Hồi ức trận đánh cầu Chữ Y: Những ngày tháng khốc liệt tại cửa ngõ Sài Gòn
Gần sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức về trận đánh cầu Chữ Y năm 1968 vẫn còn in đậm trong tâm trí ông Bùi Văn Sửu, cựu xạ thủ Tiểu đoàn 1 Long An. Tiếng trực thăng quần thảo trên bầu trời, những dãy nhà bốc cháy, và hình ảnh đồng đội ngã xuống trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân vẫn sống động như mới hôm qua. Câu chuyện của ông không chỉ là hồi ức cá nhân mà còn là chứng tích lịch sử về một giai đoạn đầy cam go của cuộc chiến tại cửa ngõ Sài Gòn.
Bối cảnh
Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 là một chiến dịch quân sự quy mô lớn của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, nhằm đánh vào các vị trí trọng yếu của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa và quân đội Mỹ tại miền Nam. Sài Gòn, thủ đô của miền Nam lúc bấy giờ, được chia thành nhiều phân khu để tổ chức tấn công. Tiểu đoàn 1 Long An, đơn vị ba lần được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, đóng vai trò nòng cốt trong Phân khu 3, phụ trách hướng nam Sài Gòn, bao gồm khu vực quận 5 và 8 cũ, nơi có cầu Chữ Y - một vị trí chiến lược quan trọng, là cửa ngõ dẫn vào trung tâm thành phố.
Trước khi trận đánh diễn ra, các chiến sĩ Tiểu đoàn 1 được tập luyện chiến đấu trong đô thị tại căn cứ Ba Thu, huyện Đức Huệ, tỉnh Long An. Dù được huấn luyện kỹ càng, nhưng nhiệm vụ thực tế vẫn là một ẩn số với họ, tạo nên sự căng thẳng và hồi hộp trước giờ xuất phát.
Diễn biến chính
Ngày 30 Tết, các chiến sĩ lau chùi súng đạn chuẩn bị cho cuộc tiến công lớn. Sáng mùng Một Tết, họ lên đường với tinh thần phấn chấn, nhiều người bỏ lại đồ dùng không cần thiết, tin rằng sẽ nhanh chóng vào được trung tâm Sài Gòn. Tuy nhiên, thực tế chiến trường khó khăn hơn nhiều. Quân địch đông đảo, được sự yểm trợ của máy bay và pháo binh, khiến các đơn vị không thể tiến sâu vào nội thành.
Trong một trận đánh tại quận 8 cũ, gần lộ số 5 (nay là quốc lộ 50), ông Sửu được điều đến hỗ trợ Đại đội 1 đang bị vây. Quân địch đặt khẩu đại liên trên tầng một của một căn nhà, khống chế các hướng di chuyển. Dù chưa từng sử dụng súng B40 (một loại súng phóng lựu chống tăng phổ biến thời đó), ông nhận nhiệm vụ tiêu diệt hỏa điểm này để cứu đồng đội. Ông bò sát mặt đất, vượt qua làn đạn tới gần 70 mét và khai hỏa, làm tê liệt hỏa điểm. Tuy nhiên, quân địch phản công bằng súng phóng lựu, khiến một chiến sĩ bên cạnh ông hy sinh.
Đại đội bám trụ gần một tuần trên tầng hai của một tòa nhà trước khi được lệnh rút lui do lo ngại địch sẽ dùng bom phá hủy khu vực. Trong đêm, các chiến sĩ phải bò qua bãi cỏ sình lầy, bùn ngập đến đầu gối, mất gần một giờ mới vượt qua quãng đường hơn 2 km để rút về Cần Giuộc củng cố lực lượng.
Ba tháng sau, đêm 5/5/1968, Tiểu đoàn 1 mở màn đợt hai tiến công Sài Gòn bằng cách đi xuồng theo rạch Cây Khô, đổ bộ cách cầu Chữ Y khoảng 2 km. Khi chuẩn bị vượt đường, họ bị lính địch ném lựu đạn chặn lại, buộc phải bắn vỡ các bóng đèn hai bên đường để lợi dụng bóng tối tiến lên.
Khoảng 8 giờ sáng, khi đến gần cầu Chữ Y, bộ đội phát hiện xe chở quân chi viện của địch nên khai hỏa. Trực thăng địch liên tục quần thảo, bắn xuống khu vực khiến các chiến sĩ phải tìm chỗ ẩn nấp trong những dãy nhà ven đường. Một quả rocket lao vào căn nhà nơi nhóm ông Sửu trú quân, làm rung chuyển căn nhà và khiến một số chiến sĩ bị thương. Ông và vài đồng đội thoát nạn nhờ nằm dưới sàn bộ ván gỗ.
Đêm đó, cả dãy nhà dài khoảng 100 mét sáng rực trong lửa đạn, tường đổ ầm ầm, mái tôn văng khắp nơi, khói bốc cuồn cuộn. Đơn vị bị bao vây cả trước và sau, phải vòng sang hướng khác. Mỗi chiến sĩ được cấp một ruột tượng đựng cơm rang cùng hộp sữa, nhưng sau nhiều đợt giao tranh, họ gần như không còn sức để ăn.
Tiểu đoàn 1 đã đánh bật lực lượng bảo vệ cầu, ngăn chặn quân địch từ bờ bên kia tiến sang. Các đại đội chiếm lĩnh trận địa tại cầu Mật và cầu Rạch Bần, kiểm soát một đoạn dài trên đường Phạm Thế Hiển, phía nam cầu Chữ Y. Quân đội Việt Nam Cộng Hòa ở bờ đối diện dựng kẽm gai, bao cát và điều xe bọc thép đến yểm trợ.
Ông Sửu nhớ lại trung đội phó Đại đội 1, xạ thủ B40 tên Tài, người nổi tiếng gan dạ. Mỗi khi phát hiện xe bọc thép địch, ông Tài một mình luồn qua các mô đất, bụi cây để tiếp cận, khai hỏa rồi nhanh chóng rút về công sự. Theo ông Sửu, xạ thủ Tài đã bắn hỏng 6 xe bọc thép trong trận cầu Chữ Y, góp phần củng cố tinh thần cho đơn vị.
Chiến sự ác liệt khiến người dân phải sơ tán. Trước khi đi, nhiều người căn dặn bộ đội: "Chúng tôi gửi nhà lại cho các chú, cần gì cứ lấy mà dùng". Sang ngày thứ hai, ông Sửu bị trúng đạn, phải rời khỏi chiến trường.
Phân tích & Ý nghĩa
Trận đánh cầu Chữ Y là một phần quan trọng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, thể hiện tinh thần chiến đấu kiên cường của các chiến sĩ Tiểu đoàn 1 Long An. Đây cũng là minh chứng cho sự khó khăn, gian khổ và hy sinh lớn lao của những người lính trẻ, nhiều người trong số đó mới chỉ 17 tuổi như ông Sửu khi tham gia chiến đấu.
Vị trí cầu Chữ Y, nằm ở cửa ngõ phía nam Sài Gòn, có ý nghĩa chiến lược trong việc kiểm soát giao thông và tiếp cận trung tâm thành phố. Việc chiếm giữ và bảo vệ khu vực này đã gây áp lực lớn lên quân đội Việt Nam Cộng Hòa và đồng minh, đồng thời tạo điều kiện cho các đợt tiến công tiếp theo. Những câu chuyện như của ông Sửu giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về thực tế chiến trường, cũng như giá trị của sự dũng cảm và quyết tâm trong lịch sử đấu tranh của dân tộc.
Kết luận
Hồi ức của ông Bùi Văn Sửu không chỉ là ký ức cá nhân mà còn là câu chuyện chung của hàng ngàn chiến sĩ đã tham gia trận đánh cầu Chữ Y năm 1968. Qua những lời kể chân thực, chúng ta được nhắc nhớ về một giai đoạn lịch sử đầy thử thách, nơi mà sự hy sinh và lòng quả cảm đã góp phần làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Bùi Văn Sửu rưng rưng khi kể lại hai tiến công vào Sài Gòn. Ảnh: Hoàng Nam
Cầu Chữ Y năm 1968 (khu vực quận 5 và 8 cũ) nằm ở cửa ngõ thành phố. Ảnh: Tư liệu
Hồi ức trận đánh cầu Chữ Y: Những ngày tháng khốc liệt tại cửa ngõ Sài Gòn