Không khí lạnh hiếm gặp gây mưa lớn diện rộng ở miền Bắc từ chiều nay
Miền Bắc Việt Nam sắp trải qua một đợt không khí lạnh bất thường vào tháng 6, thời điểm đã bước vào chính hè. Hiện tượng này không chỉ gây mưa lớn diện rộng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt ở vùng núi. Vậy nguyên nhân và tác động của đợt không khí lạnh này là gì?
Bối cảnh
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, một khối không khí lạnh đang di chuyển xuống phía nam và dự kiến ảnh hưởng đến miền Bắc từ chiều tối và đêm ngày 8 tháng 6. Đây là hiện tượng bất thường vì tháng 6 thường là thời điểm miền Bắc bước vào mùa hè với nhiệt độ cao và ít có các đợt không khí lạnh xuất hiện.
Thống kê từ năm 1979 đến 2025 ghi nhận tổng cộng 25 đợt không khí lạnh xuất hiện trong tháng 6, trung bình khoảng 0,53 đợt mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 1991 đến nay, tần suất này giảm đáng kể, chỉ còn 7 đợt trong 35 năm, tương đương trung bình 0,2 đợt mỗi năm. Đặc biệt, từ năm 2014 đến 2025 không ghi nhận đợt không khí lạnh nào trong tháng 6. Điều này cho thấy xu hướng không khí lạnh muộn ngày càng hiếm gặp, được các chuyên gia khí tượng nhận định là do tác động của biến đổi khí hậu và hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Diễn biến chính
Chiều tối ngày 8 tháng 6, không khí lạnh sẽ ảnh hưởng đầu tiên đến vùng núi phía Bắc, sau đó mở rộng ra toàn bộ khu vực Đông Bắc Bộ, một phần Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Trên đất liền, gió sẽ chuyển hướng đông bắc với cấp 2-3, ven biển cấp 3.
Do sự kết hợp giữa không khí lạnh và vùng hội tụ gió trên cao, từ chiều tối đến ngày 9 tháng 6, miền Bắc sẽ xuất hiện đợt mưa vừa đến mưa rất to diện rộng. Ở Tây Bắc Bộ cùng phía bắc Phú Thọ và Tuyên Quang, lượng mưa phổ biến từ 80-160 mm, có nơi cục bộ trên 250 mm. Thanh Hóa và Nghệ An dự báo mưa từ 50-100 mm, có nơi vượt 150 mm. Các địa phương còn lại ở miền Bắc phổ biến mưa 20-50 mm, một số nơi trên 100 mm.
- Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ mưa cường suất lớn trên 100 mm trong ba giờ, kèm theo giông lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
- Tại vùng núi Tây Bắc Bộ, phía bắc Phú Thọ và Tuyên Quang, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất được đánh giá ở mức cao.
Không khí lạnh kết hợp với mưa diện rộng cũng sẽ khiến nhiệt độ ở Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa giảm từ 5-7 độ C trong ngày 9 tháng 6, với nhiệt độ cao nhất phổ biến dưới 31 độ C, thời tiết chuyển mát từ đêm. Nhiệt độ thấp nhất trong đợt này dao động 22-25 độ, vùng núi có nơi dưới 21 độ C.
Tại Hà Nội, từ chiều tối ngày 8 đến sáng ngày 9 tháng 6, trời sẽ mưa to và có giông, cục bộ xuất hiện mưa rất to với lượng mưa từ 100 mm/24 giờ trở lên. Nhiệt độ thấp nhất phổ biến 23-25 độ C, giảm 4-5 độ so với những ngày trước đó.
Trên biển, từ đêm ngày 8 tháng 6, bắc vịnh Bắc Bộ có gió đông bắc mạnh cấp 4-5, có lúc cấp 6, giật cấp 7. Sóng biển cao từ 1,5 đến 2,5 mét, biển động, có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tàu thuyền.
Trong khi đó, đợt nắng nóng kéo dài từ cuối tháng 5 tại miền Trung bắt đầu suy giảm. Từ ngày 9 tháng 6, nắng nóng chỉ còn xuất hiện từ TP Huế trở vào đến phía đông tỉnh Đăk Lăk. Đến ngày 10 tháng 6, đợt nắng nóng diện rộng kéo dài từ ngày 31 tháng 5 ở miền Trung cơ bản chấm dứt.
Phân tích & Ý nghĩa
Đợt không khí lạnh hiếm gặp vào tháng 6 này không chỉ làm giảm nhiệt độ mà còn gây mưa lớn diện rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân miền Bắc. Mưa lớn kèm theo giông lốc, sét và gió giật mạnh có thể gây thiệt hại về tài sản và đe dọa an toàn tính mạng, đặc biệt ở các vùng núi có nguy cơ cao về lũ quét và sạt lở đất.
Hiện tượng không khí lạnh muộn ngày càng hiếm gặp, theo các chuyên gia khí tượng, là dấu hiệu rõ ràng của biến đổi khí hậu và nóng lên toàn cầu. Điều này ảnh hưởng đến chu kỳ thời tiết truyền thống, gây khó khăn trong dự báo và ứng phó thiên tai. Với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những biến đổi khí hậu như vậy cũng là lời nhắc nhở về sự cần thiết của việc quan tâm đến môi trường toàn cầu và các chính sách ứng phó biến đổi khí hậu.
Kết luận
Đợt không khí lạnh hiếm gặp từ chiều tối ngày 8 tháng 6 sẽ gây mưa lớn diện rộng và giảm nhiệt độ ở miền Bắc Việt Nam, kèm theo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và thời tiết giông lốc. Đây là hiện tượng bất thường trong tháng 6, phản ánh xu hướng biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng sâu rộng đến thời tiết và khí hậu của khu vực.
Hình ảnh từ bài viết
Mưa ngập trên đường Chiến Thắng, Hà Nội năm 2025. Ảnh: Hoàng Giang
Không khí lạnh hiếm gặp gây mưa lớn diện rộng ở miền Bắc từ chiều nay