Hai kịch bản El Nino và tác động đến Việt Nam năm 2026-2027
Hiện tượng El Nino đang được theo dõi sát sao khi có thể gây ra những biến động khí hậu lớn tại Việt Nam trong năm 2026 và 2027. Liệu hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn sẽ diễn ra nghiêm trọng đến mức nào? Hai kịch bản dự báo từ Cục Khí tượng Thủy văn sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thách thức phía trước.
Bối cảnh
El Nino là hiện tượng khí hậu đặc trưng bởi sự tăng nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, ảnh hưởng đến thời tiết toàn cầu. Việt Nam, với vị trí nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, rất nhạy cảm với những biến đổi này. Cục Khí tượng Thủy văn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố báo cáo dự báo El Nino cho giai đoạn 2026-2027, cung cấp cái nhìn chi tiết về mức độ và thời gian diễn ra hiện tượng này, từ đó dự báo các tác động đến khí hậu và nguồn nước trong nước.
Việc dự báo sớm và chính xác các kịch bản El Nino giúp các cơ quan quản lý và người dân chủ động hơn trong phòng chống thiên tai, bảo vệ sản xuất nông nghiệp và đảm bảo an ninh nguồn nước, năng lượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Diễn biến chính
Báo cáo đưa ra hai kịch bản chính về El Nino trong giai đoạn 2026-2027:
- Kịch bản thứ nhất: El Nino đạt cường độ trung bình đến mạnh, với chỉ số nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 dao động từ 1 đến dưới 2 độ C. Xác suất xảy ra kịch bản này rất cao, từ 88-98%. Theo đó, nhiệt độ tại Việt Nam có thể tăng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1 độ C. Lượng mưa sẽ thiếu hụt từ 10-20%, dòng chảy trên nhiều lưu vực sông giảm khoảng 10-20%. Các vùng duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long sẽ chịu áp lực hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn gia tăng. Tuy nhiên, khi El Nino suy yếu vào đầu năm 2027 và mùa mưa bắt đầu, áp lực này có thể giảm bớt.
- Kịch bản thứ hai: El Nino đạt cường độ rất mạnh, chỉ số Nino 3.4 từ 2 độ C trở lên, với xác suất 60-65%. Nhiệt độ tại Việt Nam có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, lượng mưa thiếu hụt phổ biến 20-40%, có nơi trên 50% như Nam Trung Bộ. Dòng chảy trên nhiều lưu vực sông giảm 20-40%, nhiều hồ chứa có nguy cơ không tích đủ nước. Mùa mưa năm 2027 có thể đến muộn, khiến hạn hán và thiếu nước kéo dài đến giữa năm. Đây là kịch bản rủi ro cao, với các tác động nối tiếp và khuếch đại lẫn nhau, như mưa ít làm suy giảm dòng chảy, dòng chảy giảm khiến hồ chứa khó tích nước, trong khi nhu cầu tưới tiêu và sử dụng điện lại tăng do nắng nóng.
Đặc biệt, Đồng bằng sông Cửu Long cần được theo dõi sát vì dòng chảy thượng nguồn sông Mekong suy giảm sẽ làm nước mặn lấn sâu vào nội đồng, ảnh hưởng đến cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Ngoài ra, các hồ thủy điện trên hệ thống sông Đà, Đồng Nai, Sê San và Sêrêpốk cũng có thể tích trữ nước thấp hơn trung bình, làm giảm sản lượng thủy điện và tăng áp lực cung ứng điện trong mùa khô 2027.
Phân tích & Ý nghĩa
Những dự báo này không chỉ cảnh báo về sự tăng nhiệt độ và giảm lượng mưa, mà còn nhấn mạnh các rủi ro liên quan đến an ninh nguồn nước và năng lượng. Nông nghiệp, vốn là ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thời tiết, sẽ đối mặt với tác động kép: thiếu nước làm giảm năng suất và tăng chi phí sản xuất. Công nghiệp cũng có nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất, kéo theo các tác động lan tỏa đến kinh tế - xã hội qua chi phí năng lượng và cấp nước tăng cao.
Điều quan trọng là mức độ tác động không hoàn toàn tỷ lệ thuận với cường độ cực đại của El Nino mà còn phụ thuộc vào thời gian duy trì hiện tượng, khả năng tích nước của các hồ chứa, dòng chảy đầu nguồn và thời điểm mùa mưa quay trở lại. Nếu El Nino suy yếu sớm, tác động sẽ được rút ngắn, nhưng nếu kéo dài và mạnh, các rủi ro sẽ cộng dồn, tạo áp lực đồng thời lên nhiều lĩnh vực.
Kết luận
Báo cáo của Cục Khí tượng Thủy văn đánh dấu bước chuyển từ dự báo đơn thuần sang cảnh báo tác động cụ thể, giúp các cơ quan quản lý chủ động hơn trong công tác phòng chống thiên tai và bảo vệ phát triển kinh tế. Việc theo dõi sát các chỉ số như khả năng tích nước hồ chứa, dòng chảy sông Mekong và diễn biến xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long sẽ là chìa khóa để ứng phó hiệu quả với những thách thức do El Nino gây ra trong năm 2026-2027.
Hình ảnh từ bài viết
Khô hạn ở cao nguyên Trung Bộ năm 2024. Ảnh: Đức Hóa
Khô hạn, xâm nhập mặn ở Cần Thơ năm 2020. Ảnh: Huy Phong
Hai kịch bản El Nino và tác động đến Việt Nam năm 2026-2027