Gần 39.000 doanh nghiệp rút lui: Áp lực chính không phải từ môi trường trong nước
Trong 7 tháng đầu năm, TP.HCM ghi nhận hơn 34.000 doanh nghiệp mới thành lập, tăng gần 23% so với cùng kỳ. Song song đó, gần 39.000 doanh nghiệp đã rút lui khỏi thị trường, bao gồm giải thể và tạm ngừng hoạt động, tạo nên một bức tranh kinh tế đầy biến động. Điều gì đang khiến nhiều doanh nghiệp phải rời bỏ cuộc chơi kinh doanh?
Bối cảnh
TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp thuộc đủ mọi lĩnh vực. Báo cáo kinh tế - xã hội 7 tháng đầu năm cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ về số doanh nghiệp thành lập mới, phản ánh sự phục hồi và phát triển của nền kinh tế sau đại dịch. Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui cũng tăng đột biến, với hơn 7.400 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể và hơn 31.300 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động.
Hiện tượng này không phải là điều bất thường trong chu kỳ hoạt động kinh doanh, tương tự quy luật "sinh - lão - bệnh - tử" của con người. Nhưng sự gia tăng mạnh mẽ về số doanh nghiệp rút lui đang đặt ra nhiều câu hỏi về sức khỏe và khả năng thích nghi của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
Diễn biến chính
PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội, nhận định nguyên nhân chính không phải do môi trường kinh doanh trong nước đang xấu đi. Thực tế, Việt Nam đang tích cực cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Thay vào đó, áp lực lớn nhất đến từ sự bất định của kinh tế thế giới.
- Biến động giá năng lượng, xung đột địa chính trị và chi phí logistics tăng cao khiến doanh nghiệp khó dự báo đơn hàng, lãi suất, tỉ giá và hiệu quả đầu tư.
- Thay đổi chính sách thuế và thương mại từ các nền kinh tế lớn cũng tạo ra sự không chắc chắn trong hoạt động kinh doanh.
- Doanh nghiệp phải đối mặt với yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, minh bạch tài chính và nâng cấp năng lực quản trị.
- Nhiều doanh nghiệp chủ động đóng cửa pháp nhân cũ để thành lập doanh nghiệp mới nhằm tận dụng các chính sách ưu đãi, miễn giảm thuế dành cho doanh nghiệp mới thành lập.
TS Lý Thành Tiến, chuyên gia quản trị kinh doanh tại Trường đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), nhấn mạnh sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có nền tảng vốn, công nghệ và quản trị tốt đang thu hút dòng tiền và đơn hàng nhiều hơn, trong khi phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) vẫn chịu áp lực lớn về dòng tiền và chi phí vận hành.
Nhiều SME gặp khó khăn do chu kỳ thanh toán kéo dài trong khi các chi phí đầu vào, thuế và vận hành phải thanh toán ngay. Ngân hàng thắt chặt quản lý rủi ro, nhà cung cấp yêu cầu thanh toán rõ ràng và nghĩa vụ thuế phải thực hiện đúng kỳ hạn, khiến bài toán duy trì vòng quay dòng tiền trở nên khó khăn hơn.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc gần 39.000 doanh nghiệp rút lui không phủ nhận xu hướng phục hồi kinh tế mà phản ánh sự thay đổi cấu trúc thị trường. Doanh nghiệp lớn ngày càng đặt ra các tiêu chuẩn cao về phát triển bền vững như tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, ESG (môi trường, xã hội và quản trị) và minh bạch chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cấp dưới phải nâng cao năng lực quản trị để duy trì vị trí trong chuỗi giá trị.
Một điểm yếu phổ biến của nhiều SME là dựa vào kinh nghiệm cá nhân thay vì dữ liệu để ra quyết định. Khi gặp khó khăn, họ thường cắt giảm chi phí, giảm tồn kho hoặc hạ giá bán để giữ khách hàng, nhưng những giải pháp này chỉ hiệu quả khi có hệ thống dữ liệu hỗ trợ về năng suất, logistics, tồn kho, biên lợi nhuận và hành vi tiêu dùng.
Thêm vào đó, sự liên kết giữa các doanh nghiệp nhỏ còn hạn chế. Việc chia sẻ kho bãi, phối hợp logistics, mở rộng kênh phân phối và nâng cao chuẩn quản trị chung có thể giúp giảm chi phí và tăng sức chống chịu trước biến động thị trường.
Kết luận
Như vậy, áp lực khiến gần 39.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường không phải do môi trường kinh doanh trong nước mà chủ yếu đến từ sự bất định của kinh tế toàn cầu và yêu cầu đổi mới quản trị, công nghệ. Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là SME, cần nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số và tăng cường liên kết để thích ứng với xu hướng mới của thị trường.
Hình ảnh từ bài viết
7 tháng qua, TP.HCM có gần 39.000 doanh nghiệp giải thể, tạm ngưng hoạt động - Nguồn Thống kê TP.HCM - Đồ họa: CÔNG TRIỆU
PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội
Dù số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường TP.HCM 7 tháng đầu năm lên tới gần 39.000 doanh nghiệp, tuy nhiên giới chuyên gia nhận định nhiều doanh nghiệp nếu có kế hoạch kinh doanh tốt, biết ứng dụng công nghệ, tài chính minh bạch thì vẫn có hoạt động tốt - Ảnh: CÔNG TRIỆU
TS quản trị kinh doanh Lý Thành Tiến, Trưởng ngành bất động sản, khoa quản trị kinh doanh, Trường đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH)
Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới vẫn tăng trưởng qua từng giai đoạn, nhưng áp lực rút lui cũng ngày càng lớn. Nguồn số liệu Cục Thống kê, Bộ Tài chính và tổng hợp - Đồ họa: CÔNG TRIỆU
Gần 39.000 doanh nghiệp rút lui: Áp lực chính không phải từ môi trường trong nước