Hệ thống y tế Cuba khủng hoảng nghiêm trọng: Thiếu thuốc men, bác sĩ và hàng ngàn người chờ phẫu thuật
Cuba, quốc đảo từng được biết đến với hệ thống y tế phát triển hàng đầu Mỹ Latinh, hiện đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng chưa từng có. Thiếu hụt thuốc men, nhân lực y tế và các điều kiện cơ sở vật chất đang khiến hàng trăm nghìn bệnh nhân phải chờ đợi phẫu thuật trong điều kiện thiếu thốn trầm trọng. Điều gì đã dẫn đến tình trạng này và tác động ra sao đến cuộc sống người dân Cuba?
Bối cảnh
Hệ thống y tế Cuba từng được đánh giá là một trong những hệ thống tốt nhất tại Mỹ Latinh, với mạng lưới bệnh viện và phòng khám phủ rộng khắp cả nước, cùng đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản. Tuy nhiên, từ nhiều năm qua, nền y tế này đã dần suy yếu do nhiều nguyên nhân, đặc biệt là các lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu trầm trọng. Năm 2026, tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn bao giờ hết khi các bệnh viện liên tục bị mất điện và thiếu nước, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khám chữa bệnh.
Việc thiếu nhiên liệu không chỉ làm gián đoạn việc vận chuyển thuốc men, mà còn ảnh hưởng đến việc thu gom rác thải, khiến muỗi truyền bệnh như chikungunya phát triển mạnh trên các đống rác thải không được xử lý kịp thời. Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng số ca mắc các bệnh truyền nhiễm do muỗi gây ra trong cộng đồng.
Diễn biến chính
Trong những tháng gần đây, hàng trăm nghìn bệnh nhân tại Cuba phải xếp hàng dài chờ đợi phẫu thuật do bệnh viện thiếu thuốc men và thiết bị y tế cần thiết. Theo báo cáo từ trang CiberCuba, danh sách chờ phẫu thuật đã lên tới hơn 100.000 người. Các bệnh viện thường xuyên bị mất điện khiến thang máy không hoạt động, gây khó khăn cho bệnh nhân, đặc biệt là những người già yếu hoặc có bệnh nặng.
Nhà báo Yoani Sánchezová, người từng mắc bệnh sốt chikungunya, chia sẻ rằng cô không dám đến bệnh viện vì nơi đây quá đông người bệnh và thiếu cả dụng cụ xét nghiệm cũng như kim tiêm để lấy máu. Cô phải mượn nhiệt kế từ hàng xóm và chỉ còn vài viên thuốc giảm đau trong tủ thuốc của mình. Tình trạng thiếu thuốc men không chỉ diễn ra ở các bệnh viện mà còn ở các nhà thuốc, nơi các kệ thuốc gần như trống rỗng. Theo một khảo sát, chỉ khoảng 5% người dân Cuba có thể mua được thuốc men một cách dễ dàng.
- Tháng 2 năm 2026, Bộ trưởng Y tế Cuba José Ángel Portal thừa nhận hệ thống y tế đang trên bờ vực sụp đổ, nguyên nhân chính là do lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ.
- Phó Chủ tịch Chính phủ Cuba Eduardo Martínez Díaz gọi các lệnh cấm vận này là "tội diệt chủng" vì khiến các nhà máy sản xuất thuốc phải đóng cửa do thiếu nhiên liệu.
- Phía đối lập Cuba cho rằng nguyên nhân sâu xa còn do tình trạng di cư ồ ạt của bác sĩ, tham nhũng và đầu tư kém vào cơ sở hạ tầng y tế trong nhiều năm.
Bên cạnh đó, tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh tại Cuba cũng tăng lên đáng kể, từ 0,4% năm 2018 lên gần 1% năm 2025, và tại thủ đô Havana đã lên tới 1,4% đầu năm 2026, mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ qua. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy hệ thống y tế đang gặp nhiều khó khăn trong việc chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc khủng hoảng y tế tại Cuba không chỉ là vấn đề nội tại mà còn phản ánh tác động sâu rộng của các lệnh cấm vận kinh tế kéo dài từ phía Mỹ. Việc thiếu nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành của các bệnh viện, từ việc duy trì nguồn điện, vận chuyển thuốc men đến thu gom rác thải, tạo điều kiện cho dịch bệnh bùng phát. Tình trạng thiếu bác sĩ do di cư cũng làm giảm năng lực chăm sóc y tế, khiến người dân phải chịu cảnh chờ đợi lâu dài và không được điều trị kịp thời.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, dù khoảng cách địa lý xa xôi, những diễn biến này vẫn có thể gây ảnh hưởng gián tiếp qua các mối quan hệ gia đình, nguồn gốc và thông tin từ quê nhà. Ngoài ra, tình trạng thiếu thuốc men và dịch bệnh cũng có thể làm tăng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho người Việt khi trở về thăm quê hoặc trong các trường hợp khẩn cấp.
Kết luận
Hệ thống y tế Cuba đang trải qua một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng do sự kết hợp của các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội, đặc biệt là tác động từ lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ. Thiếu thuốc men, bác sĩ và cơ sở vật chất khiến hàng trăm nghìn người dân phải chờ đợi phẫu thuật, trong khi dịch bệnh do muỗi truyền ngày càng lan rộng. Tình hình này đặt ra nhiều thách thức lớn cho chính phủ Cuba trong việc bảo đảm sức khỏe cho người dân và duy trì hệ thống y tế vốn từng được xem là niềm tự hào của quốc gia.
Hệ thống y tế Cuba khủng hoảng nghiêm trọng: Thiếu thuốc men, bác sĩ và hàng ngàn người chờ phẫu thuật