Doanh nghiệp Việt rục rịch đầu tư robot đón làn sóng tự động hóa
Trong bối cảnh công nghệ tự động hóa ngày càng phát triển mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới với việc tăng cường mua sắm robot. Liệu đây có phải là cơ hội vàng để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hay sẽ là thách thức về chi phí và nhân lực? Câu chuyện về xu hướng này đang thu hút sự quan tâm của nhiều người.
Bối cảnh
Cuối tháng 10 vừa qua, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, TP HCM, sự kiện "Không gian giới thiệu sản phẩm, dịch vụ tăng trưởng xanh TP HCM" (GRECO 2026) đã thu hút đông đảo người dân tham quan và trải nghiệm các mẫu robot hiện đại. Đây là một phần trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, nơi công nghệ robot được giới thiệu không chỉ qua các màn trình diễn mà còn là cơ hội để doanh nghiệp ký kết hợp tác và đặt mua thiết bị tự động.
Trong đó, doanh nghiệp Việt AICAP đã ký thỏa thuận mua 1.000 robot với Liên minh Phát triển Công nghiệp Robot Trung Quốc (CDRA) và công ty Aibrain. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Việt Nam không đứng ngoài xu hướng toàn cầu về tự động hóa và robot hóa sản xuất, dịch vụ.
Diễn biến chính
Phó tổng giám đốc phụ trách công nghệ của AICAP, ông Vương Quan Trường, cho biết số lượng và loại robot sẽ được lựa chọn dựa trên nhu cầu thực tế của khách hàng và kết quả thử nghiệm. Ông nhấn mạnh việc lựa chọn sản phẩm phải dựa trên bài toán cụ thể, đánh giá khả năng tích hợp, độ an toàn, chi phí vận hành và dịch vụ hậu mãi.
Trên thế giới, ngành robot đang bùng nổ mạnh mẽ. Theo Liên đoàn Robot quốc tế (IFR), hiện có hơn 5 triệu robot công nghiệp đang hoạt động toàn cầu, tăng gấp hơn ba lần trong thập kỷ qua. Năm ngoái, số robot công nghiệp được lắp đặt mới đạt kỷ lục 603.000 chiếc, tăng 11% so với năm trước.
Tại Việt Nam, theo hãng nghiên cứu IMARC (Ấn Độ), thị trường robot sản xuất và dịch vụ dự kiến đạt hơn 280 triệu USD vào năm 2025 và vượt 460 triệu USD vào năm 2034. Mật độ robot công nghiệp tại Việt Nam hiện khoảng 23-58 robot trên mỗi 10.000 lao động trong ngành chế biến, chế tạo, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (84 robot), Malaysia (101 robot) và đặc biệt là Hàn Quốc với 1.220 robot trên 10.000 nhân viên, dẫn đầu thế giới.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc tăng cường sử dụng robot giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm chi phí vận hành. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đầu tư robot không chỉ là mua thiết bị mà còn là bài toán tổng chi phí sở hữu (Total Cost of Ownership - TCO), bao gồm chi phí thiết kế, tích hợp hệ thống, cải tạo mặt bằng, phần mềm, đào tạo nhân sự, bảo trì và chi phí phát sinh do gián đoạn vận hành.
Ông Vương Quan Trường cảnh báo các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cần tránh hiện tượng "FOMO" - sợ bỏ lỡ xu hướng mà đầu tư không phù hợp, dẫn đến lãng phí. Lựa chọn robot có công suất vượt quá nhu cầu thực tế có thể khiến chi phí đầu tư tăng mà không khai thác hết hiệu quả.
Phó tổng thư ký CDRA, ông Tang Zhisu, cũng khuyên nên bắt đầu từ các công đoạn cụ thể, thử nghiệm quy mô nhỏ để đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng đầu tư. Với các SME có đơn hàng ngắn hạn hoặc thay đổi mẫu mã thường xuyên, giải pháp Robot-as-a-Service (RaaS) - thuê robot như dịch vụ - có thể là lựa chọn phù hợp.
Chủ tịch AICAP, ông Đỗ Thanh Sơn, nhấn mạnh việc tiếp cận thiết bị mới chỉ là bước đầu. Để khai thác hiệu quả, doanh nghiệp cần có kiến thức, nhân lực và hệ thống hỗ trợ phù hợp. PGS.TS Nguyễn Thanh Phương, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ TP HCM (HUTECH), cho biết thị trường tự động hóa đòi hỏi nguồn nhân lực có khả năng hiểu bài toán thực tế, thiết kế giải pháp và tích hợp hệ thống để robot đáp ứng đa dạng nhu cầu.
Bà Hẳng Phan Adley, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc AI Talent H&HIS, cảnh báo nhiều doanh nghiệp đã chi tiền tỷ cho công nghệ nhưng không phát huy hiệu quả do thiếu nhân lực vận hành hoặc quy trình cũ chưa được tinh gọn trước khi tự động hóa. Bà khuyến nghị doanh nghiệp cần đo lường chi phí và thời gian hiện tại ở từng khâu để làm cơ sở so sánh khi chuyển đổi.
Bên cạnh đó, đầu tư không nên chỉ tập trung vào thiết bị mà còn phải dành ngân sách cho quản lý, làm sạch dữ liệu và đào tạo nhân sự, bởi robot ngày nay thường tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Quá trình chuyển đổi công nghệ cũng cần có sự dẫn dắt từ lãnh đạo doanh nghiệp để đảm bảo thành công.
Kết luận
Làn sóng tự động hóa với robot đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng về chi phí, nhân lực và chiến lược đầu tư phù hợp, tránh chạy theo xu hướng mà không có kế hoạch rõ ràng. Đây là bước đi quan trọng để không chỉ tiếp cận công nghệ mới mà còn phát huy tối đa lợi ích từ tự động hóa trong sản xuất và dịch vụ.
Hình ảnh từ bài viết
Robot trình diễn ở phố đi bộ Nguyễn Huệ tối 26/10. Ảnh: Quỳnh Trần
Doanh nghiệp Việt rục rịch đầu tư robot đón làn sóng tự động hóa