Hồ nước ngọt 3,85 triệu m3 cho 113.000 người ở Cà Mau hoàn thành nhưng chưa thể sử dụng
Hồ chứa nước ngọt tại xã Khánh An, tỉnh Cà Mau, được xây dựng nhằm cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 113.000 người và hỗ trợ sản xuất, phòng cháy chữa cháy rừng. Tuy nhiên, sau hơn hai năm hoàn thành phần xây lắp lõi, công trình vẫn chưa thể phát huy hiệu quả do thiếu nhà máy xử lý nước và hệ thống đường ống dẫn nước.
Bối cảnh
Hồ chứa nước ngọt có sức chứa khoảng 3,85 triệu m3, diện tích rộng 102 ha, được khởi công từ tháng 1 năm 2022, thuộc Tiểu dự án 8 trong khuôn khổ dự án Chống chịu khí hậu tổng hợp và sinh kế bền vững Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án sử dụng vốn vay ODA từ Ngân hàng Thế giới cùng với vốn đối ứng của tỉnh Cà Mau, với tổng mức đầu tư sau bốn lần điều chỉnh lên tới khoảng 248 tỷ đồng.
Mục tiêu của công trình là trữ nước ngọt vào mùa mưa để cung cấp cho sinh hoạt, hạn chế khai thác nước ngầm, đồng thời góp phần giảm thiểu sụt lún đất - một vấn đề nghiêm trọng tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Hồ cũng hỗ trợ phòng cháy chữa cháy rừng trong mùa khô, một yếu tố quan trọng với khu vực U Minh cũ và vùng phụ cận.
Diễn biến chính
Phần hạ tầng xây lắp lõi của hồ được hoàn thành và nghiệm thu vào tháng 5 năm 2024. Hồ đã tích nước theo thiết kế, với độ sâu đào khoảng 6 m so với mặt đất tự nhiên, diện tích mặt nước hơn 60 ha, được bao quanh bởi hệ thống đê dài hơn 4 km. Thành hồ được gia cố bằng đá và rọ đá để chống sạt lở, trong khi tuyến đường bê tông quanh hồ ban đầu rộng 3 m đã được nâng lên 5 m để phục vụ công tác quản lý, vận hành và làm đường cơ động cho lực lượng phòng cháy chữa cháy rừng U Minh Hạ.
Tuy nhiên, sau hơn hai năm không đưa vào sử dụng, một số hạng mục của hồ bắt đầu xuống cấp. Lan can an toàn dài hơn 3 km xuất hiện dấu hiệu hoen gỉ, phần mái hồ rộng hơn 3 m được lát gạch bê tông chống sạt lở nhưng có nhiều khe rỗng bị thực vật thủy sinh và dây leo phát triển. Bụi sậy mọc cao quanh mặt đê và đường bê tông nội bộ làm che khuất tầm nhìn ra mặt hồ, ảnh hưởng đến công tác quản lý và phòng cháy chữa cháy.
Nguyên nhân chính khiến hồ chưa thể cung cấp nước sinh hoạt là do thiếu nhà máy xử lý nước mặt và hệ thống đường ống dẫn nước. Hiện tại, nguồn nước trong hồ chưa thể xử lý để đạt tiêu chuẩn cấp nước sinh hoạt, khiến công trình chưa phát huy được mục tiêu đề ra.
Để khắc phục tình trạng này, tỉnh Cà Mau đã triển khai dự án Nhà máy xử lý nước mặt tại hồ chứa nước ngọt cùng hệ thống đường ống dẫn, với tổng vốn đầu tư hơn 192 tỷ đồng. Nhà máy có công suất thiết kế 12.000 m3/ngày đêm, bao gồm các hạng mục như trạm bơm nước thô, hồ xử lý sinh học, bể trộn, tạo bông, lắng, lọc, bể chứa nước sạch, nhà hóa chất, nhà điều hành, các trạm bơm, bể lắng bùn cùng hệ thống đường ống, điện, sân đường, hàng rào và các công trình phụ trợ khác.
Công trình này được kỳ vọng sẽ kết hợp với hồ chứa để cung cấp nước sinh hoạt cho người dân xã Khánh An, xã Hồ Thị Kỷ, phường An Xuyên, Cụm khí - điện - đạm Cà Mau và các vùng phụ cận. Nước sạch sau khi xử lý sẽ được bán cho các đối tượng sử dụng nước sinh hoạt và sản xuất trên địa bàn, đồng thời có thể mở rộng cung cấp khi nhu cầu tăng lên.
Sau quá trình mời gọi đầu tư, Công ty Cổ phần Nước và Môi trường Đồng Bằng được lựa chọn làm nhà đầu tư dự án. Doanh nghiệp cam kết giảm 21% mức lợi nhuận định mức trong phương án giá nước, dựa trên khung giá do Bộ Tài chính quy định và mức giá được UBND tỉnh Cà Mau phê duyệt.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương đàm phán, hoàn thiện hợp đồng với nhà đầu tư theo quy định. Thời gian thực hiện dự án nhà máy xử lý nước và hệ thống đường ống dự kiến là 18 tháng kể từ ngày nhà đầu tư được cấp quyết định chấp thuận hoặc ký hợp đồng.
Phân tích & Ý nghĩa
Dự án hồ chứa nước ngọt và nhà máy xử lý nước mặt tại Cà Mau là một phần trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo đảm nguồn nước sinh hoạt bền vững cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi đang đối mặt với tình trạng sụt lún đất và thiếu nước ngọt nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa khô.
Tuy nhiên, việc hoàn thành phần xây lắp lõi từ tháng 5/2024 nhưng chưa thể sử dụng do thiếu nhà máy xử lý và đường ống dẫn cho thấy sự chậm trễ trong việc đồng bộ các hạng mục quan trọng. Điều này không chỉ làm lãng phí nguồn vốn đầu tư lớn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của khoảng 113.000 người dự kiến được hưởng lợi từ công trình.
Việc nhà máy xử lý nước và hệ thống đường ống được triển khai sẽ giúp phát huy tối đa công năng của hồ chứa, giảm áp lực khai thác nước ngầm, góp phần hạn chế sụt lún đất và cải thiện điều kiện sống cho người dân địa phương. Đồng thời, hồ cũng hỗ trợ công tác phòng cháy chữa cháy rừng, một vấn đề thiết yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt.
Kết luận
Dù hồ chứa nước ngọt tại xã Khánh An, Cà Mau đã hoàn thành từ tháng 5 năm 2024 với sức chứa lớn và quy mô đáng kể, việc thiếu nhà máy xử lý nước mặt và hệ thống đường ống dẫn khiến công trình chưa thể cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 113.000 người dân như dự kiến. Việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng các hạng mục còn lại là cần thiết để phát huy hiệu quả đầu tư, góp phần bảo đảm nguồn nước bền vững cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Hình ảnh từ bài viết
Hồ nước ngọt ở xã Khánh An. Ảnh: Chúc Ly
Hồ nước ngọt 3,85 triệu m3 cho 113.000 người ở Cà Mau hoàn thành nhưng chưa thể sử dụng