Không sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn về diện tích và dân số
Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích và dân số đang được Bộ Nội vụ Việt Nam cân nhắc kỹ lưỡng, tránh áp dụng đồng loạt. Vậy đâu là lý do và cách thức xử lý các xã, phường này trong thời gian tới?
Bối cảnh
Tính đến ngày 9 tháng 7, cả nước Việt Nam có 705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên hoặc quy mô dân số theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong đó, có 17 đơn vị không đạt cả hai tiêu chuẩn về diện tích và dân số, 529 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn diện tích, và 159 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn dân số.
Việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã, phường nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo tiêu chuẩn hành chính phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, nhiều xã, phường nằm ở khu vực biên giới, vùng sâu vùng xa, có địa hình phức tạp hoặc mang đặc thù về lịch sử, truyền thống, văn hóa nên không thể áp dụng sắp xếp đồng loạt như các giai đoạn trước.
Diễn biến chính
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Chính quyền địa phương thuộc Bộ Nội vụ, cho biết tại hội nghị ngành nội vụ ngày 9 tháng 7 rằng:
- Đối với các xã, phường có quy mô nhỏ, chưa đạt tiêu chuẩn về dân số hoặc diện tích và không thuộc trường hợp đặc thù, các địa phương cần chủ động nghiên cứu phương án điều chỉnh để tăng quy mô, nhằm đáp ứng tiêu chuẩn hành chính.
- Các tỉnh, thành phố có thể đề xuất xây dựng đơn vị hành chính cấp xã với quy mô lớn hơn tiêu chuẩn hiện hành, nhằm tạo điều kiện phát triển và quản lý tốt hơn.
- Bộ Nội vụ sẽ báo cáo Đảng ủy Chính phủ để trình Trung ương xem xét chủ trương tiếp tục sắp xếp xã, phường. Sau khi có kết luận của Trung ương, Chính phủ và Bộ Nội vụ sẽ hướng dẫn cụ thể các địa phương thực hiện.
Ông Tuấn nhấn mạnh đây không phải là đợt sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn mà sẽ xem xét từng trường hợp dựa trên điều kiện và đặc điểm cụ thể của từng địa bàn. Việc này nhằm tránh gây xáo trộn lớn trong hệ thống chính trị địa phương, đặc biệt là cấp xã.
Đầu tháng 7, tại hội nghị sơ kết một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hướng tiếp tục sắp xếp một số đơn vị hành chính cấp xã có quy mô nhỏ, chưa bảo đảm tiêu chuẩn.
Theo Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các tiêu chuẩn về diện tích và dân số đối với xã, phường được quy định cụ thể như sau:
- Xã miền núi phải có ít nhất 5.000 dân và diện tích 100 km2;
- Xã hải đảo phải có 2.500 dân và diện tích 15 km2;
- Các xã còn lại phải có 16.000 dân và diện tích 30 km2;
- Phường phải có ít nhất 21.000 dân và diện tích 5,5 km2.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc không sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn thể hiện sự thận trọng của Bộ Nội vụ và Trung ương trong việc điều chỉnh hệ thống hành chính địa phương. Điều này rất quan trọng vì mỗi xã, phường có đặc điểm riêng về địa lý, lịch sử, văn hóa và dân cư, đặc biệt là các vùng biên giới, vùng sâu vùng xa.
Việc sắp xếp đồng loạt có thể gây ra những xáo trộn lớn, ảnh hưởng đến đời sống người dân, công tác quản lý và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Do đó, việc xem xét từng trường hợp cụ thể sẽ giúp đảm bảo sự phù hợp, ổn định và phát huy hiệu quả quản lý hành chính.
Đồng thời, việc cho phép các tỉnh, thành đề xuất xây dựng đơn vị hành chính cấp xã với quy mô lớn hơn tiêu chuẩn hiện hành cũng mở ra cơ hội tạo ra các đơn vị hành chính hạt nhân, trọng điểm, góp phần tạo cực tăng trưởng mới cho các địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Kết luận
Bộ Nội vụ Việt Nam đang trong quá trình xem xét kỹ lưỡng, không áp dụng sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn mà sẽ căn cứ vào đặc điểm từng địa bàn để đưa ra phương án phù hợp. Đây là bước đi thận trọng nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống hành chính cấp xã, phường trên toàn quốc.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Chính quyền địa phương, phát biểu tại hội nghị sáng 9/7. Ảnh: Tống Giáp
Không sắp xếp đồng loạt 705 xã, phường chưa đạt chuẩn về diện tích và dân số