EBU cảnh báo dự luật tài trợ truyền thông công không bảo đảm độc lập
Chính phủ Séc đang đề xuất chuyển nguồn tài trợ cho các cơ quan truyền thông công từ phí truyền hình sang ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu (EBU) cùng nhiều tổ chức báo chí và truyền thông khu vực Trung - Đông Âu lên tiếng cảnh báo dự luật này thiếu các bảo đảm pháp lý cần thiết để bảo vệ độc lập của Česká televize (ČT) và Český rozhlas (ČRo). Vậy điều này có thể ảnh hưởng thế nào đến truyền thông công và người dân Séc?
Bối cảnh
Truyền thông công tại Séc gồm Česká televize (ČT) và Český rozhlas (ČRo) hiện được tài trợ chủ yếu từ phí truyền hình, một khoản phí bắt buộc mà các hộ gia đình và doanh nghiệp phải đóng. Tuy nhiên, chính phủ Séc đang đề xuất chuyển nguồn tài trợ này sang ngân sách nhà nước, tức là từ tiền thuế của người dân. Đây là một thay đổi lớn trong cách thức tài trợ truyền thông công, có thể ảnh hưởng đến tính độc lập và ổn định tài chính của các cơ quan này.
Liên minh Phát thanh Truyền hình châu Âu (EBU) là tổ chức đại diện cho các đài truyền hình và phát thanh công trên toàn châu Âu, có vai trò bảo vệ quyền lợi và độc lập của truyền thông công. EBU cùng 17 cơ quan truyền thông công khu vực Trung và Đông Âu và 8 tổ chức báo chí đã ra tuyên bố chung bày tỏ lo ngại về dự luật tài trợ truyền thông công của Séc.
Diễn biến chính
Dự luật của chính phủ Séc đề xuất chuyển nguồn tài trợ truyền thông công từ phí truyền hình sang ngân sách nhà nước, đồng thời giảm tổng số tiền cấp cho ČT và ČRo khoảng 1,4 tỷ Kč so với năm nay. Mức tài trợ mới này tương đương với giai đoạn từ năm 2008 đến 2024, tức là trước khi phí truyền hình được tăng lên vào năm ngoái.
Điều này đồng nghĩa với việc ČT và ČRo sẽ phải hoạt động với ngân sách thấp hơn so với hiện tại, trong khi chi phí sản xuất, phân phối và công nghệ đã tăng đáng kể do lạm phát và các yếu tố kinh tế khác. Đề xuất này đã khiến nhân viên của hai cơ quan này tổ chức một cuộc đình công cảnh báo vào ngày 22 tháng 6 năm 2026 để phản đối.
EBU nhấn mạnh rằng bất kỳ cải cách nào về tài trợ truyền thông công cũng phải đảm bảo tính ổn định, dự đoán được và có các bảo đảm pháp lý mạnh mẽ để giữ vững độc lập biên tập và tài chính của ČT và ČRo. Tuy nhiên, dự luật hiện tại không có những bảo đảm này, khiến EBU lo ngại về nguy cơ chính trị hóa và ảnh hưởng đến tự do báo chí.
Chính phủ liên minh gồm các đảng ANO (đảng dân túy của cựu Thủ tướng Andrej Babiš), SPD và Motoristé cho rằng việc chuyển đổi này sẽ giúp tiết kiệm ngân sách nhà nước và yêu cầu ČT, ČRo cắt giảm ngân sách khoảng 15%, tương tự như các cơ quan nhà nước khác.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc chuyển nguồn tài trợ truyền thông công sang ngân sách nhà nước có thể làm tăng sự phụ thuộc của ČT và ČRo vào quyết định của các chính trị gia về ngân sách hàng năm. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính độc lập trong hoạt động báo chí và truyền thông, vốn là nền tảng để truyền thông công thực hiện sứ mệnh phục vụ lợi ích công cộng một cách khách quan và công bằng.
EBU và các tổ chức báo chí kêu gọi chính phủ Séc tiến hành một quá trình tham vấn rộng rãi, bao gồm cả sự tham gia của ČT, ČRo và công chúng, để đảm bảo rằng mọi thay đổi về tài trợ đều minh bạch, có sự đồng thuận và bảo vệ được quyền tự do báo chí. Ngoài ra, mức tài trợ cần phải đủ để các cơ quan truyền thông công có thể thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của mình, bao gồm phát sóng khu vực, sản xuất văn hóa, tin tức, thể thao và dịch vụ quốc tế.
Kết luận
Dự luật tài trợ truyền thông công của chính phủ Séc đang gây tranh cãi gay gắt khi thiếu các bảo đảm pháp lý nhằm bảo vệ độc lập của Česká televize và Český rozhlas. Việc giảm ngân sách và chuyển nguồn tài trợ sang ngân sách nhà nước có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tính độc lập và chất lượng truyền thông công tại Séc. EBU và nhiều tổ chức báo chí kêu gọi chính phủ xem xét lại kế hoạch này, tiến hành tham vấn công khai và đảm bảo các điều kiện tài chính phù hợp để bảo vệ truyền thông công khỏi ảnh hưởng chính trị.
EBU cảnh báo dự luật tài trợ truyền thông công không bảo đảm độc lập