El Nino 2026 có thể là hiện tượng mạnh nhất trong hơn 70 năm qua
El Nino năm 2026 đang được các chuyên gia khí tượng đánh giá là có thể mạnh nhất kể từ năm 1950. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu mà còn tác động trực tiếp đến đời sống và sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Vậy El Nino là gì và vì sao năm nay lại đặc biệt được chú ý đến vậy?
Bối cảnh
El Nino là hiện tượng khí hậu đặc trưng bởi sự ấm lên bất thường của vùng biển xích đạo trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Hiện tượng này gây ra những biến đổi lớn về thời tiết trên toàn cầu, như nắng nóng kéo dài, hạn hán, mưa bão bất thường. Việt Nam, với vị trí địa lý nằm gần khu vực chịu ảnh hưởng của El Nino, thường phải đối mặt với các tác động khí hậu tiêu cực khi hiện tượng này xuất hiện.
Tại họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng ngày 17 tháng 6, bà Đặng Thanh Mai, đại diện Cục Khí tượng Thủy văn, cho biết El Nino năm nay đã chính thức hình thành trên khu vực xích đạo trung tâm Thái Bình Dương và đang tiếp tục phát triển. Các mô hình dự báo trong nước và quốc tế đều đồng thuận về xu hướng El Nino sẽ mạnh lên trong nửa cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
Diễn biến chính
Quá trình chuyển đổi từ trạng thái ENSO trung tính sang El Nino năm nay diễn ra khá nhanh, phản ánh sự ấm lên mạnh mẽ của vùng trung tâm Thái Bình Dương. ENSO (El Nino-Southern Oscillation) là chu kỳ dao động khí hậu bao gồm hai pha chính: El Nino và La Nina, ảnh hưởng lớn đến thời tiết toàn cầu.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia đã theo dõi hiện tượng này từ đầu năm và từ giữa tháng 4 đã gửi cảnh báo ban đầu đến các bộ ngành và địa phương để chuẩn bị ứng phó. Đáng chú ý, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh đã tăng nhanh chóng trong vài tháng qua: từ 20% vào tháng 4, lên 37% vào tháng 5, và hiện nay đã đạt mức 60-65%.
- Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, nhận định cường độ El Nino năm 2026 có thể tương đương hoặc thậm chí vượt qua đợt El Nino năm 2015-2016, vốn được xem là một trong những đợt mạnh nhất kể từ năm 1950.
- El Nino 2015-2016 đã gây ra nắng nóng kéo dài, với nhiều ngày nhiệt độ cao kỷ lục ở các vùng Trung Bộ và Bắc Bộ Việt Nam, như trạm Con Cuông (Nghệ An) ghi nhận nhiệt độ lên tới 42,7 độ C.
Phân tích & Ý nghĩa
Nếu kịch bản El Nino rất mạnh xảy ra, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức về khí hậu trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Dự báo nhiệt độ trung bình cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C, thậm chí trong giai đoạn tháng 10-12 có nơi cao hơn từ 1 đến 2 độ C. Bắc Bộ và Trung Bộ có thể xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn bình thường, với khả năng ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt kỷ lục lịch sử.
Song song đó, lượng mưa trên nhiều khu vực dự kiến thiếu hụt từ 25-50%, đặc biệt nghiêm trọng tại duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Điều này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước tưới và xâm nhập mặn, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.
Ông Mai Văn Khiêm cũng lưu ý mùa mưa tại một số khu vực có thể kết thúc sớm hơn bình thường, gây khó khăn cho việc cung cấp nước tưới cho cây công nghiệp như cà phê ở Tây Nguyên. Đồng thời, hạn hán và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long dự báo sẽ gia tăng, đe dọa nguồn nước ngọt và sản xuất lúa gạo – một trong những ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam.
Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới thường giảm trong các năm có El Nino, nhưng các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất vẫn có thể xảy ra. Ví dụ, trận mưa lịch sử tại Quảng Ninh năm 2015 hay đợt lũ lớn ở Quảng Nam - Quảng Ngãi năm 2009 đều diễn ra trong bối cảnh El Nino hoạt động.
"El Nino không chỉ làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mà vẫn có thể xuất hiện mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và bão mạnh", bà Đặng Thanh Mai nhấn mạnh.
Kết luận
El Nino 2026 được dự báo là một trong những hiện tượng khí hậu mạnh nhất trong hơn 70 năm qua, với tác động sâu rộng đến thời tiết và khí hậu Việt Nam. Người dân và các ngành sản xuất cần chủ động ứng phó với nguy cơ nắng nóng, hạn hán và thiếu nước, đồng thời cảnh giác với các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể xảy ra trong thời gian tới.
Hình ảnh từ bài viết
Hạn hán ở Lâm Đồng năm 2020. Ảnh: Việt Quốc
El Nino 2026 có thể là hiện tượng mạnh nhất trong hơn 70 năm qua