Hungary điều tra khoản trợ cấp thời Orbán, liên quan đến Agrofert của Babiš
Liệu có sự ưu ái chính trị trong việc cấp trợ cấp nhà nước cho các doanh nghiệp liên quan đến các chính trị gia quyền lực? Hungary đang làm rõ nghi vấn này khi tiến hành điều tra khoản trợ cấp lớn dành cho một công ty thuộc tập đoàn Agrofert, gắn liền với cựu Thủ tướng Séc Andrej Babiš. Vụ việc thu hút sự chú ý không chỉ bởi giá trị tiền trợ cấp mà còn bởi bối cảnh chính trị phức tạp giữa Hungary và Séc.
Bối cảnh
Hungary, quốc gia Trung Âu láng giềng của Cộng hòa Séc, từng do đảng Fidesz của Thủ tướng Viktor Orbán lãnh đạo trong nhiều năm. Orbán và Andrej Babiš (An-đrây Ba-bít), cựu Thủ tướng Séc và là người sáng lập tập đoàn Agrofert, được biết đến là đồng minh chính trị thân thiết. Trong thời gian Orbán cầm quyền, nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp được triển khai, trong đó có các khoản trợ cấp nhà nước dành cho các công ty lớn.
Agrofert là tập đoàn đa ngành lớn tại Séc, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, thực phẩm, hóa chất. Trong đó, công ty NT Kft. có trụ sở tại Kiskunfélegyháza (Hungary) thuộc tập đoàn này, chuyên sản xuất dầu hướng dương. Năm 2019, NT Kft. nhận được khoản trợ cấp lên đến 1,667 tỷ forint (tương đương 105 triệu korun) để mở rộng nhà máy chế biến hạt giống.
Diễn biến chính
Khoản trợ cấp trên được cấp trong bối cảnh Orbán vẫn là Thủ tướng Hungary và Babiš đang giữ chức Thủ tướng Séc. Điều này làm dấy lên nghi vấn về sự ưu ái chính trị trong việc phân bổ nguồn lực công, đặc biệt khi Transparency International – tổ chức quốc tế chuyên giám sát tham nhũng – cảnh báo rằng việc cấp trợ cấp không chỉ cần đáp ứng các điều kiện hình thức mà còn phải minh bạch và công bằng.
Miklós Ligeti, đại diện của Transparency International tại Hungary, nhấn mạnh rằng đây là một rủi ro lớn vì liên quan đến một công ty có quan hệ mật thiết với Thủ tướng Séc và các chương trình trợ cấp nhà nước Hungary thường bị chỉ trích vì can thiệp quá mức của chính phủ và ưu ái dành cho các đồng minh chính trị.
Ngoài ra, báo chí Hungary cũng đưa tin về việc công ty NT Kft. từng nhập khẩu hạt hướng dương từ Ukraine sau khi Nga tấn công nước này, trong khi Babiš công khai phản đối nhập khẩu nông sản Ukraine vào EU. Điều này tạo nên sự mâu thuẫn đáng chú ý giữa phát ngôn chính trị và hoạt động kinh doanh thực tế của tập đoàn.
Tháng 4 năm nay, sau cuộc bầu cử quốc hội Hungary, đảng đối lập Tisza do Péter Magyar lãnh đạo đã giành chiến thắng, chấm dứt thời kỳ cầm quyền lâu dài của Orbán. Chính quyền mới bắt đầu khởi động các cuộc điều tra về các vụ việc nghi ngờ tham nhũng trong thời kỳ Fidesz, trong đó có các khoản trợ cấp nhà nước như vụ của Agrofert.
Đồng thời, tập đoàn Agrofert cho biết trong báo cáo thường niên năm 2025 rằng NT Kft. được phép sử dụng một khoản giảm thuế lên đến 373 triệu korun do Bộ Tài chính Hungary phê duyệt, có thể áp dụng đến năm 2034. Cơ quan đầu tư Hungary HIPA khẳng định khoản trợ cấp được cấp đúng theo luật pháp và được kiểm tra chặt chẽ về mặt chuyên môn, nhưng không bình luận về các khía cạnh chính trị nhạy cảm.
Phân tích & Ý nghĩa
Vụ việc này phản ánh rõ nét mối quan hệ phức tạp giữa chính trị và kinh tế trong khu vực Trung Âu, đặc biệt là giữa Hungary và Séc. Việc một công ty liên quan đến cựu Thủ tướng Séc nhận được khoản trợ cấp lớn từ chính phủ Hungary trong thời kỳ hai nhà lãnh đạo đồng minh cầm quyền đặt ra câu hỏi về sự minh bạch và công bằng trong phân bổ nguồn lực công.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, sự kiện này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến ngành kinh doanh nhỏ và các doanh nghiệp liên quan đến nhập khẩu, xuất khẩu hoặc hợp tác kinh tế giữa Séc và Hungary. Đồng thời, nó cũng là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc theo dõi sát sao các chính sách và thay đổi chính trị trong khu vực để bảo vệ quyền lợi kinh tế và pháp lý.
Kết luận
Hungary đang trong quá trình làm rõ các khoản trợ cấp nhà nước được cấp trong thời kỳ Viktor Orbán, trong đó có khoản trợ cấp lớn dành cho công ty NT Kft. thuộc tập đoàn Agrofert của cựu Thủ tướng Séc Andrej Babiš. Vụ việc không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến chính trị và minh bạch quản lý công, thu hút sự quan tâm của dư luận trong khu vực.
Hungary điều tra khoản trợ cấp thời Orbán, liên quan đến Agrofert của Babiš