Doanh nghiệp Việt nỗ lực xóa 'lời nguyền' chỉ làm ốc vít trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức, nhưng những bước tiến từ các doanh nghiệp lớn như Vingroup đang tạo động lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp trong nước vững vàng trên sân nhà và tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Liệu đây có phải là cơ hội để doanh nghiệp Việt thoát khỏi cảnh chỉ làm những chi tiết đơn giản như ốc vít?
Bối cảnh
Ngành công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò then chốt trong việc phát triển sản xuất công nghiệp và công nghệ cao. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay của ngành tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Chuỗi cung ứng toàn cầu là hệ thống các nhà cung cấp, nhà sản xuất, vận chuyển và phân phối sản phẩm trên phạm vi quốc tế, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, năng lực sản xuất và quản trị.
Việt Nam gia nhập WTO và mở cửa nền kinh tế từ nhiều năm trước, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển các ngành công nghệ cao. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Bộ Công Thương, chỉ có khoảng 18% doanh nghiệp trong nước có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt còn gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cao năng lực và mở rộng thị trường.
Diễn biến chính
Ngày 16 tháng 10, tại Hà Nội, Vingroup tổ chức Hội nghị tăng cường nội địa hóa và phát triển hệ thống nhà cung cấp với quy mô lớn, hướng đến các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất công nghiệp, cơ khí, chế tạo, gia công và phần mềm trong nước. Đây là một bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
VinFast, công ty con của Vingroup chuyên sản xuất ô tô và xe máy, đang mở rộng mạng lưới nhà cung cấp nội địa để tăng tỉ lệ linh kiện sản xuất trong nước. Đáng chú ý, VinFast còn muốn đưa doanh nghiệp Việt vào hệ thống cung ứng cho các nhà máy tại Ấn Độ và Indonesia, nếu các doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu về năng lực, chất lượng và quy mô.
Bà Thái Thị Thanh Hải, Phó chủ tịch Vingroup, nhấn mạnh rằng tập đoàn luôn nhất quán trong việc hỗ trợ và đồng hành cùng phát triển các doanh nghiệp trong nước. Vingroup lựa chọn nhà cung ứng dựa trên tiêu chí chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất, khả năng cung ứng ổn định, chi phí hợp lý, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và an toàn.
- Hỗ trợ của Vingroup bao gồm tư vấn kỹ thuật, kết nối với đối tác công nghệ, bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ thuê đất và nhà xưởng trong các khu công nghiệp thuộc hệ sinh thái tập đoàn.
- Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là khoảng cách về công nghệ, năng lực quản trị, vốn đầu tư và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của nhiều doanh nghiệp trong nước.
- Nhiều doanh nghiệp còn dè dặt trong việc đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cấp chất lượng và cải tiến hiệu quả vận hành để cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài.
Ông Nguyễn Ngô Long, Chủ tịch Công ty TNHH cơ khí Nhật Long, chia sẻ sau hơn 25 năm hoạt động, doanh nghiệp đã tìm được thị trường ngách trong sản xuất linh kiện, phụ tùng thay thế cho các nhà máy công nghiệp. Tuy nhiên, trở ngại lớn là khó tiếp cận đơn hàng từ các tập đoàn lớn.
Ông Long cho rằng việc các doanh nghiệp lớn như Vingroup, Thaco, Hòa Phát công bố rõ nhu cầu, tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp và lộ trình nội địa hóa sẽ giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư, chuẩn bị tốt hơn để tham gia chuỗi cung ứng.
Đặc biệt, lĩnh vực đường sắt đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành cơ khí trong nước với nhu cầu chế tạo, bảo dưỡng và thay thế linh kiện tăng cao. Nếu không làm chủ công nghệ, Việt Nam sẽ tiếp tục phụ thuộc vào phụ tùng nhập khẩu.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Vingroup và các doanh nghiệp lớn dẫn dắt quá trình nội địa hóa và phát triển nhà cung cấp trong nước là cú hích quan trọng giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực và mở rộng thị trường. Chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ, tiêu chuẩn cao và khả năng cung ứng ổn định, điều mà nhiều doanh nghiệp trong nước còn thiếu.
Theo nghiên cứu của Bộ Công Thương, dù Việt Nam có độ mở kinh tế lớn và thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các ngành công nghệ cao, nhiều ngành xuất khẩu vẫn phụ thuộc nguyên liệu, phụ tùng nhập khẩu. Tỉ lệ doanh nghiệp có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu chỉ đạt 18%, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.
Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu sản xuất các chi tiết đơn giản, hàm lượng công nghệ trung bình hoặc thấp, chưa thể tham gia sâu vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Do đó, sự hợp tác, đồng hành và hỗ trợ từ các doanh nghiệp lớn là cần thiết để xóa bỏ 'lời nguyền' chỉ làm được ốc vít, giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.
Kết luận
Chuỗi cung ứng toàn cầu là cơ hội và thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Sự đồng hành của các 'sếu đầu đàn' như Vingroup đang mở ra hướng đi mới, giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực, cải tiến công nghệ và quản trị để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để thực sự xóa bỏ 'lời nguyền' chỉ làm ốc vít, cần có sự hợp tác chặt chẽ, minh bạch về tiêu chuẩn và lộ trình phát triển giữa các doanh nghiệp lớn và nhỏ trong nước.
Hình ảnh từ bài viết
Hoạt động sản xuất tại nhà máy VinFast. Doanh nghiệp đang tìm thêm nhà cung cấp trong nước để nâng tỉ lệ nội địa hóa và cung ứng linh kiện cho các nhà máy ở nước ngoài - Ảnh: VF
Doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng toàn cầu - Kỳ 2: Xóa 'lời nguyền' chỉ làm được ốc vít - Ảnh 2.
Các dòng xe điện ngày càng được người tiêu dùng đón nhận, ghi nhận doanh số tăng trưởng liên tục trên thị trường - Ảnh: VF
Công nhân đang làm việc tại nhà máy Công ty Nhật Long - Ảnh: HỮU HẠNH
Doanh nghiệp Việt nỗ lực xóa 'lời nguyền' chỉ làm ốc vít trong chuỗi cung ứng toàn cầu