Iraq từng cân nhắc rời OPEC vì hạn ngạch dầu không phù hợp
Iraq đang đứng trước áp lực tài chính lớn do chiến sự tại Trung Đông, đồng thời yêu cầu Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) nâng hạn ngạch sản xuất dầu để tương xứng với năng lực và quy mô dân số. Liệu việc này có thể làm thay đổi cục diện thị trường dầu mỏ toàn cầu và ảnh hưởng thế nào đến các thành viên OPEC?
Bối cảnh
Iraq là một trong những nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới và là thành viên sáng lập của OPEC từ năm 1960. OPEC là tổ chức gồm 13 nước xuất khẩu dầu mỏ chủ chốt, có vai trò điều tiết sản lượng nhằm ổn định giá dầu toàn cầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông diễn biến phức tạp, năng lực sản xuất và xuất khẩu dầu của Iraq bị ảnh hưởng, khiến nước này gặp khó khăn về tài chính.
Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi, người nhậm chức tháng 5/2026, đã đặt mục tiêu tái thiết kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài và chống tham nhũng. Trong đó, việc nâng hạn ngạch sản xuất dầu trong OPEC là một trong những ưu tiên để tăng nguồn thu ngân sách và ổn định nền kinh tế.
Diễn biến chính
Ngày 24 tháng 6, Thủ tướng Ali al-Zaidi tuyên bố Iraq muốn OPEC nâng hạn ngạch sản xuất dầu để phù hợp với năng lực thực tế và dân số của nước này. Theo hãng thông tấn nhà nước INA, đây là tín hiệu cho thấy Iraq sẽ vận động mạnh mẽ trong các cuộc họp OPEC sắp tới.
Ngày 25 tháng 6, Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Bộ Dầu mỏ Iraq cho biết nước này đang trải qua khủng hoảng tài chính nghiêm trọng do chiến sự tại Trung Đông kéo dài. Vì vậy, đề nghị tăng hạn ngạch sản xuất cần được các thành viên OPEC xem xét nghiêm túc.
- Quan chức này nhấn mạnh: "Saudi Arabia và các đồng minh trong OPEC cần xem xét vấn đề này với mức độ nghiêm túc cao nhất. Nếu không, Iraq sẽ buộc phải cân nhắc mọi phương án hiện có".
- Ông tiết lộ Iraq từng tính đến việc rời OPEC, nhưng hiện vẫn giữ tư cách thành viên và tập trung vận động để được nâng quota.
- Khi được hỏi về khả năng rời OPEC, quan chức này cho biết: "Giờ vẫn còn quá sớm để đến bước đó".
Iraq hiện là nước sản xuất dầu lớn thứ hai trong OPEC, chỉ sau Saudi Arabia. Việc Iraq rời tổ chức này sẽ là đòn giáng mạnh với OPEC, đặc biệt sau khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã rút khỏi OPEC tháng trước. Điều này cũng làm dấy lên lo ngại về sự ổn định của thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Người phát ngôn chính phủ Iraq, Haider al Aboudi, cho biết nước này đang nỗ lực khôi phục hoàn toàn năng lực xuất khẩu dầu, với mục tiêu nâng sản lượng lên 7 triệu thùng mỗi ngày trong những năm tới. Tuy nhiên, ông từ chối bình luận thêm về hạn ngạch trong OPEC hay khả năng rời tổ chức.
Thông tin này khiến giá dầu thô thế giới giảm mạnh. Giá dầu Brent giảm gần 2% xuống còn 72,3 USD một thùng, trong khi dầu thô Mỹ WTI còn 69 USD một thùng.
Trong cuộc họp mới nhất ngày 7 tháng 6, các thành viên chủ chốt của OPEC+ (gồm OPEC và các đồng minh như Nga) đã thống nhất tăng sản lượng dầu thêm 188.000 thùng mỗi ngày cho tháng 7, là lần tăng thứ tư liên tiếp bất chấp chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn sản xuất của nhiều thành viên. Tổng cộng trong giai đoạn tháng 4-6, OPEC+ đã tăng sản lượng gần 600.000 thùng mỗi ngày.
OPEC+ gồm 21 thành viên, nhưng các quyết định chính sách sản lượng chủ yếu do Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan, Nga, Oman và UAE quyết định.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Iraq yêu cầu nâng hạn ngạch sản xuất dầu phản ánh áp lực tài chính và nhu cầu phát triển kinh tế trong bối cảnh chiến sự làm suy giảm nguồn thu. Hạn ngạch sản xuất dầu (quota) trong OPEC là giới hạn sản lượng mà mỗi thành viên được phép khai thác nhằm kiểm soát nguồn cung và giá dầu trên thị trường thế giới.
Nếu OPEC không đáp ứng yêu cầu của Iraq, nước này có thể xem xét các phương án khác, bao gồm việc rời tổ chức. Điều này sẽ làm suy yếu vai trò của OPEC trong việc điều tiết thị trường dầu mỏ, bởi Iraq là thành viên sáng lập và nhà sản xuất lớn thứ hai trong tổ chức.
Động thái này cũng cho thấy sự căng thẳng nội bộ trong OPEC khi các thành viên có lợi ích và năng lực sản xuất khác nhau. Việc UAE vừa rời OPEC càng làm tăng nguy cơ mất ổn định trong tổ chức.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, biến động trên thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể ảnh hưởng gián tiếp đến giá năng lượng và chi phí sinh hoạt, cũng như các ngành kinh doanh nhỏ như nhà hàng, vận tải hay cửa hàng bán lẻ có liên quan đến giá xăng dầu.
Kết luận
Iraq đang đứng trước ngã rẽ quan trọng khi yêu cầu OPEC nâng hạn ngạch sản xuất dầu để phù hợp với năng lực thực tế và dân số. Dù từng cân nhắc rời tổ chức, nước này vẫn giữ tư cách thành viên và vận động để tăng quota. Diễn biến này có thể làm thay đổi cục diện thị trường dầu mỏ toàn cầu và đặt ra thách thức cho sự ổn định của OPEC trong bối cảnh chiến sự Trung Đông kéo dài.
Iraq từng cân nhắc rời OPEC vì hạn ngạch dầu không phù hợp