Gazprom của Nga tiếp nhận cổ tức của nhà đầu tư phương Tây bị phong tỏa
Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine, chính phủ nước này đã áp dụng nhiều biện pháp hạn chế chuyển tiền ra nước ngoài, đặc biệt nhắm vào các quốc gia phương Tây mà Nga xem là đối địch. Trong bối cảnh đó, tập đoàn khí đốt khổng lồ Gazprom đã tiếp nhận khoản cổ tức đáng kể mà các nhà đầu tư phương Tây không thể nhận được, gây nhiều tranh cãi và ảnh hưởng sâu rộng đến quan hệ tài chính quốc tế.
Bối cảnh
Ngay sau khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022, các nước phương Tây đã nhanh chóng áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt nhằm cô lập kinh tế và tài chính của Nga. Các biện pháp này bao gồm việc đóng băng tài sản, hạn chế giao dịch tài chính và cấm chuyển tiền ra nước ngoài, đặc biệt nhắm vào các nhà đầu tư và doanh nghiệp phương Tây tại Nga.
Đáp lại, chính phủ Nga cũng ban hành các quy định kiểm soát chặt chẽ hơn đối với dòng tiền ra nước ngoài. Theo sắc lệnh của Tổng thống Vladimir Putin (Vla-đi-mia Pu-tin) ngày 5 tháng 3 năm 2022, cổ tức từ cổ phần của các công ty Nga không được trả trực tiếp cho các nhà đầu tư nước ngoài mà được chuyển vào các tài khoản bị phong tỏa tại các ngân hàng Nga. Ngân hàng Trung ương Nga chịu trách nhiệm quản lý các khoản tiền này.
Diễn biến chính
Gazprom, tập đoàn khí đốt lớn nhất của Nga, lần cuối cùng trả cổ tức dựa trên lợi nhuận nửa đầu năm 2022, với khoản cổ tức tạm ứng đầu tiên trong lịch sử công ty. Số tiền dành cho cổ tức này lên tới 1,2 nghìn tỷ rúp (tương đương khoảng 440 tỷ korun theo tỷ giá lúc đó).
- Khoản tiền này theo kế hoạch sẽ được chuyển vào ngân sách nhà nước Nga, vốn đang bị thâm hụt nghiêm trọng sau sáu tháng kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
- Hơn một nửa số tiền cổ tức này thuộc về nhà nước Nga, do chính phủ nắm giữ phần lớn cổ phần tại Gazprom.
- Dữ liệu từ Gazprom cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài chỉ nhận được khoảng 90% số tiền cổ tức tạm ứng, còn lại khoảng 10% bị giữ lại do các hạn chế chuyển tiền.
Trước đó, Gazprom dự định trả cổ tức tương tự cho lợi nhuận năm 2021, nhưng kế hoạch này bị chính phủ Nga hủy bỏ vào phút chót. Thay vào đó, số tiền dự kiến trả cổ tức được chuyển thẳng vào ngân sách nhà nước dưới dạng một loại thuế bổ sung được phê duyệt khẩn cấp.
Kể từ đó đã ba năm trôi qua, theo luật pháp Nga, thời hiệu yêu cầu của các cổ đông nước ngoài đối với khoản cổ tức chưa được trả đã hết hạn. Do vậy, Gazprom có thể ghi nhận số tiền này vào vốn dự trữ dưới dạng lợi nhuận chưa phân phối.
Không chỉ dừng lại ở cổ tức, Gazprom còn tận dụng việc trưng thu cổ phần của các công ty phương Tây như Shell tại các cơ sở sản xuất khí đốt hóa lỏng (LNG) trên đảo Sachalin. Năm 2024, Gazprom đã mua lại 27,5% cổ phần của Shell với giá 94,8 tỷ rúp (hơn 24 tỷ korun), mức giá do chính phủ Nga định đoạt. Sau giao dịch, Gazprom ghi nhận lợi nhuận bất thường lên tới 167 tỷ rúp từ thương vụ này. Đáng chú ý, Shell vẫn chưa nhận được bất kỳ khoản tiền nào từ việc trưng thu này.
Phân tích & Ý nghĩa
Sự kiện Gazprom tiếp nhận cổ tức và tài sản của các nhà đầu tư phương Tây phản ánh rõ nét tác động của các biện pháp trừng phạt kinh tế và chính sách kiểm soát tài chính của Nga trong bối cảnh xung đột Ukraine. Việc chuyển cổ tức vào các tài khoản bị phong tỏa khiến các nhà đầu tư nước ngoài không thể tiếp cận nguồn thu của mình, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước Nga trong thời kỳ khó khăn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những diễn biến này cho thấy sự phức tạp và rủi ro trong các khoản đầu tư quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh chính trị bất ổn. Ngoài ra, các biện pháp phong tỏa tài chính như vậy cũng làm nổi bật tầm quan trọng của việc hiểu rõ luật pháp và chính sách tài chính tại các quốc gia sở tại, nhất là khi liên quan đến các khoản đầu tư hoặc kinh doanh có yếu tố quốc tế.
Kết luận
Gazprom đã trở thành bên thụ hưởng trực tiếp từ các khoản cổ tức mà các nhà đầu tư phương Tây không thể nhận do các hạn chế tài chính và chính sách của Nga. Sự việc này không chỉ là biểu hiện của căng thẳng địa chính trị mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường tài chính và các nhà đầu tư quốc tế trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Gazprom của Nga tiếp nhận cổ tức của nhà đầu tư phương Tây bị phong tỏa