Khánh Hòa đề xuất điều chỉnh tuyến đường sắt cao tốc tránh di tích tháp Hòa Lai
Việc xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang được quan tâm đặc biệt khi UBND tỉnh Khánh Hòa đề nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh hướng tuyến để tránh ảnh hưởng đến di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai. Tại sao việc này lại quan trọng và ảnh hưởng ra sao đến bảo tồn di sản văn hóa? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.
Bối cảnh
Tháp Hòa Lai, thuộc xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016. Đây là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn bảo tồn tương đối nguyên vẹn tại khu vực Nam Trung Bộ, mang giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ học đặc biệt quan trọng. Di tích này có tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ khoảng 4,93ha, gồm khu vực bảo vệ I (1,49ha) và khu vực bảo vệ II (3,44ha).
Trong bối cảnh phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang được triển khai nhằm kết nối các vùng miền hiệu quả hơn. Tuy nhiên, tuyến đường sắt này đi qua địa bàn tỉnh Khánh Hòa, gần khu vực bảo vệ di tích tháp Hòa Lai, gây ra những lo ngại về ảnh hưởng đến giá trị và môi trường bảo tồn di tích.
Diễn biến chính
Ngày 29-5, UBND tỉnh Khánh Hòa đã gửi công văn đến Bộ Xây dựng đề nghị rà soát và điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao đoạn qua khu vực di tích tháp Hòa Lai. Theo hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi, đoạn tuyến từ km1.246 đến km1.247 dự kiến áp dụng giải pháp cầu cạn đi qua khu vực phụ cận, nằm trong phạm vi bảo vệ II của di tích.
UBND tỉnh Khánh Hòa nhận định việc xây dựng công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn trong khu vực này có thể tác động tiêu cực đến không gian cảnh quan văn hóa lịch sử, làm thay đổi trục nhìn kiến trúc và ảnh hưởng đến tính toàn vẹn tổng thể của di tích. Ngoài ra, quá trình thi công và vận hành tuyến đường sắt với tải trọng động lớn, tần suất khai thác cao và vận tốc lớn có thể gây rung chấn, tiếng ồn kéo dài, ảnh hưởng đến độ ổn định kết cấu và chất lượng vật liệu của công trình kiến trúc cổ.
UBND tỉnh cũng lưu ý nguy cơ tác động đến môi trường khảo cổ học, địa tầng khảo cổ chưa được phát lộ và các yếu tố gốc cấu thành di tích trong quá trình thi công như xử lý nền móng, khoan cọc. Đây là những yếu tố rất nhạy cảm cần được bảo vệ nghiêm ngặt để tránh làm mất đi giá trị di sản.
Phân tích & Ý nghĩa
Luật Di sản văn hóa Việt Nam quy định di tích quốc gia đặc biệt phải được khoanh vùng bảo vệ gồm hai khu vực: bảo vệ I là vùng chứa đựng yếu tố gốc cấu thành di tích, cần bảo vệ nguyên trạng về mặt bằng và không gian; bảo vệ II là khu vực bao quanh nhằm bảo vệ cảnh quan văn hóa, ngăn ngừa các tác động tiêu cực ảnh hưởng đến di tích. Việc xây dựng công trình trong khu vực bảo vệ II phải đảm bảo không làm thay đổi cảnh quan, không che khuất tầm nhìn và mối liên hệ không gian của di tích.
Việc tỉnh Khánh Hòa đề nghị điều chỉnh tuyến đường sắt tốc độ cao thể hiện sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa phát triển hạ tầng hiện đại và bảo tồn di sản văn hóa. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy các dự án giao thông lớn cần tính toán kỹ lưỡng để hài hòa với bảo tồn di tích, tránh gây tổn hại lâu dài đến giá trị lịch sử và văn hóa của quốc gia.
Kết luận
Đề xuất của UBND tỉnh Khánh Hòa gửi Bộ Xây dựng nhằm điều chỉnh hướng tuyến đường sắt tốc độ cao tránh khu vực bảo vệ di tích tháp Hòa Lai là bước đi quan trọng để bảo vệ một trong những di sản văn hóa đặc biệt của Việt Nam. Việc này không chỉ góp phần giữ gìn giá trị lịch sử, kiến trúc và khảo cổ mà còn thể hiện trách nhiệm phát triển bền vững trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao thông.
Hình ảnh từ bài viết
Di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG
Tỉnh Khánh Hòa đề nghị chỉnh tuyến đường sắt tốc độ cao tránh di tích tháp Hòa Lai - Ảnh 2.
Khánh Hòa đề xuất điều chỉnh tuyến đường sắt cao tốc tránh di tích tháp Hòa Lai