Hành trình 45 ngày tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng
Trong suốt 45 ngày đêm, một chiến dịch tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ đã diễn ra tại công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM, nơi từng là nghĩa địa tập thể của các chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Chiến dịch đã mang về ánh sáng cho những ký ức lịch sử và trả lại sự yên nghỉ cho hơn 200 bộ hài cốt, đánh dấu một hành trình đầy cảm xúc và trách nhiệm với quá khứ.
Bối cảnh
Công viên Lê Thị Riêng, tọa lạc tại TP.HCM, trước đây từng là nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nơi chôn cất tập thể các chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Qua nhiều thập kỷ, những dấu tích này dần bị lãng quên, chỉ còn lại những mảnh thông tin rời rạc và vài bức ảnh lịch sử ghi lại khoảnh khắc các em nhỏ bên rãnh mộ tập thể. Những bức ảnh này, cùng với ảnh vệ tinh hiện đại, đã trở thành chìa khóa quan trọng giúp các cơ quan chức năng khoanh vùng chính xác khu vực nghi vấn cần khảo sát.
Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ lịch sử mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của các cơ quan chức năng và cộng đồng, nhằm đảm bảo rằng không một đồng đội nào bị bỏ lại phía sau, dù chỉ là một mảnh xương vụn nhỏ nhất.
Diễn biến chính
Chiến dịch tìm kiếm bắt đầu từ những bước khảo sát ban đầu dựa trên hồ sơ và hình ảnh do kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng cùng cộng sự cung cấp. Ngày 21-5, Ban Chỉ đạo quốc gia đã ban hành công văn chỉ đạo TP.HCM tiến hành khảo sát và xác minh thông tin, đồng thời tổ chức hội thảo để bàn bạc phương án.
Tiếp đó, ngày 31-5, Cơ quan Thường trực Bộ Tư lệnh TP.HCM cùng các nhân chứng đã khảo sát thực địa, nhận định có cơ sở tồn tại rãnh mộ tập thể tại công viên. Ngày 1-6, đoàn khảo sát gồm lãnh đạo Thành ủy, UBND và Bộ Tư lệnh TP.HCM cùng nhân chứng tiếp tục khảo sát trực tiếp tại hiện trường.
Đáng chú ý, ngày 4-6, Cơ quan Thường trực Bộ Tư lệnh TP.HCM đã gặp hòa thượng Thích Lệ Trang để thu thập thêm thông tin quý giá về các liệt sĩ hy sinh năm 1968. Ngày 8-6, hội thảo cấp quốc gia do Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì đã diễn ra, đồng thời TP.HCM xây dựng kế hoạch tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ gồm 4 giai đoạn.
Ngày 15-6, Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM phối hợp với các đơn vị chuyên môn sử dụng radar xuyên đất khảo sát ba điểm tại công viên, phát hiện cấu trúc địa tầng bất thường tại hai khu vực A và B. Ngày 23-6, lực lượng tiến hành đào thăm dò tại điểm A, phát hiện một rãnh dài 25m, rộng 3m cùng 5 bộ hài cốt, tăng võng và xương vụn, được xác định là rãnh mộ số 3.
Ngày 2-7, kế hoạch tìm kiếm chính thức được triển khai với sự tăng cường lực lượng từ Quân khu 7. Ngày 6-7, lễ triển khai tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ được tổ chức tại sân phía trước Nhà truyền thống công viên văn hóa Lê Thị Riêng. Từ đó đến ngày 7-8, hàng ngàn khối đất tại khu A và B đã được đào xới, tổng cộng phát hiện 227 bộ hài cốt liệt sĩ.
Quá trình tìm kiếm được thực hiện rất cẩn trọng, từng hài cốt và di vật được bốc dỡ tỉ mỉ nhằm bảo toàn hiện trạng tối đa. Các chuyên gia pháp y và lực lượng y tế làm sạch, phân loại và đánh giá tình trạng hài cốt. Những mẫu sinh phẩm tốt nhất, thường là răng hoặc xương còn giữ được cấu trúc, được tách chiết và đánh mã số định danh độc lập.
Các mẫu sinh phẩm này được bảo quản nghiêm ngặt và chuyển về các trung tâm giám định ADN tuyến Trung ương, nơi công nghệ giải trình tự gene hiện đại sẽ phác họa bản đồ di truyền của từng liệt sĩ. Dữ liệu sau đó được số hóa và đưa vào Ngân hàng ADN liệt sĩ chưa xác định danh tính. Việc thu thập mẫu ADN từ thân nhân liệt sĩ được tiến hành để đối chiếu và công bố khi có kết quả trùng khớp.
Theo báo cáo mới nhất của Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM, ngày 8-8 đã phát hiện và quy tập thêm 18 bộ hài cốt liệt sĩ tại khu B, gồm 16 bộ hài cốt riêng lẻ và 2 bộ tại một vị trí mộ tập thể. Tổng cộng từ ngày 23-6 đến 8-8, lực lượng đã phát hiện và quy tập 245 bộ hài cốt, trong đó có 217 bộ riêng lẻ và 28 bộ tại 7 vị trí mộ tập thể.
Phân tích & Ý nghĩa
Chiến dịch tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng không chỉ là một hoạt động kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt lịch sử và nhân văn. Việc xác định chính xác vị trí các rãnh mộ tập thể và quy tập hài cốt giúp khẳng định sự hy sinh to lớn của các chiến sĩ trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân, đồng thời góp phần làm sáng tỏ những trang sử còn chưa được ghi đầy đủ.
Việc ứng dụng công nghệ radar xuyên đất và giải trình tự gene hiện đại thể hiện sự kết hợp giữa truyền thống và khoa học kỹ thuật trong công tác tìm kiếm liệt sĩ. Điều này cũng góp phần nâng cao hiệu quả và độ chính xác, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhận dạng và trả lại danh tính cho các liệt sĩ, giúp thân nhân có thể yên tâm hơn về sự an nghỉ của người thân.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài như tại Cộng hòa Séc và các nước châu Âu, chiến dịch này là minh chứng cho sự trân trọng và ghi nhớ công lao của thế hệ đi trước. Nó cũng nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống lịch sử dân tộc dù ở bất cứ nơi đâu.
Kết luận
Hành trình 45 ngày tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng đã ghi dấu một nỗ lực không ngừng nghỉ của các cơ quan chức năng và cộng đồng nhằm tôn vinh và tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Qua đó, chiến dịch không chỉ khôi phục lại những ký ức lịch sử mà còn góp phần củng cố niềm tin và sự gắn kết trong lòng dân tộc.
Hình ảnh từ bài viết
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 1.
- Ảnh 1.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 2.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 3.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 4.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 5.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 6.
Ngày 28-5, Bộ Tư lệnh TP.HCM bắt đầu tìm kiếm thông tin một số "nhân chứng" có mặt trong bức ảnh vào thời điểm chôn cất các chiến sĩ hy sinh ngày 12-2-1968. Đây là bức ảnh được kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng sưu tầm được, ảnh do Hãng thông tấn AP chụp ngày 12-2-1968, ghi lại cảnh chôn cất tập thể.
Nhìn lại 45 ngày đêm 'đưa các anh trở về' từ công viên Lê Thị Riêng - Ảnh 8.
Ngày 31-5, Bộ Tư lệnh TP.HCM cùng các nhân chứng trực tiếp đã tiến hành khảo sát thực địa, bước đầu nhận định có cơ sở tồn tại rãnh mộ tập thể.
Hành trình 45 ngày tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng