EU ĐỨNG TRƯỚC NGÃ RẼ. SÁU QUỐC GIA LỚN BƯỚC TỚI LIÊN MINH
Theo Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil, Liên minh châu Âu đang ở ngã rẽ quan trọng. Tranh luận về một châu Âu “hai tốc độ” trở lại trong bối cảnh áp lực toàn cầu gia tăng và năng lực đạt đồng thuận yếu kém của 27 nước thành viên. Đức cùng một số quốc gia lớn khác—Pháp, Italia, Ba Lan, Tây Ban Nha và Hà Lan—đang được coi là những đầu tàu cho hợp tác chặt chẽ hơn nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh, năng lực hành động trong quốc phòng, đảm bảo nguồn nguyên liệu và huy động vốn.
Chi Tiết
Cựu Thủ tướng và cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương CH Séc Jiří Rusnok nhìn nhận kế hoạch của các cường quốc châu Âu là phản ứng hợp lý trước sự suy giảm sức cạnh tranh. "Châu Âu đang hụt hơi trong cạnh tranh toàn cầu, và nếu các cơ chế truyền thống của EU bị vướng bởi yêu cầu phải nhất trí của 27 quốc gia, thì phải xuất hiện, như lời của cựu Thủ tướng Italia và cựu chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi, chủ nghĩa liên bang thực dụng và một liên minh các quốc gia sẵn sàng hành động," ông nói với Novinky.
Theo Rusnok, nếu sáu nền kinh tế lớn nhất đồng ý tăng cường phối hợp, sẽ hình thành một lõi thực tế của châu Âu, lõi này có thể định đoạt các quy tắc cho phần còn lại của lục địa.
Điều này có thể có tác động trực tiếp tới Cộng hòa Séc — chỉ riêng việc hơn một nửa xuất khẩu của CH Séc hướng tới sáu quốc gia nói trên đã cho thấy tầm quan trọng. Ví dụ, một khả năng thống nhất quy tắc cho chuỗi cung ứng sẽ buộc các doanh nghiệp Séc phải thích nghi để không mất đi sức cạnh tranh. Điều này vẫn đúng ngay cả khi CH Séc không tham gia vào nhóm gọi là E6; chính phủ hiện vẫn có thái độ khá thận trọng đối với dự án này.
Rusnok cũng lưu ý ý định của nhóm các nước do Đức dẫn đầu là tăng cường vai trò của đồng euro, điều này có thể khiến CH Séc có nguy cơ bị tách khỏi quá trình hội nhập tài chính sâu hơn. Đồng thời, nếu CH Séc được mời tham gia lõi mới của EU, ông cho rằng sẽ có cơ hội trong lĩnh vực quốc phòng hoặc đảm bảo nguồn nguyên liệu, nơi CH Séc có thể cùng quyết định.
Tuy nhiên, ông cảnh báo điều đó cũng có thể đồng nghĩa với việc phải cùng chia sẻ các đảm bảo tài chính hoặc nợ công chung và có thể mất đi một phần chủ quyền vào tay một "liên bang thực dụng".
"Tôi không cho rằng sự hội nhập của E6 sẽ diễn ra một cách đặc biệt nhanh chóng. Giữa những quốc gia này tồn tại nhiều khác biệt lợi ích ở nhiều lĩnh vực. Nhưng rõ ràng là ý chí thay đổi là rất lớn," Rusnok nhấn mạnh.
Ông nói thêm rằng trong tình thế bị kẹp giữa chính sách kinh tế quyết đoán của Mỹ, áp lực địa chính trị và công nghệ từ Trung Quốc và các mối đe dọa an ninh từ phía đông, châu Âu cần phải thay đổi căn bản cách thức hoạt động.
"Nếu, ví dụ, một nhóm quốc gia muốn liên kết để tài trợ cho các khoản đầu tư lớn vào trí tuệ nhân tạo hoặc quốc phòng, thì họ nên được phép làm điều đó mà không bị phủ quyết bởi những nước khác," ông nêu quan điểm.
Theo cựu thủ tướng, việc tham gia một nhóm như vậy phù hợp với lợi ích chiến lược quốc gia của CH Séc. "Vấn đề là liệu chúng ta có được mời tham gia hay không và nếu được thì điều kiện tham gia sẽ ra sao," ông nói.
Rusnok cũng cho rằng châu Âu không nên quá phụ thuộc vào các chế độ không đáng tin cậy trong việc cung cấp thuốc men, chip hay các nguyên liệu quan trọng cho pin và các sản phẩm tương tự. "Đảm bảo các chuỗi cung ứng kiên cố không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là nhu cầu an ninh," ông nhấn mạnh.
Theo ông, cần có sự liên thông sâu hơn giữa các thị trường vốn quốc gia đang phân mảnh để châu Âu có thể tài trợ cho chính các đổi mới và cùng nhau tài trợ cho quốc phòng. "Mua sắm chung là con đường đúng đắn để bằng cùng số tiền có được sức mạnh quân sự lớn hơn và từ đó giảm phụ thuộc vào ô an ninh của Mỹ," ông kết luận.
Nhà kinh tế Richard Hindls cảnh báo rằng sáng kiến E6 có thể tạo ra nguy cơ phân cực EU. "Khái niệm hai tốc độ có thể chia châu Âu thành 'họ' và 'chúng ta'," ông lưu ý. Theo ông, mục tiêu tăng tính linh hoạt có thể không đạt được; thay vào đó, nguy cơ chia rẽ sẽ tăng lên và tiếng nói của các nước ngoài lõi sẽ bị suy yếu, nhất là nếu việc ra quyết định chuyển nhiều sang khuôn khổ khu vực sử dụng đồng euro.
EU ĐỨNG TRƯỚC NGÃ RẼ. SÁU QUỐC GIA LỚN BƯỚC TỚI LIÊN MINH