Điều chỉnh lương hưu cho người nghỉ trước 1995 có mức hưởng thấp
Người nghỉ hưu trước năm 1995 với mức lương hưu thấp đang được Nhà nước quan tâm điều chỉnh tăng nhằm đảm bảo đời sống. Bộ Nội vụ vừa có phản hồi về kiến nghị của cử tri tỉnh Lạng Sơn, đề nghị xem xét nâng mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng cho nhóm đối tượng này. Vậy cơ chế điều chỉnh ra sao và ảnh hưởng thế nào đến người hưởng lương hưu?
Bối cảnh
Bộ Nội vụ đã trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Lạng Sơn gửi tới sau kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Cử tri phản ánh mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng đối với người nghỉ hưu trước năm 1990 và các đối tượng bảo trợ xã hội hiện còn thấp, chưa đáp ứng đủ nhu cầu đời sống. Từ đó, cử tri đề nghị Nhà nước nghiên cứu, xem xét điều chỉnh tăng mức lương hưu và các khoản trợ cấp nhằm bảo đảm đời sống cho các trường hợp thụ hưởng chính sách.
Việc điều chỉnh này nằm trong bối cảnh Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn chú trọng cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, đặc biệt là nhóm người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp nhằm thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa các thời kỳ nghỉ hưu. Nghị quyết 28 của Trung ương Đảng khóa XII đã nêu rõ lương hưu cơ bản được điều chỉnh dựa trên mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, khả năng Quỹ bảo hiểm xã hội và ngân sách nhà nước, đồng thời yêu cầu quan tâm điều chỉnh thỏa đáng cho nhóm đối tượng có mức lương hưu thấp.
Diễn biến chính
Theo Bộ Nội vụ, nguyên tắc tính lương hưu hiện nay dựa trên mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng và tổng thời gian đóng bảo hiểm xã hội của người lao động trước khi nghỉ hưu. Do đó, mức hưởng cao hay thấp phụ thuộc trực tiếp vào tiền lương đóng và thời gian tham gia bảo hiểm xã hội.
Từ năm 2021 đến 2024, Chính phủ đã thực hiện ba lần điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng, trong đó ưu tiên tăng thêm cho nhóm người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp. Cơ chế này cũng được luật hóa trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Gần đây nhất, Chính phủ ban hành Nghị định 162 quy định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng áp dụng từ ngày 1-7-2026 với các nội dung trọng tâm như sau:
- Tăng chung 8% với lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng.
- Ưu tiên tăng thêm cho người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp.
- Với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng trước ngày 1-1-1995, sau khi tăng chung 8% mà mức hưởng vẫn dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ tiếp tục được điều chỉnh tăng thêm.
- Cụ thể, tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng với người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng trở xuống.
- Tăng lên bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng với những người có mức hưởng từ trên 3,5 triệu đến dưới 3,8 triệu đồng.
Bộ Nội vụ khẳng định việc điều chỉnh liên tục trong thời gian qua đã góp phần ổn định và cải thiện đời sống người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, đặc biệt là nhóm người yếu thế, nghỉ hưu ở các giai đoạn trước.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc điều chỉnh lương hưu theo nguyên tắc dựa trên mức đóng bảo hiểm xã hội và thời gian tham gia phản ánh sự công bằng trong chính sách an sinh xã hội. Tuy nhiên, do mức lương và điều kiện đóng bảo hiểm xã hội trước đây có nhiều khác biệt nên người nghỉ hưu trước năm 1995 thường có mức hưởng thấp hơn so với các nhóm nghỉ hưu sau này.
Chính sách ưu tiên tăng thêm cho nhóm người nghỉ hưu trước năm 1995 nhằm thu hẹp khoảng cách chênh lệch này, góp phần giảm bớt khó khăn trong cuộc sống cho những người đã nghỉ hưu lâu năm. Đặc biệt, việc tăng thêm mức hưởng cho những người có mức lương hưu dưới 3,8 triệu đồng/tháng giúp nâng cao mức sống tối thiểu cho nhóm đối tượng này.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những chính sách như thế này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến các gia đình có người thân nghỉ hưu tại Việt Nam, giúp cải thiện nguồn hỗ trợ tài chính từ quê nhà. Đồng thời, việc điều chỉnh cũng thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người cao tuổi và các đối tượng yếu thế trong xã hội.
Kết luận
Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục thực hiện các biện pháp điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội nhằm đảm bảo đời sống cho người nghỉ hưu, đặc biệt là nhóm nghỉ hưu trước năm 1995 có mức hưởng thấp. Nghị định 162 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 với mức tăng chung 8% và ưu tiên tăng thêm cho nhóm này là bước đi quan trọng trong chính sách an sinh xã hội, góp phần thu hẹp khoảng cách chênh lệch và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.
Hình ảnh từ bài viết
Người cao tuổi nhận lương hưu ở Hà Nội - Ảnh: HÀ QUÂN
Bộ Nội vụ phản hồi đề xuất tăng lương hưu với người nghỉ trước năm 1995, nâng chuẩn trợ giúp xã hội - Ảnh 2.
Điều chỉnh lương hưu cho người nghỉ trước 1995 có mức hưởng thấp