EVN đề nghị làm rõ hiệu quả điện mặt trời gắn pin lưu trữ
Điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ đang được xem là giải pháp năng lượng sạch tương lai, nhưng liệu chi phí và hiệu quả đầu tư có thực sự xứng đáng? Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa gửi văn bản góp ý về khung giá phát điện năm 2026, đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng về quyền điều khiển, mục tiêu lắp đặt và nhu cầu thực tế của hệ thống điện trước khi phát triển các dự án này.
Bối cảnh
Điện mặt trời là nguồn năng lượng tái tạo được ưu tiên phát triển tại Việt Nam nhằm giảm phát thải khí nhà kính và đảm bảo an ninh năng lượng. Đặc biệt, việc kết hợp hệ thống pin lưu trữ (BESS - Battery Energy Storage System) giúp lưu trữ điện khi sản lượng vượt nhu cầu và cung cấp điện khi thiếu hụt, góp phần cân bằng và ổn định hệ thống điện.
Tuy nhiên, việc lắp đặt pin lưu trữ làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư dự án, dẫn đến giá điện phát ra cao hơn so với các nhà máy điện mặt trời thông thường. Bộ Công Thương đã ban hành khung giá ưu đãi cho các dự án điện mặt trời có pin lưu trữ, cao hơn khoảng 140-190 đồng mỗi kWh, tương đương tăng 11-14% so với dự án không có lưu trữ.
Diễn biến chính
EVN vừa gửi văn bản góp ý tới Cục Điện lực về phương án xây dựng khung giá phát điện năm 2026 cho các nhà máy điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi kết hợp pin lưu trữ. Theo đó, EVN cho rằng hiệu quả đầu tư và hiệu quả vận hành hệ thống lưu trữ trong bối cảnh hệ thống điện hiện nay vẫn chưa rõ ràng.
- EVN kiến nghị Bộ Công Thương làm rõ quyền và trách nhiệm điều khiển hệ thống pin lưu trữ, mục tiêu lắp đặt, cơ chế huy động và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bảo đảm khả dụng của hệ thống này.
- Tập đoàn cũng đề nghị đánh giá nhu cầu thực tế của hệ thống điện trước khi cho phép phát triển các dự án điện mặt trời hoặc điện gió kết hợp lưu trữ, nhằm tránh đầu tư dư thừa như đã xảy ra tại một số quốc gia trong khu vực.
- Theo tính toán của EVN, khung giá điện mặt trời mặt đất có lưu trữ dao động từ 1.104-1.550 đồng mỗi kWh, còn điện mặt trời nổi có lưu trữ từ 1.299-1.823 đồng mỗi kWh, tùy khu vực và phương án xác định suất đầu tư.
- Mức giá cao nhất gần 1.830 đồng mỗi kWh áp dụng cho điện mặt trời nổi tại miền Bắc, trong khi mức thấp nhất hơn 1.100 đồng mỗi kWh áp dụng cho điện mặt trời mặt đất tại miền Nam.
- EVN giả định hệ thống lưu trữ có công suất bằng 10% công suất nhà máy điện mặt trời và tham khảo suất đầu tư từ các dự án trong nước, thị trường Trung Quốc và trung bình toàn cầu.
- Tập đoàn cũng đề nghị Bộ Công Thương lấy thêm ý kiến từ các đơn vị tư vấn và tổ chức quốc tế độc lập trước khi phê duyệt khung giá chính thức.
- Trong bối cảnh nhiều địa phương được sáp nhập, EVN kiến nghị Bộ Công Thương sớm hướng dẫn phân chia các tỉnh vào ba miền Bắc, Trung, Nam khi áp dụng khung giá theo vùng để tránh vướng mắc trong thực hiện.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc EVN đề nghị làm rõ hiệu quả và quyền điều khiển hệ thống pin lưu trữ cho thấy sự thận trọng trong việc phát triển công nghệ mới, nhất là khi chi phí đầu tư tăng cao. Pin lưu trữ đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng cung cầu điện, hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo như điện mặt trời và gió, vốn có tính chất biến động theo thời tiết và thời gian trong ngày.
Tuy nhiên, nếu không có cơ chế vận hành rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của chủ đầu tư, hệ thống lưu trữ có thể không phát huy hiệu quả, dẫn đến lãng phí đầu tư và tăng chi phí cho người tiêu dùng. Đặc biệt, việc đánh giá nhu cầu thực tế của hệ thống điện rất cần thiết để tránh đầu tư dư thừa, bài học đã được rút ra từ một số nước trong khu vực khi phát triển năng lượng tái tạo và lưu trữ quá mức so với nhu cầu.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và EU, dù không trực tiếp liên quan đến chính sách giá điện Việt Nam, nhưng xu hướng phát triển năng lượng tái tạo và lưu trữ cũng là chủ đề quan tâm chung trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu. Các doanh nghiệp Việt kinh doanh trong lĩnh vực năng lượng sạch hoặc có quan hệ hợp tác với Việt Nam có thể theo dõi sát sao các chính sách này để nắm bắt cơ hội và thách thức.
Kết luận
EVN đang đề nghị Bộ Công Thương làm rõ nhiều khía cạnh quan trọng trong phát triển điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ, từ hiệu quả đầu tư, quyền điều khiển đến nhu cầu thực tế của hệ thống điện. Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo phát triển bền vững, tránh lãng phí và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Một nhà máy điện mặt trời (năng lượng sạch, năng lượng tái tạo) đã đi vào hoạt động ở Bình Thuận. Ảnh: Việt Quốc
EVN đề nghị làm rõ hiệu quả điện mặt trời gắn pin lưu trữ