Khám phá công viên Lê Thị Riêng: Nơi có thể chôn cất 900 liệt sĩ
Công viên Lê Thị Riêng, thuộc phường Hòa Hưng, TP HCM, được xác định có thể là nơi chôn cất tập thể khoảng 900 liệt sĩ. Liệu những dấu tích lịch sử này có được tìm thấy sau nhiều năm lặng lẽ dưới lòng đất? Những nghiên cứu và lời kể nhân chứng đã hé lộ manh mối quan trọng về khu vực này.
Bối cảnh
Khu vực công viên Lê Thị Riêng trước đây là nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, còn gọi là nghĩa địa Đô Thành. Đây từng là nơi chôn cất tập thể trong thời chiến tranh, nhưng vị trí chính xác các mộ tập thể đã bị mai một theo thời gian và sự phát triển đô thị. Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại đây trở thành một nhiệm vụ quan trọng nhằm ghi nhận công lao và tri ân những người đã hy sinh.
Những bức ảnh lịch sử, cùng các bản đồ Đô thành Sài Gòn từ những năm 1950 đến sau năm 1975, đã được các nhà nghiên cứu thu thập để làm cơ sở xác định vị trí các rãnh mộ. Công nghệ ảnh vệ tinh và không ảnh (aerial photography) từ nhiều nguồn khác nhau cũng được sử dụng để phân tích, đối chiếu nhằm tìm ra dấu vết chính xác.
Diễn biến chính
Nhóm nghiên cứu do KTS Nguyễn Xuân Thắng tại TP HCM dẫn đầu đã dành hơn tám năm để thu thập và phân tích các nguồn ảnh khác nhau, bao gồm:
- Ảnh vệ tinh DS và D3C chụp năm 1968, 1969 và 1972, lưu trữ tại Viện Địa lý quốc gia Mỹ (USGS).
- Ảnh trên không do Tiểu đoàn Không quân Viễn thám hải ngoại của quân đội Pháp chụp trong giai đoạn tháng 8-12/1951.
- Ảnh vệ tinh hiện đại của Maxar và Airbus chụp năm 2002 và 2024.
Bằng cách chuyển đổi hệ quy chiếu và chồng xếp các lớp ảnh từ nhiều thời điểm, nhóm đã xác định được ba vùng nghi là rãnh mộ tập thể với diện tích từ khoảng 500 đến 1.200 m2, nằm gần hồ câu cá phía sau nhà truyền thống trong công viên hiện nay. Vị trí này trùng khớp với các mốc địa lý như tháp nước, nhà truyền thống và đường Nguyễn Giảng Thanh.
Thời điểm chụp các bức ảnh lịch sử được xác định vào khoảng 8-10h sáng ngày 12 tháng 2 năm 1968, trùng khớp với lời kể của nhiều nhân chứng từng chứng kiến việc chôn cất tập thể tại nghĩa địa Đô Thành sau Tết Mậu Thân năm 1968.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc xác định vị trí các rãnh mộ tập thể dựa trên phương pháp phân tích không ảnh và ảnh vệ tinh là một bước tiến quan trọng trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Đây là minh chứng cho sự kết hợp hiệu quả giữa khoa học công nghệ hiện đại và tư liệu lịch sử truyền thống.
Lời kể của nhiều nhân chứng, bao gồm những người từng sống gần nghĩa trang và làm việc tại công viên, cũng cung cấp những chi tiết trùng khớp về thời gian, địa điểm và đặc điểm hố chôn. Các phương tiện chở thi thể như xe tải quân sự GMC, xe cứu hỏa của chính quyền Việt Nam Cộng hòa và lực lượng cứu hỏa Đô Thành được nhắc đến trong lời kể cũng phù hợp với hình ảnh trong các bức ảnh năm 1968.
Những phát hiện này không chỉ có giá trị lịch sử mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp cộng đồng ghi nhớ và tri ân các chiến sĩ đã hy sinh trong chiến tranh. Đồng thời, việc tìm kiếm và quy tập hài cốt cũng góp phần làm sáng tỏ những góc khuất lịch sử, giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về quá khứ.
Kết luận
Qua nhiều năm nghiên cứu và đối chiếu tư liệu, công viên Lê Thị Riêng ngày nay được xác định có thể là nơi chôn cất tập thể khoảng 900 liệt sĩ. Việc này mở ra cơ hội để các cơ quan chức năng tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt, góp phần ghi nhận công lao của những người đã hy sinh và bảo tồn giá trị lịch sử cho thế hệ mai sau.
Hình ảnh từ bài viết
Tháp nước nhìn có góc nhìn thẳng hướng về công viên Lê Thị Riêng là cột mốc để xác định vị trí hố chôn tập thể. Ảnh: Thanh Tùng
Ông Nguyễn Thành Phước kể lại lúc nhìn thấy cảnh chôn tập thể ở nghĩa trang Đô Thành năm 1968, lúc này ông 12 tuổi. Ảnh: Đình Văn
Khám phá công viên Lê Thị Riêng: Nơi có thể chôn cất 900 liệt sĩ