Gần 3/4 người dân Séc sử dụng chất gây nghiện, thuốc lá và rượu dẫn đầu
Báo cáo mới nhất từ Trung tâm giám sát quốc gia về ma túy và nghiện (NMS) vừa công bố cho thấy gần 72% người dân Cộng hòa Séc sử dụng các chất gây nghiện. Thuốc lá và rượu vẫn là hai loại phổ biến nhất, với hàng triệu người hút thuốc và uống rượu hàng ngày. Vấn đề lạm dụng thuốc cũng đang gia tăng, đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế và xã hội.
Bối cảnh
Cộng hòa Séc là quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2004, với dân số khoảng 10,7 triệu người. Tình trạng sử dụng chất gây nghiện, bao gồm thuốc lá, rượu, ma túy và các loại thuốc kê đơn, luôn là vấn đề xã hội quan trọng được các cơ quan chức năng theo dõi sát sao. Trung tâm giám sát quốc gia về ma túy và nghiện (NMS) là cơ quan chuyên trách thu thập và phân tích dữ liệu liên quan đến các loại chất gây nghiện và tác động của chúng đối với sức khỏe cộng đồng tại Séc.
Báo cáo năm 2025 được NMS công bố vào ngày 16 tháng 6 năm 2026 đã thu hút sự quan tâm của chính phủ và xã hội, khi số liệu cho thấy mức độ sử dụng các chất gây nghiện vẫn ở mức cao và có xu hướng phức tạp hơn do sự gia tăng lạm dụng đa chất và nhu cầu điều trị chưa được đáp ứng đầy đủ.
Diễn biến chính
Theo báo cáo, hiện có tới 72% dân số Séc sử dụng các chất gây nghiện, và khoảng 49% trong số đó đang ở mức nguy cơ phát triển nghiện. Các chất phổ biến nhất là:
- Thuốc lá: Có khoảng 1,5 đến 1,6 triệu người trên 15 tuổi hút thuốc hàng ngày hoặc gần như hàng ngày.
- Thuốc lá điện tử: Từ 830.000 đến 920.000 người sử dụng thường xuyên.
- Rượu: Khoảng 1 triệu người trên 15 tuổi uống rượu hàng ngày hoặc gần như hàng ngày, trong đó có tới 900.000 người uống có hại cho sức khỏe.
- Lạm dụng thuốc kê đơn: Có tới 1 triệu người gặp vấn đề với việc sử dụng thuốc không đúng mục đích.
- Ma túy cần sa: Từ 650.000 đến 830.000 người đã sử dụng trong năm qua, trong đó 360.000 người có nguy cơ nghiện và khoảng 400.000 người sử dụng để tự điều trị.
- Ma túy tổng hợp pervitin: Khoảng 39.000 người sử dụng.
- Opioid: Khoảng 10.000 người sử dụng.
- Nghiện kỹ thuật số: Có thể ảnh hưởng tới 450.000 người, chủ yếu là giới trẻ, trong đó 275.000 người có vấn đề nghiêm trọng với trò chơi điện tử.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng số người sử dụng nhiều loại chất gây nghiện cùng lúc đang tăng lên, đồng thời nhu cầu tìm kiếm sự giúp đỡ và điều trị do rượu và lạm dụng thuốc cũng gia tăng. Tuy nhiên, năng lực của các dịch vụ chuyên ngành về nghiện (adiktologické služby) còn hạn chế, dẫn đến thời gian chờ đợi điều trị kéo dài.
Phân tích & Ý nghĩa
Tình trạng sử dụng chất gây nghiện ở mức cao như trên có nhiều hệ quả nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng và kinh tế xã hội của Séc. Năm 2025, tổng số người chết tại Séc là 113.337. Trong đó, khoảng 7.000 người tử vong liên quan đến rượu, 18.000 người do thuốc lá và khoảng 1.300 người do ma túy bất hợp pháp.
Về mặt kinh tế, thiệt hại do các chất gây nghiện gây ra được ước tính lên tới hàng trăm tỷ Kč mỗi năm, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động và các chi phí xã hội khác. Nhà nước chi khoảng 1,63 tỷ Kč cho chính sách chống ma túy và các dịch vụ liên quan, trong đó bảo hiểm y tế chi gần 1,59 tỷ Kč cho điều trị, chủ yếu là hậu quả của rượu.
Thuế thu từ thuốc lá và rượu cũng là nguồn thu lớn cho ngân sách, lần lượt là 59 tỷ Kč và 14 tỷ Kč mỗi năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo cần có chính sách dài hạn, phối hợp và hiệu quả hơn để giảm thiểu tác hại, bao gồm tăng cường giám sát, điều chỉnh luật pháp, cảnh báo trên bao bì sản phẩm và chống buôn lậu thuốc lá bất hợp pháp.
Kết luận
Báo cáo của Trung tâm giám sát quốc gia về ma túy và nghiện cho thấy gần 3/4 dân số Séc đang sử dụng các chất gây nghiện, với thuốc lá và rượu là những chất phổ biến nhất. Tình trạng lạm dụng thuốc và đa chất ngày càng tăng, trong khi dịch vụ điều trị còn nhiều hạn chế. Đây là thách thức lớn đối với chính phủ và xã hội Séc trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm thiểu các hậu quả kinh tế - xã hội do nghiện gây ra.
Gần 3/4 người dân Séc sử dụng chất gây nghiện, thuốc lá và rượu dẫn đầu