Hành trình tìm mộ liệt sĩ thanh niên xung phong sau 51 năm hy sinh
Hành trình tìm kiếm mộ phần của liệt sĩ Đào Xuân Huân, người hy sinh trong chiến tranh cách đây hơn nửa thế kỷ, là câu chuyện đầy cảm xúc và kiên trì. Ông Đào Công Sức, cháu trai của liệt sĩ, đã một mình băng rừng, dò tìm qua những con đường mòn cũ kỹ để đưa hài cốt của người bác ruột về với quê nhà. Liệu một hành trình đầy gian nan như vậy có thể thành công?
Bối cảnh
Liệt sĩ Đào Xuân Huân sinh năm 1947, là thành viên của một đơn vị thanh niên xung phong thuộc Bộ Tư lệnh Công binh Việt Nam. Năm 1971, trong quá trình hành quân từ miền Bắc vào chiến trường Quảng Trị, xe chở ông và đồng đội bị máy bay Mỹ đánh bom tại xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc Quảng Trị). Những người bị thương được đưa vào bệnh viện dã chiến gần đó, nhưng ông Huân đã hy sinh khi mới 24 tuổi.
Sáu liệt sĩ được chôn cất tại một địa điểm trong rừng sâu, nhưng gia đình chỉ nhận được giấy báo tử một năm sau đó mà không biết chính xác vị trí mộ phần. Điều này khiến nhiều thế hệ trong gia đình gần như không có manh mối để tìm kiếm.
Diễn biến chính
Ông Đào Công Sức, cháu trai của liệt sĩ Huân, kể lại rằng nhiều chục năm qua gia đình không có thông tin cụ thể nào về nơi chôn cất. Năm 2014, ông tìm được hồ sơ lưu tại Bộ Tư lệnh Công binh, trong đó ghi rõ vị trí an táng gần km1+500 trên đường 14 cũ, thuộc huyện Lệ Thủy, cùng hoàn cảnh hy sinh của sáu người.
Cha ông Sức là em trai của liệt sĩ Huân, và vì ông Huân chưa lập gia đình khi hy sinh, trách nhiệm tìm kiếm được đặt lên vai ông Sức khi mới ngoài 30 tuổi. Với những tài liệu ít ỏi, ông lên đường vào Quảng Bình với hy vọng chỉ mất vài ngày để tìm được mộ phần, nhưng thực tế lại rất khác.
Con đường 14 cũ gần như không còn trên bản đồ hiện nay, người dân địa phương cũng không biết vị trí. Hồ sơ lưu tại xã Kim Thủy cũng bị thất lạc. Ông Sức phải dành nhiều ngày băng rừng, đi xe máy qua các đường mòn, dựa vào vài dòng ghi chép trong hồ sơ và linh cảm cá nhân để dò tìm.
Ông kể lại những khó khăn khi phải mang theo can xăng dự phòng vì khu vực nằm sâu trong rừng, không có nhà dân. Có lần trời tối, ông suýt lao xe máy xuống suối giữa rừng, rất nguy hiểm. Tuy vất vả, ông chưa bao giờ nản lòng, chỉ lo gia đình phải lo cho mình trong những chuyến đi dài.
Cuối cùng, ông phát hiện một lối rẽ nhỏ gần cây cầu, nơi cây cối phủ kín và có dấu vết bánh xe quân sự, đối chiếu với hồ sơ thì đây chính là khu vực chôn cất sáu liệt sĩ.
Phân tích & Ý nghĩa
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc khai quật hài cốt liệt sĩ phải do cơ quan chức năng thực hiện và có căn cứ xác thực. Gia đình không thể tự ý đào bới nên ông Sức gửi hồ sơ đề nghị cơ quan chức năng xem xét. Ông thường xuyên trở lại Quảng Bình để tìm kiếm thông tin và phối hợp với các đơn vị liên quan.
Năm 2022, ông gặp cán bộ nghiên cứu hồ sơ chiến trường tại Bộ Tư lệnh Công binh, cùng khảo sát hiện trường và xác định khu vực tìm thấy là chiến trường năm xưa. Năm 2023, đội quy tập tỉnh Quảng Bình bắt đầu khai quật tại khu vực này. Sau nhiều lớp đất được bóc lên, sáu bộ hài cốt được tìm thấy xếp thành hàng, đúng như hồ sơ lưu trữ.
Do hài cốt đã phân hủy nhiều sau 51 năm, đội quy tập lấy mẫu giám định ADN để xác định danh tính. Cán bộ giám định cho biết nếu khai quật muộn hơn vài năm nữa, mẫu vật có thể không đủ chất lượng để xét nghiệm ADN. Việc tìm thấy hài cốt là niềm vui lớn đối với gia đình và những người tham gia tìm kiếm.
Kết luận
Hành trình tìm kiếm mộ phần liệt sĩ Đào Xuân Huân kéo dài hơn nửa thế kỷ, đầy gian nan và thử thách, cuối cùng đã có kết quả. Qua sự kiên trì của ông Đào Công Sức và sự phối hợp của các cơ quan chức năng, hài cốt của sáu liệt sĩ đã được quy tập, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh và giữ gìn truyền thống gia đình, dân tộc.
Hình ảnh từ bài viết
Lực lượng quân đội quy tập hài cốt tại khu vực an táng liệt sĩ Đào Xuân Huân. Ảnh: Gia đình cung cấp
Ghi chép của lực lượng quy tập khi tìm thấy vị trí các hài cốt hồi năm 2023. Ảnh: Gia đình cung cấp
Ông Đào Công Sức (bìa phải) tiếp nhận kết quả giám định ADN của liệt sĩ Huân. Ảnh: Gia đình cung cấp
Hành trình tìm mộ liệt sĩ thanh niên xung phong sau 51 năm hy sinh