Hạ viện Séc bác bỏ phủ quyết của Tổng thống, nới lỏng quy định ngân sách
Hạ viện Séc vừa có quyết định quan trọng khi bỏ phiếu vượt qua phủ quyết của Tổng thống Petr Pavel (Pê-trơ Pa-veo) về dự luật sửa đổi các quy tắc ngân sách công. Quyết định này mở ra khả năng cho chính phủ nới lỏng giới hạn thâm hụt ngân sách, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng ngân sách năm 2027. Tuy nhiên, động thái này cũng gây ra nhiều tranh cãi về tính minh bạch và quyền kiểm soát ngân sách của Quốc hội.
Bối cảnh
Quyết định của Hạ viện diễn ra trong bối cảnh chính phủ do đảng ANO (đảng dân túy của cựu Thủ tướng Andrej Babiš) lãnh đạo đang chuẩn bị ngân sách cho năm 2027. Theo quy định hiện hành, thâm hụt ngân sách công không được vượt quá 1,25% GDP, tương đương khoảng 150 tỷ CZK. Tuy nhiên, dự kiến thâm hụt thực tế sẽ cao hơn nhiều, khoảng 350 tỷ CZK, khiến việc tuân thủ quy định trở nên khó khăn.
Tổng thống Petr Pavel đã phủ quyết dự luật với lý do lo ngại rằng việc nới lỏng các quy tắc ngân sách sẽ làm suy yếu sự kiểm soát của Quốc hội đối với ngân sách nhà nước và đe dọa tính bền vững tài chính dài hạn. Ông cũng cảnh báo rằng dự luật trao cho chính phủ quyền hạn vượt quá giới hạn, có thể vi phạm Hiến pháp khi giảm quyền giám sát của Quốc hội.
Diễn biến chính
Cuộc tranh luận tại Hạ viện kéo dài nhiều giờ, với sự phản đối mạnh mẽ từ phe đối lập. Tuy nhiên, liên minh cầm quyền đã áp đặt thời gian biểu chặt chẽ cho các phát biểu, khiến khoảng ba mươi nghị sĩ không có cơ hội phát biểu. Với 108 phiếu thuận trên tổng số 200 phiếu, liên minh cầm quyền đã đủ đa số để vượt qua phủ quyết của Tổng thống, vốn cần ít nhất 101 phiếu.
Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (đảng ANO) giải thích rằng các quy tắc hiện tại quá nghiêm ngặt và không phù hợp với thực tế tài chính hiện nay. Theo bà, nếu giữ nguyên giới hạn thâm hụt 1,25% GDP, ngân sách năm 2027 sẽ phải giảm thâm hụt từ 310 tỷ CZK năm nay xuống còn 150 tỷ CZK, điều này là không khả thi mà không ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của nhà nước.
Dự thảo luật mới được Ủy ban châu Âu phê duyệt, cho phép thâm hụt ngân sách công năm 2027 lên tới 2,8% GDP, giảm dần xuống còn 1,2% GDP vào năm 2030. Ngoài ra, dự luật còn cho phép chính phủ tăng chi tiêu quốc phòng vượt mức 2% GDP đến năm 2036 mà không bị tính vào giới hạn ngân sách, cũng như tăng chi tiêu trong trường hợp tình hình an ninh xấu đi mà không cần sự phê chuẩn trước của Hạ viện.
Thủ tướng Andrej Babiš đã chỉ trích phủ quyết của Tổng thống là "thiếu trách nhiệm, không suy nghĩ kỹ và mang tính hoạt động chính trị", cho rằng quyết định này có thể gây nguy hiểm cho các lĩnh vực như y tế, quốc phòng, giáo dục, an ninh và năng lượng. Ông còn cáo buộc Tổng thống đóng vai trò như "lãnh đạo phe đối lập".
Phân tích & Ý nghĩa
Việc nới lỏng các quy tắc ngân sách công có tác động trực tiếp đến cách chính phủ Séc quản lý tài chính nhà nước trong những năm tới. Quy định hiện hành nhằm đảm bảo thâm hụt ngân sách ở mức thấp để duy trì sự ổn định tài chính và tránh nợ công tăng quá mức. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí quốc phòng và các nhu cầu chi tiêu khác tăng cao, việc tuân thủ giới hạn nghiêm ngặt có thể khiến ngân sách không thể cân đối được.
Động thái của chính phủ nhằm tạo ra một khung pháp lý linh hoạt hơn, cho phép tăng chi tiêu trong các tình huống đặc biệt như nguy cơ an ninh, đồng thời giảm áp lực phải cắt giảm chi tiêu quá mức. Tuy nhiên, phe đối lập và Tổng thống lo ngại rằng điều này sẽ làm giảm quyền kiểm soát của Quốc hội, mở đường cho việc tăng nợ công không kiểm soát và làm suy yếu tính minh bạch trong quản lý ngân sách.
Kết luận
Việc Hạ viện Séc vượt qua phủ quyết của Tổng thống về dự luật ngân sách đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách tài chính của nước này. Quyết định này phản ánh sự căng thẳng giữa nhu cầu thực tiễn trong xây dựng ngân sách và yêu cầu kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan lập pháp. Với những thay đổi này, chính phủ có thêm công cụ để đối phó với các thách thức tài chính hiện tại, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về sự cân bằng quyền lực và trách nhiệm giải trình trong quản lý ngân sách công.
Hạ viện Séc bác bỏ phủ quyết của Tổng thống, nới lỏng quy định ngân sách