Doanh nghiệp muốn vay vốn xanh cần đảm bảo dòng tiền trả nợ
Vay vốn xanh đang trở thành xu hướng hỗ trợ các dự án thân thiện môi trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, liệu các doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn này? Tiêu chí xanh có thay thế được các điều kiện tín dụng truyền thống hay không? Đây là những câu hỏi được đặt ra tại tọa đàm về dòng vốn xanh trong khuôn khổ diễn đàn Doanh nghiệp phát triển bền vững Việt Nam ngày 5 tháng 10.
Bối cảnh
Tín dụng xanh là khoản vay dành cho các dự án thân thiện với môi trường, như năng lượng tái tạo, giao thông sạch, kinh tế tuần hoàn hay các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu. Tại Việt Nam, theo Ngân hàng Nhà nước, tổng dư nợ tín dụng xanh đến hết quý I năm nay đạt 828.000 tỷ đồng, tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017, thời điểm tín dụng xanh bắt đầu được triển khai. Tuy nhiên, tỷ trọng tín dụng xanh trên tổng dư nợ toàn nền kinh tế mới chỉ chiếm khoảng 4,3%, cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn.
Trong bối cảnh đó, việc các ngân hàng thương mại phát triển các sản phẩm tài chính xanh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các dự án bền vững là rất cần thiết. Tuy nhiên, các điều kiện để được vay vốn xanh không chỉ dựa trên tiêu chí môi trường mà còn phải đáp ứng các yêu cầu tín dụng truyền thống.
Diễn biến chính
Tại tọa đàm, bà Lê Mai, Giám đốc phụ trách Tài chính bền vững của Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, nhấn mạnh: "Các tiêu chí xanh không thay thế những yêu cầu tín dụng thông thường". Theo đó, doanh nghiệp muốn giải ngân khoản vay xanh phải có dòng tiền đủ để trả nợ và năng lực triển khai dự án. Điều này có nghĩa là dù dự án có thân thiện với môi trường, nếu doanh nghiệp không đảm bảo được khả năng tài chính và vận hành, ngân hàng vẫn sẽ từ chối cấp vốn.
Ông Nirukt Sapru, Chủ tịch Tập đoàn đầu tư đa ngành Jardine Matheson tại Việt Nam, cũng đồng tình và cho rằng khó khăn trong tiếp cận tài chính xanh không phải do thiếu nguồn tiền từ nhà đầu tư hay ngân hàng, mà là do doanh nghiệp chưa hiểu rõ các điều kiện và quy trình vay vốn.
Standard Chartered cung cấp nhiều sản phẩm tài chính xanh khác nhau, trong đó có khoản vay xanh và khoản vay liên kết bền vững. Khoản vay xanh yêu cầu dự án phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về môi trường, như năng lượng tái tạo, giao thông sạch, kinh tế tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu. Trong khi đó, khoản vay liên kết bền vững cho phép doanh nghiệp được hưởng lãi suất thấp hơn nếu đạt các mục tiêu bền vững hoặc ESG (môi trường, xã hội, quản trị) đã xác lập.
- Bà Lê Mai gợi ý các chỉ số KPI bền vững tiềm năng gồm tăng tỷ lệ tái chế, giảm chất thải, tiết kiệm nước, giảm phát thải nhà kính, tăng sử dụng năng lượng tái tạo.
- Bà Hoàng Thị Diệu Thúy, Giám đốc quan hệ khách hàng cấp cao của HSBC Việt Nam, khuyên doanh nghiệp nên ưu tiên 2-3 KPI có thể chứng minh lợi ích nhanh như tiết kiệm điện, giảm hao hụt nguyên vật liệu, tối ưu logistics, cải thiện quy trình để giảm lỗi và phế phẩm.
Việc lựa chọn KPI chuyển đổi nên tập trung vào lợi thế kép, vừa tạo tác động tích cực đến môi trường, vừa có hiệu quả tài chính rõ ràng để ngân hàng và nhà đầu tư dễ dàng đánh giá.
Đại diện ngân hàng cũng lưu ý dữ liệu là yếu tố quyết định khả năng được duyệt vốn, nhưng doanh nghiệp thường xem nhẹ. Ví dụ, với hạng mục tiết kiệm điện, giảm hao hụt nguyên liệu, bên vay cần bắt đầu từ những dữ liệu sẵn có, dễ kiểm chứng như hóa đơn điện, sản lượng theo tháng, định mức nguyên liệu, mô tả quy trình vận hành.
Bên cạnh đó, các KPI cần thể hiện "tham vọng đủ lớn" của lãnh đạo doanh nghiệp và có thể tham chiếu với doanh nghiệp cùng ngành. Doanh nghiệp cũng cần thuê tổ chức độc lập để xác minh kết quả thực thi, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hạn chế rủi ro "tẩy xanh" (green-washing).
Phân tích & Ý nghĩa
Dù tín dụng xanh được đánh giá là khó tiếp cận, nhưng đây là công cụ quan trọng để định hướng dòng tiền vào các dự án giảm phát thải, giảm rủi ro môi trường và nâng cao niềm tin, tính minh bạch trong lĩnh vực xanh. Việc doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện tín dụng truyền thống như dòng tiền trả nợ và năng lực triển khai dự án giúp đảm bảo tính khả thi và bền vững của các dự án vay vốn.
Đồng thời, việc lựa chọn KPI bền vững phù hợp và minh bạch trong báo cáo ESG không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với lãi suất ưu đãi mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đây cũng là xu hướng toàn cầu khi các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị trong quyết định đầu tư.
Kết luận
Tín dụng xanh tại Việt Nam đang phát triển nhanh nhưng vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng dư nợ. Doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn xanh cần có dòng tiền đủ trả nợ và năng lực triển khai dự án, bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chí về môi trường và bền vững. Việc hiểu rõ điều kiện vay và chuẩn bị dữ liệu minh bạch là yếu tố then chốt để doanh nghiệp thành công trong tiếp cận nguồn vốn này.
Doanh nghiệp muốn vay vốn xanh cần đảm bảo dòng tiền trả nợ