Hà Nội đề xuất làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt lớn trị giá 37.000 tỷ đồng
Bộ Xây dựng vừa trình Thủ tướng Chính phủ đề xuất giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt trọng điểm, gồm tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi. Đây là những dự án có tổng vốn đầu tư sơ bộ lên tới hơn 37.000 tỷ đồng, được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển hạ tầng giao thông và tái thiết đô thị khu vực phía Nam Hà Nội.
Bối cảnh
Hà Nội đang đứng trước nhu cầu cấp thiết phải nâng cấp và mở rộng hệ thống giao thông đường sắt nhằm đáp ứng sự phát triển kinh tế - xã hội ngày càng nhanh của thủ đô và vùng phụ cận. Việc tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Hà Nội không chỉ giúp giảm tải cho ga Hà Nội hiện hữu mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các tuyến metro và mở rộng quốc lộ 1, một trong những tuyến giao thông huyết mạch của cả nước.
Trong bối cảnh đó, Bộ Xây dựng đề xuất Hà Nội làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt quan trọng, với nguồn vốn từ ngân sách trung ương theo kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đây là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa hạ tầng giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải đường sắt.
Diễn biến chính
Dự án đầu tiên là tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn, có điểm đầu tại tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa bàn Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tuyến chính dài khoảng 31,3 km cùng với 10,3 km tuyến nhánh. Giai đoạn đầu, dự án sẽ được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi với một tuyến khổ 1.435 mm và một tuyến khổ 1.000 mm, tổng vốn sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng. Hiện Ban Quản lý dự án đường sắt đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, dự kiến trình cấp có thẩm quyền trong năm 2026.
Dự án thứ hai là cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi dài khoảng 26,5 km, đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm. Công trình bao gồm hai ga mới tại Thường Tín và Phú Xuyên, cùng các xí nghiệp đầu máy, toa xe hàng và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội về ga Thường Tín. Tổng mức đầu tư sơ bộ dự án này khoảng 11.523 tỷ đồng.
Theo Bộ Xây dựng, việc triển khai hai dự án này là điều kiện quan trọng để tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo tiền đề cho việc di dời chức năng ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội sang tổ hợp ga Ngọc Hồi. Để đảm bảo hoạt động vận tải không bị gián đoạn, Bộ đề xuất chỉ bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi - Yên Viên cho Hà Nội sau khi hoàn thành hai dự án trên. Thành phố sẽ phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam xây dựng phương án tổ chức vận tải trong quá trình triển khai.
Phân tích & Ý nghĩa
Hai dự án này không chỉ là bước đột phá trong phát triển hạ tầng đường sắt mà còn có ý nghĩa lớn trong việc giải quyết các nút thắt hạ tầng giao thông tại khu vực phía Nam Hà Nội. Việc đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi và đa khổ giúp tăng khả năng vận tải, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối với các tuyến đường sắt tốc độ cao trong tương lai.
Đáng chú ý, tiến độ các dự án còn liên quan trực tiếp đến việc triển khai các tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên, metro số 6 Ngọc Hồi - Nội Bài và dự án mở rộng quốc lộ 1, do các công trình này sử dụng chung hành lang hạ tầng với tuyến đường sắt hiện hữu. Nếu hoàn thành trong giai đoạn 2027-2028, các dự án sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt hạ tầng đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội, tạo điều kiện phát triển đồng bộ mạng lưới đường sắt và tái thiết đô thị.
Bên cạnh đó, Tập đoàn Vingroup cũng đã đề xuất tham gia đầu tư nhiều dự án hạ tầng đường sắt theo hình thức đối tác công tư (PPP) và hợp đồng BT, trong đó có ga hàng hóa, ga hành khách tạm tại Ngọc Hồi để thay thế ga Hà Nội. Việc này cho thấy sự quan tâm và cam kết của các doanh nghiệp lớn trong việc phát triển hạ tầng giao thông đường sắt, góp phần thúc đẩy tiến độ và hiệu quả các dự án.
Kết luận
Việc Bộ Xây dựng đề xuất giao UBND TP Hà Nội làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt trọng điểm với tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 37.000 tỷ đồng là bước đi quan trọng nhằm nâng cấp, mở rộng hệ thống giao thông đường sắt khu vực phía Nam thủ đô. Các dự án không chỉ giúp tái cấu trúc mạng lưới đường sắt quốc gia, giảm tải cho ga Hà Nội mà còn tạo tiền đề cho phát triển các tuyến metro và mở rộng quốc lộ 1, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Hà Nội và vùng lân cận.
Hình ảnh từ bài viết
Hiện trạng quốc lộ 1 trước khi mở rộng lên 10 làn xe, có tuyến đường sắt quốc gia bên phải. Ảnh: Phạm Chiểu
Hà Nội đề xuất làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt lớn trị giá 37.000 tỷ đồng