Iran đối mặt khủng hoảng xăng dầu nghiêm trọng giữa lệnh phong tỏa và chiến sự
Iran đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt xăng dầu khi giá nhiên liệu tăng mạnh, nhiều trạm xăng tại nước này đã hết hàng, khiến tài xế và người dân mắc kẹt không thể mua được xăng. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi các tài xế taxi và xe tải biểu tình phản đối hạn ngạch nhiên liệu giảm, trong bối cảnh kinh tế Iran chịu nhiều áp lực từ chiến sự và các lệnh phong tỏa quốc tế.
Bối cảnh
Iran đang phải đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế do ảnh hưởng của chiến sự và các lệnh phong tỏa cảng biển do Mỹ áp đặt. Những biện pháp này đã làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và nguyên liệu quan trọng, gây áp lực lớn lên nền kinh tế vốn đã suy yếu. Đồng rial Iran mất giá nghiêm trọng, khiến giá cả hàng hóa tăng cao, trong khi tỷ lệ thất nghiệp và khó khăn trong sinh hoạt ngày càng gia tăng.
Ngày 7 tháng 9, chính phủ Iran đã quyết định tăng gấp đôi giá xăng đối với nhóm người tiêu thụ trên 110 lít mỗi tháng, đưa giá lên khoảng 0,04 USD một lít. Đây là mức tăng đáng kể so với trước, khiến chi phí đổ đầy bình xăng xe con và xe tải tăng lên tương ứng khoảng 2 USD và 5 USD, một khoản chi phí không nhỏ với phần lớn người dân Iran chỉ kiếm được hơn 100 USD mỗi tháng.
Diễn biến chính
Ngay sau thông báo tăng giá, nhiều tài xế đã đổ xô đi mua xăng trước khi giá mới có hiệu lực, dẫn đến tình trạng một số trạm xăng bị cạn kiệt nhiên liệu. Nhiều người bị mắc kẹt tại các trạm xăng khi không thể mua được xăng, gây ra sự bất tiện và bức xúc trong cộng đồng tài xế.
Tại tỉnh Kerman, miền đông Iran, khoảng 120 tài xế taxi đã tổ chức biểu tình vào ngày 10 tháng 9 để phản đối việc giảm hạn ngạch nhiên liệu được trợ giá. Họ cho biết mỗi tháng thiếu hụt khoảng 30% nhiên liệu, khiến công việc và cuộc sống của họ gặp nhiều khó khăn. Một tài xế chia sẻ: "Chúng tôi phải chờ khách hàng trong 20 ngày, còn 10 ngày còn lại thì phải vật lộn vì thiếu nhiên liệu".
Trong khi đó, các tài xế xe tải tại cửa khẩu Mehran và cảng Bandar Abbas cạnh eo biển Hormuz cũng đã đình công để phản đối tình trạng thiếu nhiên liệu và giá xăng tăng cao. Họ cho biết phải tự bỏ tiền túi để trang trải chi phí nhiên liệu, không thể chịu đựng thêm áp lực này nữa. Jalal Mousavi, Phó chủ tịch Hiệp hội Tài xế Xe tải Iran, nhấn mạnh rằng ngay cả trong thời gian giao tranh ác liệt, tài xế xe tải vẫn đảm bảo vận chuyển hàng hóa không bị gián đoạn, nhưng giờ đây họ đang phải đối mặt với những khó khăn chưa từng có.
Thêm vào đó, dịch vụ gọi xe và giao hàng Snapp, một trong những doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Iran với khoảng 3 triệu tài xế, cũng chứng kiến các cuộc đình công tại một số thành phố trong tuần qua, phản ánh sự bất mãn ngày càng tăng trong giới lao động vận tải.
Phân tích & Ý nghĩa
Cuộc khủng hoảng nhiên liệu tại Iran không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là dấu hiệu cho thấy áp lực xã hội và chính trị ngày càng gia tăng. Việc tăng giá xăng và giảm trợ cấp nhiên liệu là bước đi bắt buộc của chính phủ nhằm giảm chi phí hỗ trợ trong bối cảnh ngân sách eo hẹp do chiến sự và lệnh phong tỏa cảng biển. Tuy nhiên, điều này lại tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đặc biệt là nhóm lao động phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu như tài xế taxi, xe tải và các dịch vụ vận tải công nghệ.
Lạm phát và mất giá đồng rial khiến giá cả hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm và vật liệu nhựa, tăng vọt, làm giảm sức mua của người dân. Tình trạng thiếu nhiên liệu còn làm gián đoạn hoạt động vận tải, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và kinh tế nói chung. Những cuộc biểu tình và đình công của tài xế phản ánh sự bất mãn ngày càng lớn, có thể dẫn đến những căng thẳng xã hội nếu không được giải quyết kịp thời.
Kết luận
Iran đang trải qua giai đoạn khó khăn chưa từng có về nhiên liệu và kinh tế, khi giá xăng tăng cao, nguồn cung bị gián đoạn và người dân phải đối mặt với nhiều thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Các biện pháp chính phủ đưa ra nhằm giảm trợ cấp nhiên liệu tuy cần thiết nhưng cũng gây ra những hệ lụy xã hội sâu sắc, đặc biệt với nhóm lao động vận tải. Tình hình này tiếp tục là bài toán nan giải cho Iran trong bối cảnh chiến sự và các lệnh phong tỏa quốc tế vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt.
Hình ảnh từ bài viết
Một người đàn ông đang đổ xăng tại Tehran tháng 12/2025. Ảnh: Reuters
Iran đối mặt khủng hoảng xăng dầu nghiêm trọng giữa lệnh phong tỏa và chiến sự