Giá sữa và bơ thấp hơn chi phí sản xuất gây áp lực lên nhà sản xuất và chuỗi siêu thị
Giá bán sữa tươi và bơ tại các chuỗi siêu thị ở Cộng hòa Séc đang thấp hơn cả chi phí sản xuất, khiến các nhà sản xuất và nông dân gặp nhiều khó khăn kéo dài gần một năm qua. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến ngành chế biến sữa mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi ích của người tiêu dùng và nhà sản xuất trong chuỗi cung ứng thực phẩm.
Bối cảnh
Cộng hòa Séc là một trong những quốc gia có truyền thống sản xuất và tiêu thụ sữa khá phát triển tại châu Âu. Tuy nhiên, trong gần một năm trở lại đây, giá sữa tươi và bơ tại các chuỗi siêu thị lớn đang được bán với mức giá thấp hơn cả chi phí sản xuất. Điều này được ông Jiří Kopáček, Chủ tịch Liên đoàn Sữa Séc và Morava (Českomoravský svaz mlékárenský), nhấn mạnh tại sự kiện Ngày Sữa truyền thống diễn ra tại Přibyslav, vùng Havlíčkův Brod.
Giá mua sữa tươi từ nông dân đã giảm hơn 27% so với cùng kỳ năm trước, từ mức trung bình 13,40 Kč/lít xuống còn khoảng 9,70 Kč/lít chưa tính thuế. Trong khi đó, chi phí sản xuất một lít sữa khoảng 11 Kč, còn nguyên liệu làm bơ đã vượt quá 30 Kč cho mỗi khối lượng tương ứng, nhưng bơ lại được bán chỉ với giá khoảng 18 Kč. Đây là mức giá không thể bù đắp chi phí đầu vào cho các nhà sản xuất.
Diễn biến chính
Trong khi các nhà sản xuất và nông dân đang chịu áp lực lớn từ giá bán thấp, các chuỗi siêu thị lại duy trì các chương trình khuyến mãi giảm giá sâu nhằm thu hút khách hàng. Ông Tomáš Prouza, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Du lịch Séc, cho rằng mức giá thấp này là chiến thắng dành cho người tiêu dùng, giúp thực phẩm trở nên rẻ hơn so với năm trước nhờ áp lực chung và các chương trình khuyến mãi.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế như ông Tomáš Maier từ Đại học Nông nghiệp Séc tại Praha lưu ý rằng các nông dân cũng nhận được các khoản trợ cấp từ nhà nước, và theo ông, nguy cơ ngành sản xuất sữa tại Séc bị xóa sổ là không cao. Ngược lại, Phó Chủ tịch Phòng Nông nghiệp Leoš Říha phản bác quan điểm này, cho rằng giá mua sữa hợp lý nên ở mức khoảng 12,20 Kč/lít khi tính đến lạm phát.
Ông Jiří Kopáček cũng nhấn mạnh rằng các nhà sản xuất và chế biến sữa đang phải “chảy máu” do áp lực từ các chuỗi siêu thị, khi họ bị ép bán với mức giá thấp hơn chi phí sản xuất. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của các nhà sản xuất mà cuối cùng người tiêu dùng cũng sẽ phải chịu thiệt vì các chuỗi siêu thị sẽ bù lỗ bằng cách tăng giá các mặt hàng khác trong cửa hàng.
- Chủ tịch Công ty Sữa Jaroměřice, ông Bedřich Štecher, cho biết khi một lít sữa được bán ở cửa hàng với giá 5,90 Kč (đã trừ thuế VAT), nhà sản xuất chỉ nhận được khoảng 5 Kč, khiến người tiêu dùng khó có thể hiểu được chi phí thực sự của việc sản xuất sữa.
- Ông Kopáček cũng liên hệ tình trạng này với việc sản lượng sữa ở châu Âu và thế giới tăng lên trong khi nhu cầu toàn cầu giảm, cùng với các mức thuế quan do Trung Quốc áp đặt lên sản phẩm sữa từ EU.
- Điểm sáng duy nhất là tiêu thụ sữa và các sản phẩm từ sữa trong nước Séc đã tăng 6,8% so với năm trước, đạt mức cao kỷ lục.
Phân tích & Ý nghĩa
Tình trạng giá sữa và bơ thấp hơn chi phí sản xuất phản ánh sự mất cân bằng trong chuỗi cung ứng thực phẩm giữa các nhà sản xuất và các chuỗi siêu thị lớn. Các chuỗi siêu thị sử dụng chiến lược giảm giá sâu để thu hút khách hàng, nhưng lại tạo áp lực lên nhà sản xuất bằng cách ép giá mua nguyên liệu đầu vào xuống mức không bền vững.
Điều này khiến các nhà sản xuất sữa và chế biến phải chịu thiệt hại về tài chính, có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và sự phát triển bền vững của ngành. Đồng thời, người tiêu dùng cuối cùng cũng có thể phải đối mặt với việc tăng giá các mặt hàng khác để bù đắp cho các khoản lỗ trong mặt hàng sữa và bơ.
Kết luận
Giá bán sữa và bơ thấp hơn chi phí sản xuất tại các chuỗi siêu thị ở Séc đang tạo ra áp lực lớn cho các nhà sản xuất và nông dân, đồng thời đặt ra thách thức về sự cân bằng lợi ích trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến ngành chế biến sữa mà còn tác động gián tiếp tới người tiêu dùng và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp trong nước.
Giá sữa và bơ thấp hơn chi phí sản xuất gây áp lực lên nhà sản xuất và chuỗi siêu thị