Hoàn tất phục chế ngai vàng triều Nguyễn sau sự cố phá hoại tại Huế
Ngai vàng triều Nguyễn, một bảo vật quốc gia quý giá đặt tại điện Thái Hòa trong Đại nội Huế, vừa được hoàn thành phục chế sau khi bị phá hoại nghiêm trọng vào tháng 5 năm ngoái. Việc phục chế không chỉ khôi phục hình dáng nguyên bản mà còn giữ nguyên giá trị lịch sử và mỹ thuật của hiện vật, một minh chứng cho sự trân trọng di sản văn hóa của Việt Nam.
Bối cảnh
Ngai vàng triều Nguyễn là hiện vật độc bản, mang nhiều giá trị lịch sử và văn hóa, được đặt tại điện Thái Hòa trong Đại nội Huế - trung tâm quyền lực của triều Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam. Ngai vàng cao 101 cm, rộng 72 cm, dài 87 cm, được làm bằng gỗ sơn son thếp vàng, với phần đế kích thước 118 cm x 90 cm x 20 cm và bửu tán thếp vàng lộng lẫy trên đỉnh. Tháng 1/2016, ngai vàng được công nhận là bảo vật quốc gia, khẳng định giá trị độc đáo và quan trọng của nó trong kho tàng di sản Việt Nam.
Vào trưa ngày 24 tháng 5 năm 2025, một sự cố đáng tiếc xảy ra khi một người đàn ông tên Hồ Văn Phương Tâm, 42 tuổi, có biểu hiện không bình thường đã bẻ gãy phần tựa tay bên trái của ngai vàng, khiến nó vỡ thành 14 mảnh. Sự việc diễn ra tại điện Thái Hòa, trong khuôn viên Đại nội Huế, nơi thu hút nhiều khách tham quan trong và ngoài nước.
Diễn biến chính
Ngay sau sự cố, các mảnh vỡ của ngai vàng được thu giữ và chuyển về kho bảo quản của Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế để phục vụ công tác giám định và điều tra. Người gây ra vụ phá hoại đã bị khởi tố theo quy định pháp luật. UBND TP Huế, phối hợp với Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, đã nhanh chóng ban hành kế hoạch phục chế nhằm khôi phục nguyên trạng bảo vật quý giá này.
Công tác phục chế được giao cho Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế thực hiện từ ngày 22 tháng 4 đến 4 tháng 5 năm 2026 tại Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế. Toàn bộ quá trình được giám sát chặt chẽ bởi Hội đồng chuyên môn do UBND TP Huế thành lập, gồm các nhà quản lý di sản, nhà nghiên cứu và nghệ nhân sơn thếp. Họ đảm bảo việc phục chế tuân thủ nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, sử dụng toàn bộ mảnh vỡ còn lại, hạn chế can thiệp mới, và giữ nguyên giá trị thẩm mỹ của ngai vàng.
Trong quá trình phục chế, các chuyên gia đã làm sạch bề mặt, xử lý mối mọt và nấm mốc, gắn kết 14 mảnh vỡ của tay ngai, phục hồi phần mộng nối, đồng thời sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu gốc. Sơn ta và vàng thật được dùng theo kỹ thuật truyền thống, cùng lớp phủ bảo vệ mỏng giúp tăng độ bền mà không làm thay đổi màu sắc hay hoa văn nguyên bản. Toàn bộ công việc được ghi hình và lưu trữ hồ sơ phục vụ quản lý và nghiên cứu lâu dài.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc phục chế ngai vàng triều Nguyễn không chỉ là một công trình kỹ thuật tinh xảo mà còn là hành động bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc. Ngai vàng là biểu tượng quyền lực và uy nghi của triều Nguyễn, phản ánh nghệ thuật sơn son thếp vàng truyền thống đặc sắc của Việt Nam. Việc giữ nguyên yếu tố gốc và không thêm thắt chi tiết mới đảm bảo tính chân thực và giá trị nguyên bản của hiện vật.
Đây cũng là minh chứng cho sự quan tâm, trách nhiệm của các cơ quan quản lý di sản và nghệ nhân trong việc bảo vệ di sản quốc gia, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc giữ gìn các giá trị văn hóa vật thể. Sự kiện cũng cảnh báo về nguy cơ mất mát di sản do hành vi phá hoại, đòi hỏi sự giám sát nghiêm ngặt và ý thức bảo vệ của xã hội.
Kết luận
Ngai vàng triều Nguyễn sau khi được phục chế đã trở lại vị trí trang trọng tại điện Thái Hòa, giữ nguyên hình dáng, màu sắc và kích thước theo hồ sơ công nhận bảo vật quốc gia. Công trình phục chế thành công không chỉ khôi phục một hiện vật quý giá mà còn góp phần bảo tồn di sản văn hóa độc đáo của Việt Nam, là niềm tự hào và trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Hình ảnh từ bài viết
Ngai vàng vua Nguyễn được đặt bên trong điện Thái Hòa khi chưa bị phá hoại. Ảnh: Võ Thạnh
Ngai vàng triều Nguyễn sau khi được phục chế. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế
Hoàn tất phục chế ngai vàng triều Nguyễn sau sự cố phá hoại tại Huế