Hơn 90.000 thôn, tổ dân phố Việt Nam phải sáp nhập trước 30/6
Việc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố đang được Chính phủ Việt Nam đẩy mạnh nhằm giảm số lượng, nâng cao hiệu quả quản lý địa phương. Tại sao việc này lại trở nên cấp thiết và ảnh hưởng ra sao đến người dân, đặc biệt trong bối cảnh thay đổi cơ cấu hành chính đang diễn ra? Đây là câu chuyện được nhiều người quan tâm trong những ngày gần đây.
Bối cảnh
Theo chỉ thị mới ban hành ngày 20/5, Thủ tướng Chính phủ đánh giá số lượng thôn, tổ dân phố trên toàn quốc đã giảm dần trong những năm qua, nhờ nhiều địa phương đáp ứng được tiêu chí quy mô hộ gia đình theo quy định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thôn, tổ dân phố chưa đạt chuẩn, gây khó khăn cho công tác quản lý và vận hành chính quyền cơ sở.
Đặc biệt, sau khi sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh, xã và kết thúc hoạt động cấp huyện dự kiến từ giữa năm 2025, số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi xã sẽ tăng lên đáng kể. Điều này tạo áp lực lớn cho chính quyền địa phương trong việc quản lý dân cư, tổ chức hoạt động và cung cấp dịch vụ.
Chính vì vậy, việc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố không chỉ là yêu cầu về mặt hành chính mà còn nhằm đảm bảo sự gắn kết cộng đồng, phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, địa lý, quốc phòng và an ninh, đặc biệt tại các vùng miền núi, biên giới, hải đảo, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực có yếu tố tôn giáo.
Diễn biến chính
Chính phủ giao cho các tỉnh, thành phố xây dựng phương án tổng thể để sắp xếp toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn. Các phương án này phải kèm theo kế hoạch kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách và được báo cáo lên cấp có thẩm quyền trước ngày 10/6.
Các xã, phường cũng được yêu cầu tổ chức lấy ý kiến nhân dân và trình Hội đồng nhân dân thông qua đề án sáp nhập trước ngày 30/6. Đây là mốc thời gian quan trọng nhằm đảm bảo tiến độ thực hiện chỉ thị.
Về nhân sự, Thủ tướng yêu cầu địa phương lựa chọn, giới thiệu những người hoạt động không chuyên trách có uy tín, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng, đồng thời từng bước trẻ hóa đội ngũ, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ năng quản trị cộng đồng. Đặc biệt, các tỉnh, thành phố phải hoàn thành việc kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã trước ngày 31/5. Những người có năng lực, chuyên môn phù hợp sẽ được xem xét tiếp nhận làm công chức, viên chức cấp xã.
Hiện nay, thôn được tổ chức tại xã với nhiều tên gọi khác nhau như thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; tổ dân phố được tổ chức tại phường với các tên gọi như tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu. Đến cuối năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố, trong đó khoảng 69.500 thôn và 20.900 tổ dân phố, với gần 297.800 người hoạt động không chuyên trách.
Theo quy định của Bộ Nội vụ, quy mô tối thiểu của thôn được xác định theo từng vùng, dao động từ 100 đến 350 hộ gia đình. Cụ thể, đồng bằng sông Hồng tối thiểu 300 hộ, miền Trung 250 hộ, miền Nam 350 hộ, Tây Nguyên 200 hộ, còn khu vực biên giới, xã đảo, huyện đảo từ 100 hộ.
Với tổ dân phố, quy mô tối thiểu cũng khác nhau tùy khu vực, từ 150 đến 450 hộ. Ví dụ, đồng bằng sông Hồng tối thiểu 350 hộ, riêng Hà Nội 450 hộ; miền Trung 300 hộ; miền Nam 400 hộ, riêng TP HCM 450 hộ; Tây Nguyên 250 hộ; khu vực biên giới, hải đảo từ 150 hộ.
Đáng chú ý, tại Hà Nội, Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ Nguyễn Thị Tuyến cho biết thành phố đang nghiên cứu nâng quy mô tối thiểu lên 500 hộ với thôn ở nông thôn và 700 hộ với tổ dân phố ở đô thị. Đây là bước đi nhằm phù hợp với thực tế phát triển và nâng cao hiệu quả quản lý.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc sáp nhập thôn, tổ dân phố nhằm mục tiêu giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dân cư và phát triển kinh tế - xã hội. Điều này cũng giúp giảm chi phí hành chính và tăng cường sự gắn kết cộng đồng trong bối cảnh đô thị hóa và thay đổi dân số diễn ra nhanh chóng.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, dù không trực tiếp chịu ảnh hưởng bởi chính sách này, nhưng đây là ví dụ điển hình cho thấy xu hướng cải cách hành chính, sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Người Việt ở nước ngoài có thể tham khảo để hiểu rõ hơn về sự thay đổi ở quê nhà, nhất là khi có thân nhân hoặc tài sản liên quan đến các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa.
Đặc biệt, với những ai có ý định đầu tư hoặc hợp tác phát triển tại Việt Nam, việc nắm bắt quy mô và tổ chức hành chính địa phương sẽ giúp hoạch định chiến lược phù hợp, tránh rủi ro và tận dụng được các chính sách hỗ trợ từ chính quyền.
Kết luận
Việc hoàn thành sáp nhập thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6 là bước đi quan trọng trong quá trình đổi mới quản lý hành chính địa phương tại Việt Nam. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực quản trị, phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Người dân và chính quyền cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo quá trình này diễn ra thuận lợi, đúng tiến độ và phù hợp với đặc thù từng vùng miền.
Hơn 90.000 thôn, tổ dân phố Việt Nam phải sáp nhập trước 30/6