tính của Giám đốc điều hành dự án Dukovany II, Petr Závodský, từ năm 2028-2029 số lượng nhân sự tăng lên đáng kể, với đỉnh điểm vào năm 2034 có thể lên tới 6.000 công nhân. Điều này đặt ra áp lực lớn cho các địa phương trong việc phát triển cơ sở hạ tầng, dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở.
Đây là lý do các địa phương liên quan đang yêu cầu thêm kinh phí để đáp ứng nhu cầu phát triển. Tuy nhiên, Bộ trưởng Havlíček nhấn mạnh rằng nhà nước không thể vô hạn chi tiêu mà cần cân nhắc kỹ lưỡng, đồng thời phối hợp với nhà đầu tư để phân bổ nguồn lực hợp lý. Điều này phản ánh sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và quản lý ngân sách công trong bối cảnh dự án lớn.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trong nước cũng đang tham gia vào các dự án xây dựng liên quan đến Dukovany, như xây dựng các tháp làm mát khổng lồ – một phần công nghệ mà đối tác Hàn Quốc KHNP không thể tự thực hiện do đặc thù sử dụng nước biển để làm mát. Khoảng 80 công ty Séc đã đăng ký tham gia chương trình hợp tác với đối tác Hàn Quốc, góp phần thúc đẩy ngành xây dựng và công nghiệp trong nước.
Kết luận
Dự án mở rộng nhà máy điện hạt nhân Dukovany không chỉ là bước tiến quan trọng trong chiến lược năng lượng của Séc mà còn đặt ra nhiều thách thức về phát triển hạ tầng và dịch vụ xã hội cho các địa phương liên quan. Mặc dù nhu cầu kinh phí là rất lớn, Bộ trưởng Karel Havlíček đã cảnh báo rằng khoản hỗ trợ từ nhà nước không phải là tự động và cần được xem xét kỹ lưỡng từng trường hợp. Điều này cho thấy sự thận trọng trong quản lý ngân sách công, đồng thời nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa nhà nước, địa phương và nhà đầu tư để đảm bảo dự án phát triển bền vững.
Địa phương đòi thêm kinh phí cho dự án nhà máy điện hạt nhân Dukovany, Bộ trưởng Havlíček cảnh báo không có tiền tự động