Khủng hoảng lương thực toàn cầu do chiến sự ở Biển Đen đe dọa nguồn cung ngũ cốc
Chiến tranh giữa Nga và Ukraine đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen, tuyến đường vận chuyển quan trọng đến nhiều khu vực như châu Phi, Trung Đông và châu Á. Vậy xung đột này ảnh hưởng thế nào đến nguồn cung lương thực toàn cầu và người tiêu dùng, đặc biệt là các quốc gia phụ thuộc vào ngũ cốc từ vùng này?
Bối cảnh
Cuộc chiến tranh do Nga phát động chống lại Ukraine từ tháng 2 năm 2022 đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, không chỉ về mặt nhân đạo mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế và thương mại toàn cầu. Biển Đen, vốn là tuyến đường vận chuyển chính cho xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine và Nga, trở thành điểm nóng chiến sự. Đây là khu vực quan trọng để vận chuyển lúa mì, lúa mạch, ngô và dầu hướng dương đến các thị trường lớn ở châu Phi, Trung Đông và châu Á.
Việc giao thương qua Biển Đen bị gián đoạn đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung ngũ cốc trên toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh nhiều nước đang phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ khu vực này. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến sự biến động giá cả và rủi ro thiếu hụt lương thực.
Diễn biến chính
Trong những tuần gần đây, tình hình tại Biển Đen trở nên căng thẳng hơn khi Nga tập trung tấn công các cảng biển của Ukraine, đồng thời Ukraine cũng tăng cường áp lực lên hoạt động xuất khẩu của Nga. Các cuộc tấn công đã ảnh hưởng đến cả cảng Odessa của Ukraine và cơ sở xuất khẩu chính của Nga tại Novorossijsk.
Thông tin từ hãng Reuters cho biết xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine trong tháng 8 đã giảm mạnh do các tàu không thể cập cảng để bốc hàng. Điều này khiến hợp đồng tương lai về lúa mì trên các sàn giao dịch, như sàn Chicago, tăng lên mức cao nhất trong gần ba năm qua, với mức tăng trên 17% kể từ đầu tháng 7, theo trang Firstpost và Reuters.
- Tháng 8 là thời điểm quan trọng để vận chuyển ngũ cốc mới thu hoạch đến các khách hàng toàn cầu.
- Việc gián đoạn kéo dài có thể làm thắt chặt nguồn cung trong lúc các quốc gia đang cố gắng tích trữ dự trữ lương thực.
- Nga và Ukraine cũng là nhà cung cấp lớn các loại ngũ cốc khác như lúa mạch, ngô và dầu hướng dương.
Một thương nhân Singapore chuyên bán lúa mì từ Biển Đen cho các nhà máy xay châu Á cho biết vấn đề không phải là thiếu lúa mì trên đồng ruộng, mà là khó khăn trong việc vận chuyển ra thị trường quốc tế do các tàu không thể vào cảng. Nhiều chủ tàu hiện không muốn đến các cảng của Nga hoặc Ukraine vì rủi ro an ninh ngày càng tăng.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc gián đoạn xuất khẩu ngũ cốc từ Biển Đen đã đặt các nước nhập khẩu lớn vào tình thế khó khăn. Nhiều quốc gia châu Á, châu Phi và Trung Đông phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung từ Nga và Ukraine, chiếm từ 30% đến 50% nhu cầu nhập khẩu lúa mì trong mùa vụ từ tháng 7 đến tháng 9.
Các nước như Algeria, Bangladesh, Jordan, Thái Lan, Tunisia và Việt Nam đều dựa nhiều vào nguồn ngũ cốc từ khu vực này. Jordan mới đây đã phải hủy bỏ một số hợp đồng mua lúa mì và lúa mạch do giá cao và rủi ro vận chuyển. Thậm chí một tàu chở ngũ cốc cho Ai Cập đã bị tấn công khi cập cảng Novorossijsk, theo CNBC Africa.
Trong bối cảnh này, các nước nhập khẩu đang cân nhắc tìm nguồn thay thế từ Australia, Bắc Mỹ hoặc Argentina. Tuy nhiên, việc chuyển đổi nguồn cung không thể diễn ra nhanh chóng và dễ dàng do các yếu tố về chi phí, hợp đồng và logistics. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt tạm thời và tăng giá lương thực trên thị trường toàn cầu.
Đáng chú ý, Cộng hòa Séc và Liên minh châu Âu (EU) hoàn toàn tự túc về sản xuất ngũ cốc, nên ít bị ảnh hưởng trực tiếp về nguồn cung. Tuy nhiên, các biến động trên thị trường quốc tế vẫn có thể tác động gián tiếp đến giá cả và chi phí sinh hoạt, cũng như ngành kinh doanh nhỏ của cộng đồng người Việt tại Séc, như các nhà hàng, siêu thị và dịch vụ liên quan.
Kết luận
Chiến sự tại Biển Đen đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động xuất khẩu ngũ cốc của Nga và Ukraine, gây ra nguy cơ thiếu hụt lương thực ở nhiều khu vực trên thế giới. Tình trạng này không chỉ làm tăng giá ngũ cốc mà còn đặt ra thách thức lớn cho các nước nhập khẩu phụ thuộc vào nguồn cung từ khu vực này. Việc tìm kiếm giải pháp ổn định nguồn cung và đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu đang trở thành ưu tiên cấp thiết trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.
Khủng hoảng lương thực toàn cầu do chiến sự ở Biển Đen đe dọa nguồn cung ngũ cốc