Khả năng phát hiện ba rãnh mộ tập thể gần 900 liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng
Thông tin về việc phát hiện ba rãnh mộ tập thể chứa khoảng 900 liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng, TP HCM, đang thu hút sự quan tâm lớn. Đây được cho là khu nghĩa trang Đô Thành xưa, nơi an nghỉ của nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Liệu những di tích lịch sử này có được bảo tồn và tôn vinh đúng mức?
Bối cảnh
Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, quận 10, TP HCM, trước đây là khu nghĩa trang Đô Thành, bao gồm nghĩa trang Chí Hòa và Chợ Quán. Đây từng là nơi an táng nhiều cán bộ, chiến sĩ và người dân hy sinh trong các cuộc chiến tranh. Tuy nhiên, qua thời gian và sự phát triển đô thị, khu vực này đã được cải tạo thành công viên, khiến nhiều dấu tích lịch sử bị lãng quên.
Thông tin về khu mộ tập thể được khơi dậy trở lại sau khi kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng cùng nhóm nghiên cứu mất 8 năm khảo sát, thu thập tài liệu và đối chiếu nhiều hình ảnh, bản đồ lịch sử, trong đó có ảnh vệ tinh từ năm 1968 đến 2024. Qua đó, họ xác định vị trí ba rãnh mộ tập thể có thể chứa gần 900 liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.
Diễn biến chính
Ngày 8 tháng 6, tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là công viên Lê Thị Riêng), đại tá Bùi Yên Tĩnh, Cục phó Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam, đã trình bày kết quả nghiên cứu dựa trên hồ sơ, tư liệu lịch sử và căn cứ khoa học do nhóm nghiên cứu của KTS Nguyễn Xuân Thắng cung cấp.
Cụ thể, ba bức ảnh chụp cảnh chôn tập thể được đối chiếu với ảnh vệ tinh giai đoạn 1968-1972, bản đồ Đô Thành Sài Gòn, bản đồ do Cục Đo đạc và bản đồ nhà nước năm 1978 đều xác nhận cùng một sự kiện diễn ra vào khoảng 8-10 giờ sáng ngày 12 tháng 2 năm 1968.
Vị trí các rãnh mộ được xác định bằng phương pháp chuyển đổi hệ quy chiếu, kết hợp giải thuật đối khớp ảnh và kỹ thuật chồng xếp (layer) trên ảnh vệ tinh năm 1969, 2002 và 2024. Ba rãnh mộ nằm gần nhà truyền thống, giữa khu vực trò chơi thiếu nhi và hồ câu cá trong công viên. Trong đó, rãnh mộ rộng khoảng 500 m2 gần hồ câu cá có cơ sở khoa học thực tiễn vững chắc nhất.
Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó chính ủy Quân khu 7, Trưởng ban Chỉ đạo Ban 515 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, cho biết việc xác định vị trí rãnh mộ đã trải qua quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng, dựa trên căn cứ khoa học và khảo sát thực địa. Do địa hình và vật thể đã thay đổi nhiều sau gần 60 năm, công tác tìm kiếm, quy tập phải được tiến hành thận trọng, tránh nóng vội.
Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 đề nghị UBND TP HCM phối hợp với Đại học Khoa học Tự nhiên và các cơ quan chuyên ngành sử dụng các phương pháp khảo sát địa chất vật lý, radar xuyên đất và phân tích địa tầng để khoanh vùng khu vực nghi vấn, chuẩn bị cho việc tìm kiếm và quy tập hài cốt dự kiến vào cuối tháng 6.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc phát hiện và xác định khu mộ tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng không chỉ có ý nghĩa lịch sử quan trọng, mà còn là minh chứng cho sự hy sinh to lớn của các cán bộ, chiến sĩ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đây là dịp để thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về quá khứ, đồng thời tôn vinh, tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của đất nước.
Đối với cộng đồng người Việt, đặc biệt là kiều bào tại Séc và châu Âu, thông tin này góp phần làm sống lại ký ức lịch sử hào hùng, đồng thời nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống. Việc khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ cần được thực hiện thận trọng, khoa học, đảm bảo hài hòa với cảnh quan đô thị và bảo quản tốt các di vật, dấu tích lịch sử.
Kết luận
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà kết luận tại hội thảo rằng các nguồn tư liệu và kết quả phân tích cho thấy có cơ sở tin cậy cao về khả năng tồn tại khu chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ và đồng bào hy sinh trong cuộc Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968 tại công viên Lê Thị Riêng. UBND TP HCM được yêu cầu hoàn thiện phương án khảo sát thực địa, tổ chức khai quật, tìm kiếm và quy tập trước ngày 18 tháng 6, đảm bảo hài hòa với cảnh quan đô thị và bảo quản tốt các di vật lịch sử.
Hình ảnh từ bài viết
Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Cục phó Tác chiến, phát biểu tại hội thảo, sáng 8/6. Ảnh: Đình Văn
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và KTS Nguyễn Xuân Thắng (ngoài cùng bên phải) tại công viên Lê Thị Riêng. Người đứng cạnh ông Thắng là Robert Ambrose Connor, trước đây là trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, người hỗ trợ rất nhiều cho công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam. Ảnh: Đình Văn
Vị trí công viên Lê Thị Riêng. Đồ họa: Khánh Hoàng
Khả năng phát hiện ba rãnh mộ tập thể gần 900 liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng