Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ giai đoạn 1: Đường đơn, tốc độ 160km/h
Việc phát triển hệ thống đường sắt hiện đại kết nối TP.HCM với Cần Thơ đang được quan tâm đặc biệt khi Ban quản lý dự án Mỹ Thuận vừa đề xuất giai đoạn 1 của dự án là xây dựng đường đơn với tốc độ thiết kế 160km/h, phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa. Liệu dự án này sẽ mang lại những thay đổi gì cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nền kinh tế Việt Nam?
Bối cảnh
Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ là một phần trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông nhằm thúc đẩy kết nối vùng Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TP.HCM. Tuyến đường sắt này có chiều dài tổng cộng 175,2km, bắt đầu từ ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM) và kết thúc tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP Cần Thơ), đi qua 5 tỉnh, thành phố gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP Cần Thơ.
Việc xây dựng tuyến đường sắt mới nhằm giải quyết nhu cầu vận tải ngày càng tăng, đồng thời giảm tải cho hệ thống đường bộ hiện có, góp phần giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. Đây cũng là dự án trọng điểm được Chính phủ và Bộ Xây dựng quan tâm, với mục tiêu hoàn thành trong giai đoạn dài hạn.
Diễn biến chính
Qua nghiên cứu tiền khả thi do liên danh tư vấn gồm Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế Giao thông vận tải phía Nam, Tổng công ty Tư vấn thiết kế Giao thông vận tải và Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư xây dựng Giao thông vận tải thực hiện, Ban quản lý dự án Mỹ Thuận đã đề xuất giai đoạn 1 của dự án sẽ là tuyến đường đơn với khổ đường 1.435mm (tiêu chuẩn quốc tế), tốc độ thiết kế 160km/h, phục vụ vận chuyển cả hành khách và hàng hóa.
Toàn tuyến sẽ có 12 ga và 3 depot (An Bình, Tân Kiên, Cần Thơ). Đáng chú ý, khoảng 56% chiều dài tuyến đường sắt sẽ được xây dựng trên cao nhằm giao cắt khác mức với đường bộ, giảm thiểu ảnh hưởng đến môi trường và khu dân cư. Phần còn lại 44% sẽ đi trên nền đất qua các khu vực dân cư thưa thớt và vùng ít bị ảnh hưởng bởi lũ lụt.
Về cầu đường sắt, các cầu trên tuyến rộng khoảng 6,5m, trừ vị trí cầu lớn vượt sông Tiền và sông Hậu. Tại vị trí vượt sông Hậu, dự kiến đường sắt sẽ đi chung với cầu Cần Thơ 2, giúp tiết kiệm chi phí đầu tư.
Về kinh phí, dự án được đề xuất giải phóng mặt bằng theo quy mô quy hoạch cho đường đôi trong tương lai, với nhu cầu sử dụng đất khoảng 801,5ha, trong đó có khoảng 11.437 hộ phải tái định cư. Tổng chi phí dự kiến khoảng 79.001 tỉ đồng.
Tổng mức đầu tư dự án được tính toán theo hai phương án:
- Phương án 1: Đường sắt kết hợp đi chung cầu đường bộ với chiều dài khoảng 4,7km tại vị trí vượt sông Hậu, tổng mức đầu tư khoảng 171.300 tỉ đồng (tương đương 6,468 tỉ USD).
- Phương án 2: Cầu đường sắt đi riêng biệt, tổng mức đầu tư khoảng 175.110 tỉ đồng (tương đương 6,611 tỉ USD).
Do quy mô lớn và nguồn vốn cần huy động, tư vấn đề xuất hình thức đầu tư công để bảo đảm dự án được triển khai thành công.
Kế hoạch triển khai dự kiến trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 8 năm 2026; hoàn thành thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) trong quý 1 năm 2028; giải phóng mặt bằng từ quý 1 năm 2028; khởi công xây dựng gói thầu đầu tiên vào quý 3 năm 2028; và hoàn thành xây dựng cơ bản vào năm 2035.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc lựa chọn xây dựng đường đơn trong giai đoạn 1 được đánh giá phù hợp với dự báo nhu cầu vận tải hiện tại, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí đầu tư đáng kể so với việc xây dựng đường đôi ngay từ đầu, khi chi phí có thể tăng thêm khoảng 15.984 tỉ đồng. Điều này cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa hiệu quả kinh tế và nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông.
Đường sắt tốc độ 160km/h sẽ cải thiện đáng kể thời gian di chuyển giữa TP.HCM và Cần Thơ, thúc đẩy giao thương hàng hóa và phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Hơn nữa, việc xây dựng trên cao chiếm tỷ lệ lớn giúp giảm thiểu ảnh hưởng đến môi trường và khu dân cư, đồng thời hạn chế rủi ro do lũ lụt, vốn là vấn đề thường gặp ở khu vực này.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người đang sinh sống và làm việc tại các tỉnh thành trong khu vực, dự án này mở ra cơ hội phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, hệ thống giao thông hiện đại cũng góp phần nâng cao khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong nước và quốc tế.
Kết luận
Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ giai đoạn 1 với thiết kế đường đơn, tốc độ 160km/h là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông của Việt Nam. Với tổng mức đầu tư lớn và kế hoạch triển khai rõ ràng, dự án hứa hẹn sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời cải thiện chất lượng vận tải hành khách và hàng hóa trong khu vực.
Hình ảnh từ bài viết
Theo nghiên cứu, khoảng 56% chiều dài tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ đi trên cao - Ảnh minh họa: AI
Đường sắt TP.HCM - Cần Thơ giai đoạn 1 là đường đơn, tốc độ 160km/h - Ảnh 2.
Dự án đường sắt TP.HCM - Cần Thơ giai đoạn 1: Đường đơn, tốc độ 160km/h