Hạn chế lãi suất cho vay, người dân có thể tìm đến tín dụng đen
Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš đang lên kế hoạch hạn chế các khoản vay tiêu dùng đắt đỏ bằng cách thiết lập giới hạn cho tổng chi phí hàng năm của khoản vay. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rằng sự điều chỉnh này có thể dẫn đến những tác động không mong muốn.
Chi tiết
“Luật sửa đổi phản ánh thực tế khi mà nhiều người đang gặp khó khăn vì phải trả các khoản vay tiêu dùng đắt đỏ. Theo yêu cầu của Liên minh Châu Âu, sẽ có những giới hạn rõ ràng giúp ngăn chặn các thực hành không công bằng từ phía nhà cung cấp khoản vay, đồng thời đảm bảo khả năng tiếp cận vốn, nhất là cho những người tiêu dùng có rủi ro cao,” Thủ tướng Babiš cho biết sau cuộc họp chính phủ.
Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng giới hạn giá có thể gây ra hiệu ứng ngược. “Nếu giới hạn đặt quá thấp, sẽ có nguy cơ rằng một số người tiêu dùng sẽ tìm kiếm các lựa chọn ngoài thị trường quy định,” Michael Fanta, nhà phân tích chính của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Thị trường, nói với Novinky.
Lập trường của chính phủ sẽ phụ thuộc vào các quy định khác nhau tùy thuộc vào loại khoản vay. Đối với các khoản vay dưới 20.000 korun có thời gian ngắn hơn một năm, sẽ có một khoản phí cố định là 2.000 korun cho việc cung cấp khoản vay. Sau đó, sẽ tính thêm một khoản theo mức vay, thời gian trả nợ và lãi suất tối đa dựa trên lãi suất cơ bản của Ngân hàng Quốc gia Séc.
Đối với các khoản vay tiêu dùng khác, luật sẽ thiết lập lãi suất tối đa cho RPSN, phản ánh tổng chi phí hàng năm của khoản vay, bao gồm cả lãi suất và phí. Điều này sẽ phản ánh gấp bốn lần lãi suất cơ bản của Ngân hàng Quốc gia Séc, cộng thêm tám điểm phần trăm. Với lãi suất cơ bản hiện tại là 3,5 phần trăm, RPSN tối đa sẽ là 48 phần trăm.
Theo Fanta, điều này chỉ điều chỉnh cung cấp các khoản vay, chứ không tác động đến cầu. Cầu vẫn rất cao. Khoảng một phần năm số hộ gia đình không thể tích lũy đủ tiền cho một khoản chi bất ngờ khoảng 16.000 korun.
Quy định tương tự đã được áp dụng tại Slovakia. Sau khi giới hạn giá được áp dụng vào năm 2015, số lượng nhà cung cấp khoản vay đã giảm từ 279 xuống còn khoảng 30. Các cuộc khảo sát cũng cho thấy cứ ba người Slovakia thì có một người biết cách vay tiền từ thị trường chợ đen.
Fanta cũng chỉ ra rằng đề xuất không chứa các tiêu chí rõ ràng để đánh giá sự thành công của nó. Ông cho rằng cần có sự rõ ràng về cách mà nhà nước sẽ đánh giá liệu việc điều chỉnh có thực sự cải thiện bảo vệ người tiêu dùng hay không.
Daniel Hůle từ tổ chức Člověk v tísni cho rằng mức trần lãi suất là một thỏa hiệp hợp lý. Tuy nhiên, ông cảnh báo về một thay đổi khác trong luật. Luật sửa đổi đã bãi bỏ hình phạt về việc không hợp lệ của hợp đồng trong trường hợp nhà cung cấp không kiểm tra đúng khả năng trả nợ của khách hàng. “Đây là một thay đổi lớn, làm cho tình trạng của người tiêu dùng trở nên tồi tệ hơn,” Hůle cho biết với Novinky.
Theo dữ liệu từ Ngân hàng Quốc gia Séc, tỷ lệ RPSN trung bình cho các khoản vay tiêu dùng của ngân hàng trong tháng 1 năm nay là 8,34 phần trăm. Trong khi đó, vào năm 2022, tỷ lệ này đã vượt quá 10 phần trăm. Tuy nhiên, theo Hůle, một số công ty tài chính hiện nay còn đang cung cấp các khoản vay với tỷ lệ lên tới 2000 phần trăm.
Hạn chế lãi suất cho vay, người dân có thể tìm đến tín dụng đen