Hà Nội tìm hướng tận dụng xà bần thành tài nguyên quý giá
Hà Nội và TP.HCM đang trong quá trình chỉnh trang đô thị với hàng nghìn dự án lớn nhỏ, kéo theo lượng xà bần khổng lồ phát sinh mỗi ngày. Làm thế nào để xử lý hiệu quả khối lượng phế thải xây dựng này, biến nó thành tài nguyên có giá trị, đang là bài toán cấp thiết được các chuyên gia và chính quyền đặt ra.
Bối cảnh
Hà Nội hiện có khoảng 1.428 dự án đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng, trong đó có 27 dự án trọng điểm nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển kinh tế - xã hội. Những dự án này bao gồm các công trình cầu vượt qua sông Hồng như Hồng Hà, Mễ Sở, Vân Phúc, Ngọc Hồi, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, cùng các tuyến vành đai quan trọng như đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục và vành đai 4 vùng thủ đô.
Quá trình phá dỡ hàng nghìn công trình nhà cửa để phục vụ các dự án này tạo ra áp lực lớn cho công tác thu gom và xử lý chất thải xây dựng, hay còn gọi là xà bần, vốn là vật liệu phế thải từ các công trình xây dựng bị phá bỏ.
Diễn biến chính
Trong tháng 5 và đầu tháng 6 năm 2026, Hà Nội đã đẩy mạnh giải phóng mặt bằng tại các khu vực đô thị mới như Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm - Trần Duy Hưng, Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi. Đây là những khu vực có mật độ dân cư đông đúc với nhiều nhà cao tầng, dẫn đến lượng xà bần phát sinh rất lớn.
Ghi nhận thực tế cho thấy công nhân và máy móc hoạt động liên tục để phá dỡ nhà cửa, tạo ra các đống phế thải xây dựng cao hàng mét. Ban đêm, nhiều xe tải lớn được huy động để vận chuyển số phế thải này đi xử lý. Ví dụ, dự án xây cầu Trần Hưng Đạo đã bàn giao hơn 82% mặt bằng và đang tăng tốc thi công các hạng mục như cọc khoan nhồi và bệ trụ.
Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, lượng phế thải xây dựng phát sinh tại Hà Nội đã lên tới 1,5 triệu tấn. Trong khi đó, bốn điểm xử lý chính tại xã Nguyên Khê (huyện Đông Anh), phường Yên Sở, phường Phúc Lợi và xã Thư Lâm chỉ có thể tiếp nhận và xử lý khoảng 1.670 tấn/ngày, bằng một phần nhỏ so với lượng phát sinh thực tế.
Phân tích & Ý nghĩa
Khối lượng phế thải xây dựng tăng gấp 4-5 lần so với bình thường, lên đến khoảng 10.000 tấn mỗi ngày, gây áp lực lớn cho hệ thống xử lý chất thải của thành phố. Việc xử lý không kịp thời có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiến độ các dự án phát triển đô thị.
Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề xuất giải pháp bố trí máy nghiền tái chế ngay tại công trường với công suất khoảng 500 tấn/ngày. Phương án này nhằm tận dụng phế thải xây dựng bằng cách nghiền nhỏ và tái chế làm cốt liệu san lấp phục vụ các dự án hạ tầng khác, từ đó giảm thiểu việc vận chuyển xa và chi phí xử lý.
Kết luận
Việc biến xà bần thành tài nguyên không chỉ giúp Hà Nội giảm thiểu ô nhiễm và áp lực xử lý chất thải mà còn góp phần tiết kiệm nguồn nguyên liệu xây dựng. Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và phát triển hạ tầng mạnh mẽ hiện nay.
Hình ảnh từ bài viết
Xà bần từ phá dỡ nhà cửa cân được tái chế để sử dụng vào mục đích khác. Trong ảnh: xà bần trên đường Tam Trinh (Hà Nội) - Ảnh: PHÚC TÀI
Mặt bằng trên đường Đỗ Xuân Hợp - Võ Nguyên Giáp (phường Phước Long, TP.HCM) đã được bàn giao để thi công dự án vành đai 2 - Ảnh: TRÍ ĐỨC
Hà Nội tìm hướng tận dụng xà bần thành tài nguyên quý giá