Giá trị kinh tế hàng chục tỷ USD từ World Cup 2026 gây tranh cãi
World Cup 2026 được xem là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh trong năm nay với quy mô chưa từng có, thu hút sự chú ý của hàng triệu người hâm mộ trên toàn thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ vọng về tác động kinh tế tích cực, nhiều chuyên gia lại đặt dấu hỏi về giá trị thực sự mà giải đấu này mang lại cho ba nước chủ nhà Mỹ, Canada và Mexico.
Bối cảnh
World Cup 2026 diễn ra tại ba quốc gia Bắc Mỹ gồm Mỹ, Canada và Mexico, với quy mô mở rộng lên đến 48 đội tuyển tham dự, 104 trận đấu trong vòng 39 ngày, tổ chức tại 16 sân vận động. Đây là lần đầu tiên giải đấu có số đội nhiều như vậy, mở rộng đáng kể so với các kỳ trước.
FIFA (Liên đoàn Bóng đá Thế giới) công bố báo cáo do tổ chức nghiên cứu độc lập OpenEconomics (OE) thực hiện, dự báo World Cup 2026 sẽ đóng góp khoảng 41 tỷ USD vào GDP toàn cầu, tạo ra 824.000 việc làm và mang về hơn 9,4 tỷ USD tiền thuế trực tiếp và gián tiếp cho ngân sách ba nước chủ nhà.
Diễn biến chính
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế thể thao và tài chính nổi tiếng lại có cái nhìn thận trọng hơn về những con số này. Giáo sư Victor Matheson tại trường Holy Cross cho rằng các dự báo của FIFA có phần bị "thổi phồng đáng kể" và giống như một thông cáo quảng bá hơn là nghiên cứu kinh tế nghiêm túc.
- Ông phân tích rằng dù World Cup thu hút đông đảo khán giả và du khách quốc tế, phần lớn chi tiêu của người xem chỉ là sự chuyển dịch từ các hình thức giải trí khác, không làm tăng tổng mức chi tiêu của nền kinh tế.
- Du khách đến xem giải đấu cũng thường thay thế cho lượng khách du lịch thông thường tại các thành phố đăng cai, không tạo ra lượng khách mới đáng kể.
- Phần lớn nguồn thu từ bán vé và các hợp đồng tài trợ đều chảy về FIFA và các tập đoàn đa quốc gia, không lưu lại nhiều trong nền kinh tế Mỹ và các nước chủ nhà.
Chuyên gia Kevin Daly của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs cũng đồng tình, cho rằng tác động lên các chỉ số kinh tế vĩ mô là không đáng kể. Ông nhấn mạnh phần lớn chi tiêu của người hâm mộ chỉ thay thế cho các hoạt động tiêu dùng khác và mức tăng chi tiêu sẽ nhanh chóng giảm sau khi giải đấu kết thúc.
Nghiên cứu của ngân hàng đầu tư Saxo Bank (Đan Mạch) cũng kết luận World Cup 2026 không phải là động lực tăng trưởng đáng kể đối với kinh tế Mỹ. Các chính sách nhập cư cứng rắn, phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump cùng giá vé, chi phí đi lại và lưu trú cao đã khiến lượng khách quốc tế thấp hơn kỳ vọng.
Báo cáo của Hiệp hội Khách sạn và Lưu trú Mỹ (AHLA) cho thấy 80% khách sạn tại 11 thành phố đăng cai có lượng đặt phòng thấp hơn dự kiến, cảnh báo cú hích kinh tế từ World Cup có thể không đạt được như mong đợi.
Phân tích & Ý nghĩa
Doanh thu chính thức từ World Cup 2026 chưa được FIFA công bố, nhưng dự kiến khoảng 9 tỷ USD, trong đó tiền bán vé được kỳ vọng đạt khoảng 3 tỷ USD, cao gấp hơn ba lần so với World Cup 2022 tại Qatar. Phần còn lại đến từ bản quyền truyền hình, hợp đồng tài trợ, tiếp thị và cấp phép thương mại.
Richard Sheehan, giáo sư danh dự ngành tài chính, nhận định doanh thu bán vé tăng mạnh có thể giúp tổng doanh thu của FIFA vượt 15 tỷ USD. Tuy nhiên, không phải ba nước chủ nhà mà chính FIFA mới là bên hưởng lợi lớn nhất từ giải đấu.
FIFA thuê sân vận động với mức giá cố định, nắm quyền bán vé và khai thác các hợp đồng tài trợ, thu gần như toàn bộ doanh thu trong khi chuyển phần lớn chi phí tổ chức cho các nước chủ nhà. Điều này khiến các thành phố đăng cai đứng trước nguy cơ thâm hụt ngân sách do phải chi trả chi phí an ninh, giao thông, bảo vệ và vận hành.
Ví dụ, Thống đốc bang New Jersey (Mỹ) Mikie Sherrill đã công khai chỉ trích FIFA vì không hỗ trợ chi phí giao thông, khiến ngân sách địa phương phải gánh thêm 48 triệu USD. Nhiều thành phố cũng phải hủy hoặc thu hẹp các khu lễ hội dành cho người hâm mộ do chi phí tăng cao.
Liên đoàn Bóng đá Mỹ dự kiến nhận khoảng 100 triệu USD từ FIFA, tương đương hơn 1% tổng doanh thu giải đấu, thấp hơn nhiều so với World Cup 1994 khi Mỹ còn giữ doanh thu bán vé và các hợp đồng thương mại trong nước.
Trong khi đó, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino hưởng lợi trực tiếp với tổng thu nhập tăng lên khoảng 6 triệu USD vào năm 2025, dự kiến còn tăng thêm nhờ doanh thu kỷ lục từ World Cup 2026.
Kết luận
World Cup 2026 là sự kiện thể thao quy mô lớn với nhiều kỳ vọng về tác động kinh tế tích cực cho ba nước chủ nhà. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và tài chính cảnh báo rằng giá trị kinh tế thực tế có thể không lớn như dự báo của FIFA, và lợi ích chủ yếu vẫn thuộc về tổ chức này. Người dân và các địa phương đăng cai có thể phải đối mặt với chi phí tổ chức cao và lợi ích kinh tế hạn chế.
Hình ảnh từ bài viết
Các cầu thủ xếp hàng trong lễ chào cờ trước trận đấu bảng K World Cup 2026 giữa Bồ Đào Nha và Uzbekistan trên sân Houston, ngày 23/6/2026. Ảnh: AP
Giá trị kinh tế hàng chục tỷ USD từ World Cup 2026 gây tranh cãi