E-shop than phiền về tình trạng khách không nhận hàng trả tiền sau
Bối cảnh
Dobírka là hình thức thanh toán phổ biến ở nhiều nước Trung Âu, trong đó có Cộng hòa Séc, cho phép khách hàng thanh toán tiền mặt hoặc thẻ ngay khi nhận hàng. Đây là phương thức thuận tiện cho người chưa quen thanh toán điện tử hoặc không có thẻ ngân hàng. Tuy nhiên, dobírka cũng tiềm ẩn rủi ro cao cho người bán vì có thể xảy ra tình trạng khách không nhận hàng, khiến hàng hóa phải trả lại và phát sinh chi phí vận chuyển, lưu kho.
Trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển mạnh mẽ tại Séc, các e-shop đang phải điều chỉnh chiến lược để giảm thiểu rủi ro và chi phí liên quan đến dobírka. Các cửa hàng như Živina chuyên bán thực phẩm lên men tươi như kimchi, kombucha, và các loại sốt đặc biệt chịu ảnh hưởng nặng nề khi hàng hóa bị trả lại do không thể tái sử dụng sau khi vận chuyển không đảm bảo nhiệt độ.
Diễn biến chính
Martin Kudera, giám đốc của e-shop và nhà sản xuất thực phẩm Živina, cho biết năm nay công ty đã tăng phí dobírka lên 49 Kč nhằm giảm thiểu số lượng đơn hàng thanh toán khi nhận hàng. Mục đích không phải để kiếm lời từ phí này mà là để khuyến khích khách hàng chuyển sang thanh toán trước bằng thẻ hoặc chuyển khoản, vốn an toàn và tiết kiệm chi phí hơn cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, dobírka vẫn được giữ lại để phục vụ một bộ phận khách hàng, đặc biệt là người cao tuổi chưa quen với thanh toán điện tử. Với các sản phẩm thực phẩm tươi, việc trả lại hàng do khách không nhận gây thiệt hại không chỉ về chi phí vận chuyển mà còn về chất lượng và giá trị hàng hóa do mất kiểm soát nhiệt độ trong quá trình vận chuyển.
Patrik Šťastný, giám đốc vận hành của e-shop Vivantis chuyên bán mỹ phẩm và phụ kiện thời trang, cho biết một vấn đề phổ biến là khách hàng đặt cùng một món hàng theo hình thức dobírka ở nhiều cửa hàng khác nhau nhưng chỉ nhận hàng ở nơi đến trước, còn lại thì không nhận. Mỗi đơn hàng không được nhận lại gây ra chi phí vận chuyển đi và về, xử lý, nhập kho lại và các thủ tục hành chính. Chi phí vận chuyển một đơn hàng dao động khoảng 40 đến 60 Kč chưa tính thuế, nên khi số lượng đơn hàng không nhận tăng lên, chi phí này có thể rất lớn.
Tại Vivantis, dobírka chiếm khoảng một phần năm tổng số đơn hàng, phần lớn khách hàng chọn thanh toán trước bằng thẻ.
Phân tích & Ý nghĩa
Theo công ty Shoptet, thị phần đơn hàng thanh toán khi nhận hàng đã giảm đáng kể từ hơn một nửa năm 2014 xuống còn chưa đến một phần tư trong năm nay. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch sang thanh toán điện tử ngày càng phổ biến tại Séc, giúp giảm thiểu rủi ro cho người bán.
Alza.cz, một trong những e-shop lớn nhất Séc, cho biết tỷ lệ đơn hàng dobírka không được nhận chỉ chiếm vài phần trăm trong tổng số đơn hàng, nhưng con số tuyệt đối vẫn lên đến hàng chục nghìn trường hợp mỗi năm, gây tổn thất không nhỏ.
Jan Vetyška, giám đốc điều hành Hiệp hội Thương mại Điện tử Séc, nhấn mạnh rằng khi khách hàng đặt hàng, họ đã ký hợp đồng mua bán và việc không nhận hàng không đồng nghĩa với việc tự động hủy hợp đồng. Về lý thuyết, người bán có thể yêu cầu bồi thường chi phí lưu kho và vận chuyển, nhưng trên thực tế việc này rất hiếm khi được thực hiện. Một số cửa hàng áp dụng phí phạt vài trăm korun cho khách không nhận hàng dobírka nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Để tránh bị phạt, khách hàng có thể thông báo hủy đơn hàng trước khi nhận hàng. Từ đầu năm sau, các e-shop sẽ phải cung cấp nút hủy đơn hàng trực tiếp trên website, giúp khách dễ dàng thực hiện quyền này hơn.
Tuy nhiên, một số khách hàng phản ánh khó khăn khi muốn nhận hàng dobírka tại các điểm giao hàng tự động (výdejní boxy) hoặc qua một số nhà vận chuyển, vì họ bị yêu cầu thanh toán online thay vì trả tiền khi nhận hàng, làm giảm tính tiện lợi của dobírka.
Kết luận
Tình trạng khách hàng không nhận hàng thanh toán khi nhận hàng đang là thách thức lớn với nhiều e-shop tại Séc, gây tổn thất chi phí vận chuyển và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, đặc biệt với thực phẩm tươi. Các doanh nghiệp đang tìm cách khuyến khích khách chuyển sang thanh toán trước để giảm thiểu rủi ro. Đồng thời, luật pháp cũng đang được hoàn thiện để bảo vệ quyền lợi của cả người bán và người mua trong thương mại điện tử.
E-shop than phiền về tình trạng khách không nhận hàng trả tiền sau