EVN đối mặt thách thức và cơ hội khi mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp
Việc mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) tại Việt Nam đang đặt ra nhiều câu hỏi về tác động đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Liệu EVN sẽ mất hay được gì khi cho phép nhiều đối tượng hơn tham gia cơ chế này? Câu chuyện không chỉ là vấn đề doanh thu mà còn liên quan đến vận hành hệ thống điện và phát triển thị trường năng lượng tái tạo.
Bối cảnh
Luật Điện lực Việt Nam đang được sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Đây là cơ chế cho phép các nhà sản xuất điện tái tạo bán điện trực tiếp cho khách hàng, thay vì phải bán qua EVN như trước đây. Việc mở rộng đối tượng tham gia DPPA, từ các khách hàng lớn sang cả nhóm khách hàng nhỏ hơn, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển năng lượng sạch và thị trường điện cạnh tranh hơn.
Tuy nhiên, EVN đã bày tỏ những lo ngại về nguy cơ trục lợi chính sách, cũng như tác động chưa được đánh giá đầy đủ về chi phí thu hồi, có thể dẫn đến giảm doanh thu và sự bất bình đẳng giữa các nhóm khách hàng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho EVN trong việc cân bằng lợi ích và duy trì vận hành hệ thống điện ổn định.
Diễn biến chính
Hiện tại, cơ chế DPPA chỉ cho phép các khách hàng lớn, tiêu thụ trên 200.000 kWh/tháng, được mua điện trực tiếp từ các nguồn tái tạo. Đây là nhóm khách hàng chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu của EVN. Theo TS Nguyễn Huy Hoạch, thành viên hội đồng khoa học Tạp chí Năng Lượng Việt Nam, nếu mở rộng đối tượng tham gia DPPA, EVN có thể mất đi khoản thu đáng kể khi các khách hàng nhỏ hơn cũng được phép mua điện trực tiếp.
Đáng chú ý, việc cho phép nhóm khách hàng nhỏ hơn tham gia có thể dẫn đến tình trạng lách luật bằng cách chia nhỏ các hợp đồng đấu nối trực tiếp, gây áp lực lên hệ thống truyền tải của EVN. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn làm phức tạp công tác vận hành hệ thống lưới điện quốc gia.
Ông Nguyễn Hữu Khoa, giảng viên Trường Cao đẳng Điện lực TP.HCM, cũng nhấn mạnh thách thức trong vận hành khi nguồn điện tái tạo như điện gió, điện mặt trời có tính bất định cao. Việc truyền tải điện từ các nguồn phát xanh tập trung ở miền Trung và miền Nam đến các khu công nghiệp xa cũng tạo áp lực lớn lên lưới truyền tải, ảnh hưởng đến ổn định điện áp và chất lượng điện năng.
Phân tích & Ý nghĩa
Dù có nhiều thách thức, cơ chế DPPA cũng mang lại lợi ích nhất định cho EVN và hệ thống điện. Theo ông Khoa, khách hàng lớn sẽ điều chỉnh giờ sản xuất sang khung giờ cao điểm phát điện sạch, giúp giảm nguy cơ quá tải cục bộ và giảm áp lực khởi động các nguồn điện giá cao. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện quốc gia.
Đối với EVN, DPPA giúp giảm gánh nặng đầu tư nguồn điện chạy nền, chuyển dịch tài chính từ đầu tư công sang vốn tư nhân. Trước đây, EVN phải ký các hợp đồng mua điện dài hạn với cam kết bao tiêu sản lượng cố định, gây rủi ro tài chính nếu không tiêu thụ hết. Cơ chế mới giảm thiểu rủi ro này, giúp EVN tập trung nguồn lực nâng cấp hệ thống lưới truyền tải 500kV, 220kV và các trạm biến áp thông minh kỹ thuật số, tăng cường an toàn hệ thống.
TS Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh cần đồng thời phát triển mô hình DPPA và hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh. Việc công khai minh bạch chi phí truyền tải, điều tần và lưu trữ năng lượng sẽ giúp vận hành đồng bộ, thúc đẩy thị trường điện phát triển bền vững hơn.
Kết luận
Mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp là bước tiến quan trọng trong phát triển năng lượng tái tạo và thị trường điện Việt Nam. Tuy nhiên, EVN cần cân nhắc kỹ lưỡng các tác động về doanh thu và vận hành hệ thống để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả. Việc đồng bộ phát triển DPPA với thị trường điện cạnh tranh sẽ là chìa khóa để tận dụng tối đa lợi ích và giảm thiểu rủi ro cho EVN cũng như toàn bộ hệ thống điện quốc gia.
Hình ảnh từ bài viết
Cơ chế mua bán điện trực tiếp thúc đẩy thị trường điện - Ảnh: NGỌC HIỂN
EVN được, mất gì khi mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp? - Ảnh 2.
EVN đối mặt thách thức và cơ hội khi mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp