Khai quật di tích 'thành nhà Hồ thu nhỏ' tại Thanh Hóa
Thanh Hóa vừa khởi động dự án khai quật khảo cổ tổng thể tại đền thờ Nguyễn Văn Nghi, một công trình cổ hơn 400 năm tuổi với kiến trúc độc đáo được ví như một "thành nhà Hồ thu nhỏ". Dự án được kỳ vọng sẽ cung cấp tư liệu khoa học quý giá, giúp bảo tồn và phục dựng di tích lịch sử quan trọng này.
Bối cảnh
Đền thờ Nguyễn Văn Nghi tọa lạc tại phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa, trên diện tích rộng khoảng 38.000 m2 giữa cánh đồng bao la. Công trình được xây dựng từ năm 1617, dưới thời vua Lê Kính Tông, và nhiều lần được tu sửa, mở rộng qua các thế hệ. Đặc biệt, kiến trúc của đền có nhiều nét tương đồng với thành nhà Hồ ở xã Tây Đô, một di tích lịch sử nổi tiếng của Thanh Hóa, nên được gọi là "thành nhà Hồ thu nhỏ".
Đây là một trong những di tích lịch sử văn hóa có giá trị đặc biệt về kiến trúc nghệ thuật và lịch sử, được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1990. Tuy nhiên, sau hơn bốn thế kỷ, nhiều hạng mục của đền đã xuống cấp nghiêm trọng, đòi hỏi công tác bảo tồn, phục dựng cần có cơ sở khoa học vững chắc.
Diễn biến chính
Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt dự án khai quật khảo cổ tổng thể khu di tích đền thờ Nguyễn Văn Nghi với tổng kinh phí gần 9 tỷ đồng. Dự án do Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh làm chủ đầu tư, thực hiện trên khu vực bảo vệ cấp một của di tích, diện tích khoảng 1.800 m2, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.
Mục tiêu chính của cuộc khai quật là bổ sung tư liệu khoa học để làm rõ phạm vi, quy mô, cấu trúc và các yếu tố kiến trúc liên quan của di tích. Qua đó, kết quả khảo cổ sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng phương án tu bổ, phục dựng và phát huy giá trị khu đền cổ hơn 400 tuổi.
Đền được thiết kế theo kiểu "nội công ngoại quốc", với hai vòng thành khép kín gồm thành ngoài bằng đất và thành trong bằng đá. Cổng đền nổi bật với các phiến đá lớn được ghè đẽo, xếp chồng khít, kết hợp mái vòm gạch nung, tạo nên nét kiến trúc độc đáo tương đồng với cổng thành nhà Hồ.
- Dọc lối vào đền là hai hàng tượng đá gồm voi, ngựa, chó đá và tượng lính canh.
- Gần đó còn có các bia đá nguyên khối nặng 5-7 tấn, khắc chữ Hán ghi lại công trạng của Nguyễn Văn Nghi.
Phân tích & Ý nghĩa
Nguyễn Văn Nghi (1515-?) là một vị quan nổi tiếng dưới triều nhà Hậu Lê, từng là thầy dạy của hai vua Lê Anh Tông và Lê Thế Tông. Ông được triều đình và nhân dân đánh giá cao về tài năng và đức độ, được truy tôn Thượng thư bộ Công và gia thăng Thái bảo sau khi qua đời.
Việc khai quật và nghiên cứu di tích đền thờ ông không chỉ giúp làm rõ thêm về lịch sử, kiến trúc mà còn góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất xứ Thanh. Dự án cũng là cơ sở để giải quyết những hư hỏng, xuống cấp của di tích, từ đó phục dựng nguyên trạng, thu hút khách tham quan, nghiên cứu.
Kết luận
Dự án khai quật đền thờ Nguyễn Văn Nghi tại Thanh Hóa là bước đi quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Qua đó, giúp thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rõ hơn về lịch sử, kiến trúc và nhân vật lịch sử gắn liền với vùng đất này.
Hình ảnh từ bài viết
Ngôi đền có kiến trúc tương đồng với thành nhà Hồ ở xã Tây Đô. Ảnh: Lê Hoàng
Đền thờ Nguyễn Văn Nghi nằm giữa cánh đồng rộng lớn tại phường Đông Tiến. Ảnh: Lê Hoàng
Hệ thống tượng thờ, bia đá còn khá nguyên vẹn ở đền thờ Nguyễn Văn Nghi. Ảnh: Lê Hoàng
Khai quật di tích 'thành nhà Hồ thu nhỏ' tại Thanh Hóa