Hà Nội xử lý phế thải xây dựng ra sao giữa áp lực tăng cao?
Phế thải xây dựng là vấn đề nhức nhối với các đô thị phát triển nhanh như Hà Nội. Khi hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai, lượng chất thải rắn xây dựng tăng vọt, gây áp lực lớn lên hệ thống xử lý. Vậy Hà Nội đang làm gì để giải quyết bài toán này, và những thách thức đặt ra là gì?
Bối cảnh
Hà Nội, thủ đô của Việt Nam, đang trong giai đoạn phát triển hạ tầng mạnh mẽ với nhiều dự án cầu đường, mở rộng quốc lộ và các tuyến đường vành đai. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh bình thường khoảng 2.100 tấn/ngày. Tuy nhiên, với việc triển khai 7 dự án cầu qua sông Hồng và hoàn thiện các đường vành đai 1, 2, 2,5, 3, 3,5, 4 cùng các dự án mở rộng quốc lộ 1, quốc lộ 6 và đường nối đại lộ Thăng Long với cao tốc Hà Nội - Hòa Bình, lượng phế thải xây dựng đã tăng gấp 4-5 lần.
Phế thải xây dựng chủ yếu là vật liệu thừa, phế liệu từ các công trình phá dỡ, xây mới. Nếu không được xử lý đúng cách, chúng không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn ảnh hưởng đến môi trường, hệ thống thoát nước và sức khỏe cộng đồng.
Diễn biến chính
Hiện nay, Hà Nội có bốn điểm xử lý phế thải xây dựng chính, với tổng công suất khoảng 1.670 tấn/ngày. Trong đó:
- Điểm chôn lấp tại xã Nguyên Khê (huyện Đông Anh cũ) rộng 4,8 ha, công suất tiếp nhận khoảng 360 tấn/ngày.
- Ba điểm trung chuyển tạm thời và tái chế bằng công nghệ nghiền có tổng công suất khoảng 1.310 tấn/ngày, gồm:
- Điểm trung chuyển rộng 6,5 ha gần nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ, phường Yên Sở, công suất khoảng 480 tấn/ngày.
- Khu VT12, phường Phúc Lợi, công suất khoảng 480 tấn/ngày.
- Khu tại xã Thư Lâm, công suất khoảng 350 tấn/ngày.
Phế thải xây dựng tại các điểm này được nghiền thành cốt liệu để san nền, phục vụ các dự án hạ tầng đang thi công, giúp tái sử dụng vật liệu và giảm lượng rác thải ra môi trường.
Công ty Cổ phần dịch vụ sản xuất Toàn Cầu, đơn vị quản lý hai khu trung chuyển và tái chế ở phường Yên Sở và phường Phúc Lợi, cho biết lượng phế thải xây dựng tăng đột biến trong những năm gần đây. Năm 2025, công ty tiếp nhận trên 5.000 tấn/ngày, gấp đôi năm trước. Đầu năm 2026, con số này lên tới trên 10.000 tấn/ngày.
Để đáp ứng nhu cầu tăng cao, công ty đã nâng công suất máy nghiền từ xử lý khoảng 480 tấn/ngày (hai ca) lên tới 4 ca, tương đương 800-1.000 tấn/ngày. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là phần nhỏ so với tổng lượng phế thải xây dựng phát sinh.
Dù đã tăng công suất tối đa, Công ty Toàn Cầu chỉ xử lý được khoảng 1/10 lượng phế thải xây dựng phát sinh mỗi ngày ở Hà Nội. Bãi chôn lấp tại xã Nguyên Khê cũng không thể mở rộng công suất tiếp nhận do giới hạn diện tích và quy định môi trường. Báo cáo của UBND TP Hà Nội năm 2025 cho thấy công suất chôn lấp còn khoảng 200.000 m3, tương đương 240.000 tấn, chỉ đủ hoạt động chưa tới một tháng nếu toàn bộ phế thải xây dựng được đưa về đây.
Theo quy định, chủ đầu tư các công trình xây dựng phải ký hợp đồng xử lý chất thải rắn xây dựng trong quá trình thi công. Tuy nhiên, do thiếu điểm xử lý, các điểm hiện có đang quá tải. Một phần chất thải được lưu giữ tại các bãi tập kết chờ xử lý, một số được vận chuyển ra các tỉnh lân cận. Đáng lo ngại, phế thải từ các công trình nhà dân còn bị đổ trộm tại khu đất trống, dải cây xanh, sông hồ, kênh mương, gây mất mỹ quan và làm tắc nghẽn hệ thống thoát nước.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc xử lý phế thải xây dựng là bài toán khó với các đô thị lớn như Hà Nội, đặc biệt khi khối lượng chất thải tăng đột biến do các dự án hạ tầng trọng điểm. Hệ thống xử lý hiện tại với bốn điểm chính chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng quá tải và tồn đọng chất thải tại các bãi tập kết.
Phương pháp nghiền tái chế phế thải thành cốt liệu san nền là giải pháp hiệu quả, vừa giảm thiểu lượng rác thải ra môi trường, vừa tận dụng vật liệu tái chế cho các công trình xây dựng khác. Tuy nhiên, công suất máy nghiền và diện tích bãi chôn lấp hiện vẫn còn hạn chế, chưa thể đáp ứng toàn bộ lượng phế thải phát sinh.
Việc đổ trộm phế thải xây dựng tại các khu đất trống, kênh mương không chỉ gây mất mỹ quan mà còn ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước, có thể dẫn đến ngập úng và ô nhiễm môi trường. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, chủ đầu tư và người dân trong việc quản lý, giám sát và xử lý chất thải xây dựng.
Kết luận
Hà Nội đang đối mặt với thách thức lớn trong xử lý phế thải xây dựng khi lượng chất thải tăng cao do phát triển hạ tầng. Các điểm xử lý hiện có đang quá tải, trong khi công suất tái chế còn hạn chế. Thành phố đã và đang đề xuất các giải pháp mở rộng, tăng công suất và bố trí thêm điểm tập kết để đáp ứng nhu cầu thực tế, đồng thời hạn chế tình trạng đổ trộm gây ảnh hưởng môi trường. Đây là vấn đề cần được quan tâm và giải quyết đồng bộ để đảm bảo phát triển bền vững cho Thủ đô.
Hình ảnh từ bài viết
Phá dỡ các công trình để xây dựng quảng trường Đông Hồ Gươm. Ảnh: Võ Hải
Điểm trung chuyển tạm thời và tái chế chất thải rắn xây dựng tại nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ. Ảnh: Phạm Chiểu
Phế thải xây dựng từ những công trình phá dỡ ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Chiểu
Hà Nội xử lý phế thải xây dựng ra sao giữa áp lực tăng cao?