Đức đối mặt thách thức xử lý hàng tỷ euro trong tài khoản bị lãng quên
Liệu số tiền hàng tỷ euro trong các tài khoản ngân hàng không hoạt động lâu ngày tại Đức sẽ đi về đâu? Đây là câu hỏi đang gây bối rối cho cả hệ thống tài chính và chính quyền nước này. Vấn đề không chỉ là giá trị tài sản lớn mà còn liên quan đến quyền lợi của người thừa kế và cách thức quản lý tài sản công.
Bối cảnh
Tại Đức, khái niệm "tài khoản bị lãng quên" chưa được định nghĩa rõ ràng trong luật pháp. Thông thường, đây là những khoản tiền gửi hoặc chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu không có giao dịch trong thời gian dài. Theo báo cáo năm 2021 của Bộ Giáo dục và Nghiên cứu Liên bang Đức, có tới 4,2 tỷ euro nằm trong các tài khoản như vậy, và một số ước tính còn cho rằng con số này có thể lên đến 9 tỷ euro.
Nguyên nhân chủ yếu là khi chủ tài khoản qua đời, người thân hoặc người thừa kế không biết đến sự tồn tại của tài khoản hoặc gặp khó khăn trong việc xác định. Xu hướng sử dụng ngân hàng trực tuyến càng làm vấn đề phức tạp hơn khi thông tin tài khoản thường chỉ còn lưu trong hộp thư điện tử hoặc ổ cứng máy tính. Ngoài ra, các tài sản tài chính phi truyền thống như tiền mã hóa hay NFT cũng khó theo dõi hơn.
Diễn biến chính
Hiện tại, Đức chưa có quy định pháp lý cụ thể về cách xử lý các tài khoản bị lãng quên. Luật pháp không cho phép các tài khoản này tự động trở thành tài sản của ngân hàng hay chính phủ. Ngân hàng phải lưu giữ tài sản vô thời hạn, và quyền sở hữu của chủ tài khoản hoặc người thừa kế vẫn còn hiệu lực.
Chính phủ chỉ có thể tiếp nhận tài sản nếu được xác định là người thừa kế theo luật thừa kế, không dựa trên quy định về tài sản vô chủ. Do thiếu khung pháp lý rõ ràng, các ngân hàng tự quyết định cách xử lý dựa trên các tiêu chí như chủ tài khoản đã qua đời, không thể tìm thấy người thừa kế, hoặc không có liên hệ nào từ khách hàng trong nhiều năm.
Một trong những trở ngại lớn là luật bảo vệ dữ liệu cá nhân của Đức rất nghiêm ngặt, khiến việc tìm kiếm chủ sở hữu hoặc người thừa kế gặp nhiều khó khăn. Trước đây, ông Norbert Walter-Borjans, người đứng đầu Cơ quan Tài chính bang Bắc Rhine-Westphalia, từng ước tính khoảng 2 tỷ euro nằm trong các tài khoản không hoạt động và đề xuất thành lập hệ thống đăng ký quốc gia về tài sản bị lãng quên.
Chính phủ dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã soạn thảo dự luật nhằm tạo ra cơ sở dữ liệu trực tuyến tập trung, công khai để người thừa kế dễ dàng tra cứu tài sản. Tuy nhiên, dự luật này đến nay vẫn chưa được hoàn tất.
Bà Beatrice Eisenschmidt, thành viên ban lãnh đạo VDEE - hiệp hội chuyên gia tìm kiếm người thừa kế tại Berlin, nhấn mạnh rằng việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung là giải pháp quan trọng nhất. Hiện nay, người thừa kế phải gửi yêu cầu tra cứu đến nhiều tổ chức tài chính khác nhau, quy trình này tốn thời gian và chi phí, khiến nhiều người bỏ cuộc.
Phân tích & Ý nghĩa
Vấn đề tài khoản bị lãng quên không chỉ là thách thức về mặt pháp lý mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người thừa kế và sự minh bạch trong quản lý tài sản công. Việc thiếu một hệ thống tập trung khiến tài sản bị “đóng băng” lâu dài, gây lãng phí nguồn lực tài chính có thể được sử dụng cho các dự án xã hội hoặc phát triển cộng đồng.
So với Đức, nhiều quốc gia khác đã có quy định rõ ràng hơn. Ví dụ, tại Anh, các tài khoản không hoạt động sau khoảng 15 năm thường được chuyển vào quỹ hỗ trợ các dự án xã hội và môi trường, nhưng chủ sở hữu hoặc người thừa kế vẫn có thể yêu cầu hoàn trả bất cứ lúc nào. Pháp chuyển tài khoản không hoạt động sang tổ chức tài chính công CDC sau 10 năm và sau 20 năm trở thành tài sản nhà nước.
Thụy Sĩ có cách tiếp cận tương tự nhưng thời gian dài hơn, với cơ sở dữ liệu tập trung giúp tìm kiếm chủ sở hữu. Mỹ thì quy định theo từng bang, ngân hàng phải cố gắng liên hệ chủ tài khoản sau 3-5 năm không hoạt động, nếu không thành công, tài sản được chuyển cho chính quyền bang nhưng chủ sở hữu vẫn có thể nhận lại.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, vấn đề này cũng có thể liên quan đến giấy tờ tài chính, tài sản thừa kế hoặc các khoản tiền gửi không hoạt động. Việc hiểu rõ quy trình và luật pháp liên quan sẽ giúp người Việt bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh mất tài sản do thiếu thông tin hoặc thủ tục.
Kết luận
Vấn đề tài khoản bị lãng quên tại Đức đang là thách thức lớn do thiếu khung pháp lý rõ ràng và hệ thống quản lý tập trung. Trong khi chờ đợi dự luật được hoàn thiện, các ngân hàng và người thừa kế vẫn phải tự tìm cách xử lý. So với nhiều nước khác, Đức vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo quyền lợi của người sở hữu tài sản và tận dụng hiệu quả nguồn lực tài chính này.
Hình ảnh từ bài viết
Các tờ euro được chụp vào ngày 30/5/2022. Ảnh: Reuters
Đức đối mặt thách thức xử lý hàng tỷ euro trong tài khoản bị lãng quên