Kinh tế giấc ngủ: Xu hướng toàn cầu đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi giữa nhịp sống căng thẳng
Giấc ngủ đang trở thành một thách thức lớn trong xã hội hiện đại khi nhiều người lao động trên thế giới không đủ thời gian nghỉ ngơi. Từ các quán "cà phê ngủ" ở Seoul, Hàn Quốc đến các dịch vụ chăm sóc giấc ngủ tại Nhật Bản, Trung Quốc và châu Âu, nhu cầu tìm kiếm những khoảng thời gian nghỉ ngơi chất lượng giữa ngày làm việc căng thẳng ngày càng tăng cao. Vậy xu hướng này phản ánh điều gì về cuộc sống hiện đại và tác động của nó ra sao?
Bối cảnh
Thế giới đang đối mặt với tình trạng thiếu ngủ ngày càng phổ biến, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất lao động. Tại Hàn Quốc, theo Khảo sát sử dụng thời gian năm 2024 do Cơ quan Thống kê Hàn Quốc công bố, thời lượng ngủ trung bình của người dân từ 10 tuổi trở lên đã giảm xuống còn 8 giờ 4 phút, đánh dấu lần đầu tiên xu hướng giảm kể từ năm 1999. Bên cạnh đó, gần 12% dân số gặp các vấn đề về mất ngủ.
Nhật Bản, quốc gia nổi tiếng với cường độ làm việc cao, có thời gian ngủ trung bình của người trưởng thành chỉ từ 6,3 đến 6,5 giờ mỗi đêm. Xã hội Nhật còn phát triển khái niệm "inemuri" - ngủ nhưng vẫn hiện diện, thể hiện việc ngủ gật nơi công cộng hoặc trong môi trường làm việc như một biểu hiện của sự tận tụy với công việc.
Diễn biến chính
Tại Seoul, Hàn Quốc, các quán "cà phê ngủ" trở thành lựa chọn phổ biến trong giờ nghỉ trưa của nhân viên văn phòng. Với khoảng 10.000 won (tương đương 170.000 đồng), khách hàng có thể chợp mắt 30 phút trong không gian riêng tư, được trang bị ghế massage hoặc giường nghỉ. Đây là một phần của xu hướng lớn hơn về nhu cầu nghỉ ngơi giữa ngày làm việc căng thẳng.
Tại Trung Quốc, ngủ trưa đã trở thành thói quen phổ biến với khoảng 70% người trưởng thành duy trì thói quen này. Tuy nhiên, nhu cầu ngủ trưa tăng lên song song với cường độ lao động ngày càng cao, đặc biệt trong văn hóa làm việc "996" (từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, sáu ngày mỗi tuần). Giấc ngủ ngắn giữa ngày trở thành cách duy trì năng lượng hơn là một lựa chọn thư giãn.
Ở Mỹ và châu Âu, tình trạng thiếu ngủ cũng là vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Gần 60% người trưởng thành Mỹ không ngủ đủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm theo khuyến nghị. Tại Anh, khảo sát năm 2023 cho thấy thời lượng ngủ trung bình đã giảm xuống dưới 6 giờ. Nguyên nhân không chỉ do áp lực công việc mà còn do sự phổ biến của điện thoại thông minh, mạng xã hội và nền kinh tế hoạt động liên tục 24/7, khiến ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân ngày càng mờ nhạt.
Phân tích & Ý nghĩa
Thiếu ngủ kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì, trầm cảm và suy giảm miễn dịch. Về kinh tế, theo ước tính của RAND Corporation, các nền kinh tế thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) mất khoảng 680 tỉ USD mỗi năm do giảm năng suất lao động, chi phí y tế tăng và sai sót phát sinh từ tình trạng thiếu ngủ. Nhật Bản chịu thiệt hại khoảng 138 tỉ USD mỗi năm.
Trước thực trạng này, ngành kinh tế giấc ngủ đã ra đời và phát triển mạnh mẽ. Ban đầu chỉ gắn với các sản phẩm như nệm, gối hay thuốc hỗ trợ giấc ngủ, nay nó đã mở rộng thành một hệ sinh thái đa dạng. Các dịch vụ như quán cà phê ngủ ở Seoul, buồng ngủ trong văn phòng Nhật Bản hay trung tâm trải nghiệm giấc ngủ ở Bắc Kinh chỉ là phần nổi của tảng băng. Doanh nghiệp hiện bán các giải pháp giúp con người nghỉ ngơi hiệu quả hơn, từ công nghệ theo dõi giấc ngủ bằng trí tuệ nhân tạo đến các chương trình du lịch giấc ngủ tại khách sạn và khu nghỉ dưỡng ở Mỹ, châu Âu.
Tại Trung Quốc, ngành chăm sóc sức khỏe giấc ngủ đã tăng từ hơn 261 tỉ nhân dân tệ (38,6 tỉ USD) năm 2016 lên gần 500 tỉ nhân dân tệ năm 2023, dự báo vượt mốc 1.000 tỉ nhân dân tệ vào năm 2030. Với hơn 500 triệu người gặp vấn đề về giấc ngủ, đây là thị trường khổng lồ cho các doanh nghiệp.
Kết luận
Kinh tế giấc ngủ không chỉ là câu chuyện về một ngành kinh doanh mới mà còn phản ánh nghịch lý của thời đại hiện đại: càng phát triển và hiệu quả, con người lại càng khó có được giấc ngủ trọn vẹn. Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, xu hướng này cũng gợi mở nhiều cơ hội và thách thức trong việc cân bằng giữa công việc và sức khỏe, đặc biệt trong bối cảnh nhịp sống ngày càng nhanh và áp lực công việc cao.
Hình ảnh từ bài viết
Bên trong khách sạn dạng tổ kén để ngủ trưa thu hút dân văn phòng Trung Quốc - Ảnh: REUTERS
Thế giới thiếu ngủ sinh ra kinh tế giấc ngủ - Ảnh 2.
Thế giới thiếu ngủ sinh ra kinh tế giấc ngủ - Ảnh 3.
Kinh tế giấc ngủ: Xu hướng toàn cầu đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi giữa nhịp sống căng thẳng