Hải Phòng chậm trễ xử lý 363 nhà, đất dôi dư gây lãng phí nguồn lực lớn
Hải Phòng hiện đang quản lý hàng nghìn cơ sở nhà, đất sau sáp nhập với tỉnh Hải Dương, trong đó có 363 nhà, đất dôi dư chưa được xử lý triệt để. Tình trạng này không chỉ làm chậm tiến độ khai thác tài sản công mà còn gây lãng phí nguồn lực đất đai quý giá của thành phố. Vậy nguyên nhân và hệ quả của vấn đề này là gì?
Bối cảnh
Ngày 9 tháng 8 năm 2026, Thanh tra Chính phủ công bố kết luận thanh tra số 2768 về việc quản lý, sử dụng và xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư tại thành phố Hải Phòng. Sau khi sáp nhập với tỉnh Hải Dương, Hải Phòng trở thành đô thị lớn thứ ba cả nước với diện tích hơn 3.190 km2 và dân số trên 4,6 triệu người, gồm 114 đơn vị hành chính. Thành phố hiện quản lý tổng cộng 3.769 cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án xử lý.
Trong đó, Hải Phòng đã bố trí sử dụng tiếp 3.109 cơ sở, chuyển đổi công năng 297 cơ sở sang các mục đích công cộng như giáo dục, y tế, văn hóa, hạ tầng. Tuy nhiên, còn lại 363 cơ sở nhà, đất được xác định là dôi dư, không có nhu cầu sử dụng và được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố để quản lý, khai thác.
Diễn biến chính
Thanh tra Chính phủ đánh giá việc sắp xếp, điều chuyển trụ sở đã giúp bộ máy hành chính mới vận hành trơn tru, không gây gián đoạn thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều vấn đề trong quản lý tài sản công:
- 176/363 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
- 10/363 cơ sở theo dõi trên sổ kế toán không xác định rõ nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản trên đất.
- Nhiều trụ sở cũ như Trạm Y tế phường Bắc Sơn, trụ sở Đảng ủy - HĐND - UBND phường Dư Hàng, trụ sở Phòng Y tế huyện Kiến Thụy, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Kiến Thụy, trụ sở Hạt giao thông huyện Ninh Giang cùng một số trường mầm non, nhà trẻ vẫn chưa được xử lý hiệu quả.
- Giá trị quyền sử dụng đất chưa được cập nhật và hạch toán đầy đủ trên sổ kế toán theo quy định.
- Việc đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư vào khai thác hoặc xử lý triệt để bị chậm tiến độ so với yêu cầu của Thủ tướng tại Công điện 39, phải hoàn thành trong quý II năm 2026.
- Nhiều trụ sở khi chuyển đổi sang mục đích công cộng chưa phát huy hiệu quả do thiếu kinh phí cải tạo, sửa chữa.
Đến thời điểm thanh tra, các đơn vị chuyên môn đã lập phương án khai thác dự kiến cho 363 cơ sở này, gồm:
- 192 cơ sở được đấu giá đất ở, trong đó 107 cơ sở có thể thực hiện ngay, 85 cơ sở cần điều chỉnh quy hoạch.
- 51 cơ sở được đấu giá đất thương mại, dịch vụ, trong đó 20 cơ sở thực hiện được ngay, 31 cơ sở cần điều chỉnh quy hoạch.
- 120 cơ sở có thể cho thuê ngắn hạn.
Nguyên nhân chậm trễ được địa phương giải trình là do nhiều trụ sở xây dựng từ lâu, hồ sơ đất đai bị thất lạc qua nhiều giai đoạn sáp nhập; cán bộ quản lý tài sản công cấp xã thiếu kinh nghiệm, thường xuyên thay đổi; thủ tục đất đai, quy hoạch, định giá tài sản tốn nhiều thời gian; một số vị trí xa trung tâm, thị trường bất động sản trầm lắng nên khó thu hút nhà đầu tư.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc chậm xử lý 363 nhà, đất dôi dư không chỉ làm lãng phí tài sản công mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác nguồn lực đất đai quý giá của Hải Phòng. Với tổng diện tích đất lên tới 515.235 m2 và diện tích sàn xây dựng 239.620 m2, nếu được xử lý kịp thời, nguồn lực này có thể đóng góp đáng kể cho phát triển kinh tế - xã hội thành phố.
Đặc biệt, việc chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý và chưa cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gây khó khăn cho việc chuyển đổi mục đích sử dụng, đấu giá hoặc cho thuê, làm chậm tiến độ khai thác. Điều này cũng phản ánh những hạn chế trong quản lý tài sản công, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các cơ quan chuyên môn.
Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính tham mưu cơ chế cho phép các địa phương được tự động cập nhật, điều chỉnh quy hoạch khi phê duyệt phương án khai thác nhà, đất dôi dư để đẩy nhanh tiến độ. Đồng thời, Hải Phòng cần tăng cường lãnh đạo, làm rõ trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan, ưu tiên kinh phí cải tạo, chuyển đổi công năng các trụ sở dôi dư, và đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cơ sở dữ liệu đất đai.
Kết luận
Việc xử lý chậm trễ 363 cơ sở nhà, đất dôi dư tại Hải Phòng đang là điểm nghẽn lớn trong quản lý tài sản công và phát huy nguồn lực đất đai của thành phố. Nếu được giải quyết kịp thời, đây sẽ là nguồn lực quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công. Người dân và doanh nghiệp cũng sẽ được hưởng lợi từ bộ máy hành chính vận hành thông suốt, minh bạch hơn.
Hình ảnh từ bài viết
Trụ sở cũ của UBND TP Hải Phòng vẫn chưa giao lại cho đơn vị nào sử dụng. Ảnh: Lê Tân
Hải Phòng chậm trễ xử lý 363 nhà, đất dôi dư gây lãng phí nguồn lực lớn