EuroCham: Việt Nam là mỏ neo kinh tế quan trọng của châu Âu tại châu Á
Việt Nam đã trở thành một trong những điểm tựa kinh tế hàng đầu của châu Âu tại châu Á, theo nhận định của ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham). Điều này được khẳng định sau 6 năm Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực, tạo ra những bước phát triển vượt bậc trong quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai bên.
Bối cảnh
Hiệp định EVFTA được ký kết và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2020, là một trong những hiệp định thương mại tự do toàn diện nhất giữa Liên minh châu Âu (EU) và một quốc gia châu Á. Việt Nam gia nhập EU từ năm 1995 với quan hệ ngoại giao được thiết lập, nhưng EVFTA đã tạo ra bước ngoặt lớn trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa hai bên.
EU là một khối kinh tế gồm 27 quốc gia thành viên, với thị trường chung rộng lớn và tiêu chuẩn cao về thương mại. Việc Việt Nam trở thành một mỏ neo kinh tế của châu Âu tại châu Á có nghĩa là Việt Nam giữ vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng và thị trường của EU ở khu vực này.
Diễn biến chính
Theo số liệu từ Cục Hải quan và Cục Thống kê Việt Nam, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và EU từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao tháng 1 năm 1995 đến tháng 6 năm 2026 đã vượt mức 900 tỷ USD. Đáng chú ý, gần 42,6% trong số này, tương đương 383,8 tỷ USD, được tạo ra chỉ trong thời gian EVFTA có hiệu lực.
Riêng trong nửa đầu năm 2026, thương mại hai chiều đạt 41,4 tỷ USD, với Việt Nam xuất siêu 22 tỷ USD, vượt qua cả mức thặng dư của năm 2019 – thời điểm trước khi EVFTA chính thức áp dụng.
Hiệp định cũng thúc đẩy đầu tư và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam. Chỉ số niềm tin kinh doanh (Business Confidence Index - BCI) quý II năm 2026 của EuroCham cho thấy 55% doanh nghiệp được khảo sát xem Việt Nam là trung tâm hoạt động cốt lõi hoặc địa bàn tăng trưởng trọng điểm.
Trong nhóm doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu, khoảng một nửa nhận được lợi ích trực tiếp từ EVFTA, với 66% ghi nhận tiết kiệm tài chính cụ thể, phần lớn trong khoảng 5 - 15%. Điều này cho thấy tác động tích cực và có thể đo lường được của hiệp định sau 6 năm thực thi.
Phân tích & Ý nghĩa
Ông Bruno Jaspaert nhận định EVFTA đã tái định hình dòng chảy thương mại giữa Việt Nam và châu Âu, củng cố niềm tin kinh doanh và đưa Việt Nam trở thành một trong những mỏ neo kinh tế quan trọng nhất của châu Âu tại châu Á. Đây là minh chứng cho sự gắn kết sâu sắc và lợi ích đôi bên trong quan hệ kinh tế - thương mại.
Trong năm thứ 7 của EVFTA, EU sẽ hoàn tất lộ trình tự do hóa thương mại, miễn thuế cho 99% các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, trong khi Việt Nam sẽ hoàn thành việc cắt giảm thuế quan đối với hàng hóa EU vào năm 2030. Điều này mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp hai bên trong việc mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Phó chủ tịch EuroCham, ông Jean-Jacques Bouflet, người từng tham gia đoàn đàm phán EVFTA, nhấn mạnh vai trò của các mặt hàng công nghệ cao, máy móc thiết bị tiên tiến và dược phẩm từ châu Âu như một đòn bẩy nâng cao năng suất công nghiệp Việt Nam. Ngược lại, thế mạnh của Việt Nam trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí, dệt may, da giày, đồ gỗ và nông sản góp phần hoàn thiện chuỗi cung ứng và phục vụ hàng triệu người tiêu dùng châu Âu.
Tuy nhiên, EuroCham cũng chỉ ra những điểm nghẽn trong quá trình tận dụng EVFTA, như thủ tục hành chính phức tạp, quản lý thuế nội địa và cơ chế hoàn thuế VAT chậm trễ. Khoảng 50% doanh nghiệp gặp khó khăn với các vấn đề này, trong khi 33% phản ánh sự phức tạp của Quy tắc Xuất xứ (Rules of Origin - RoO) và thủ tục Chứng nhận Xuất xứ (Certificate of Origin - C/O). Chi phí tuân thủ vẫn còn cao so với lợi ích thuế, theo 17% doanh nghiệp khảo sát.
Một doanh nghiệp đa quốc gia cho biết chưa đến 20% lô hàng xuất khẩu sang EU đủ điều kiện hưởng ưu đãi EVFTA do sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng quy định giữa các quốc gia thành viên EU và Việt Nam. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đơn giản hóa thủ tục hải quan, đẩy nhanh hoàn thuế và số hóa hồ sơ chứng từ.
Kết luận
EuroCham khẳng định EVFTA đã tạo ra bước tiến lớn trong quan hệ kinh tế Việt Nam - EU, đưa Việt Nam trở thành mỏ neo kinh tế quan trọng của châu Âu tại châu Á. Tuy còn những thách thức về thủ tục và chi phí tuân thủ, việc cải thiện các điểm nghẽn này sẽ giúp Việt Nam duy trì và phát huy lợi thế xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trong tương lai.
Hình ảnh từ bài viết
Tàu trọng tải hơn 213.000 DWT cập cảng Hateco, thuộc Cụm cảng nước sâu Lạch Huyện, Hải Phòng ngày 23/6. Ảnh: Lê Tân
EuroCham: Việt Nam là mỏ neo kinh tế quan trọng của châu Âu tại châu Á