Giá phân bón tăng cao, nông dân Việt Nam đối mặt áp lực chi phí lớn
Giá phân bón tại Việt Nam đang có xu hướng tăng mạnh, đặc biệt trong tháng 5 vừa qua. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho người nông dân khi chi phí đầu vào ngày càng cao, trong khi giá bán nông sản chưa có dấu hiệu phục hồi tương xứng. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này và tác động của nó ra sao đối với sản xuất nông nghiệp?
Bối cảnh
Phân bón là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất và chất lượng nông sản. Tại Việt Nam, phân bón được nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc, Nga và Lào, trong đó Trung Quốc chiếm thị phần lớn nhất. Tuy nhiên, thị trường phân bón thế giới đang chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như biến động giá dầu, chi phí vận chuyển tăng cao do xung đột tại Trung Đông, và sự biến động của thị trường nguyên liệu đầu vào.
Đây cũng là nguyên nhân khiến giá phân bón trong nước liên tục tăng trong những tháng đầu năm 2026, tạo áp lực lớn lên người nông dân và các doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp.
Diễn biến chính
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 5, giá phân bón DAP (Diammonium Phosphate) nhập khẩu từ Trung Quốc đã tăng lên mức 1,02 triệu đồng cho mỗi bao 50 kg, tăng gần 94.000 đồng so với tháng trước. DAP nhập khẩu từ Hàn Quốc cũng tăng lên 1,32 triệu đồng một bao, tăng hơn 116.000 đồng. Giá urê Trung Quốc tăng gần 78.000 đồng lên khoảng 633.000 đồng một bao, trong khi urê Phú Mỹ tăng 80.000 đồng lên gần 700.000 đồng một bao. Ngoài ra, nhiều loại phân NPK cũng được điều chỉnh tăng từ 78.000 đến 92.000 đồng mỗi bao.
Tại miền Bắc, giá phân bón cũng tăng nhẹ, khoảng 1-3% so với tháng trước ở nhiều chủng loại. Đây là đợt tăng giá thứ hai trong năm 2026, sau lần điều chỉnh giá tăng 5-11% hồi tháng 3, khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang và ảnh hưởng đến giá dầu cũng như chi phí sản xuất.
Giá phân bón trong nước chịu tác động trực tiếp từ thị trường thế giới. Mặc dù giá bán lẻ phân bón tại Mỹ trong tháng 5 có giảm nhẹ sau hơn ba tháng tăng liên tiếp, nhưng mặt bằng giá vẫn cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái. Cụ thể, giá urê tăng 27%, DAP tăng 14%, MAP tăng 15%, UAN32 tăng 19%, UAN28 tăng 28% và amoni khan tăng tới 44%.
Trong 5 tháng đầu năm, giá phân bón nhập khẩu bình quân của Việt Nam đạt gần 335 USD mỗi tấn, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước, dù khối lượng nhập khẩu giảm hơn 24%. Trung Quốc vẫn là nguồn cung lớn nhất, chiếm 45,5% thị phần, tiếp theo là Nga và Lào.
Bên cạnh đó, xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu tăng cao, kéo theo chi phí đầu vào của phân bón và vận chuyển cũng tăng mạnh. Các doanh nghiệp cho biết chi phí logistics quốc tế hiện tăng từ 20-30%, trong khi chi phí vận chuyển trong nước tăng từ 15-20% và chưa có dấu hiệu giảm.
Đáng chú ý, nhu cầu sử dụng phân bón tăng mạnh khi Đồng bằng sông Cửu Long bước vào vụ lúa hè thu, còn Tây Nguyên đang trong giai đoạn bón thúc cho các vườn sầu riêng, cà phê và hồ tiêu chuẩn bị cho mùa thu hoạch cuối năm.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc giá phân bón tăng cao đồng nghĩa với chi phí sản xuất nông nghiệp cũng tăng lên, tạo áp lực lớn đối với người nông dân. Trong khi đó, giá bán nhiều mặt hàng nông sản, đặc biệt là lúa gạo, vẫn ở mức thấp, chưa thể bù đắp đủ chi phí đầu vào. Điều này khiến nhiều hộ sản xuất đối mặt với nguy cơ giảm lợi nhuận, thậm chí thua lỗ.
Không chỉ lúa gạo, nhiều loại trái cây như xoài, thanh long, mận, mít, dưa hấu cũng đang được bán dưới giá thành, khiến người nông dân càng thêm khó khăn. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung nông sản và đời sống của người dân vùng nông thôn.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, đặc biệt những ai có hoạt động kinh doanh liên quan đến nông sản nhập khẩu từ Việt Nam hoặc các sản phẩm chế biến từ nông sản, sự biến động giá phân bón và chi phí sản xuất tại Việt Nam có thể gián tiếp ảnh hưởng đến nguồn hàng và giá cả trên thị trường. Đồng thời, những thay đổi này cũng phản ánh phần nào áp lực chi phí trong ngành nông nghiệp toàn cầu, có thể tác động đến chuỗi cung ứng và giá cả thực phẩm tại các nước EU.
Kết luận
Giá phân bón tăng cao trong bối cảnh chi phí dầu và vận chuyển leo thang đang tạo ra áp lực lớn cho người nông dân Việt Nam. Trong khi giá đầu ra của nhiều mặt hàng nông sản chưa phục hồi tương xứng, nhiều hộ sản xuất có nguy cơ giảm lợi nhuận hoặc thua lỗ. Đây là thách thức cần được quan tâm để hỗ trợ nông dân duy trì sản xuất bền vững và ổn định nguồn cung thực phẩm.
Hình ảnh từ bài viết
Người dân bón phân cho lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: PVFCCo
Giá phân bón tăng cao, nông dân Việt Nam đối mặt áp lực chi phí lớn