Kinh tế Séc cần tập trung đầu tư tăng trưởng thay vì lo ngại nợ công, theo Švejnar
Kinh tế Séc hiện đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó vấn đề nợ công được quan tâm nhiều. Tuy nhiên, theo giáo sư Jan Švejnar, một trong những chuyên gia kinh tế hàng đầu của Séc, việc quá chú trọng vào nợ công có thể làm chậm lại các khoản đầu tư thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vậy thực tế này có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế và cộng đồng người Việt tại Séc?
Bối cảnh
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và khu vực EU có nhiều biến động, Séc - một quốc gia Trung Âu gia nhập Liên minh châu Âu (EU) từ năm 2004 - đang cân nhắc kỹ lưỡng các chính sách tài chính công. Nợ công là tổng số tiền mà chính phủ vay để chi tiêu vượt thu ngân sách. Việc kiểm soát nợ công là một phần quan trọng trong quản lý tài chính quốc gia nhằm đảm bảo sự ổn định kinh tế và tránh rủi ro tài chính.
Tuy nhiên, theo giáo sư Jan Švejnar, người từng có nhiều đóng góp cho sự phát triển kinh tế Séc và là người sáng lập Viện CERGE-EI - một trung tâm nghiên cứu kinh tế hàng đầu tại Praha, thì việc quá tập trung vào giảm nợ công có thể làm chậm quá trình đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, công nghệ và các dự án thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Diễn biến chính
Švejnar nhấn mạnh rằng trong lịch sử chuyển đổi kinh tế của Séc từ nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường, việc xây dựng một khung pháp lý và thể chế vững chắc là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế hiệu quả. Ông cho biết:
- Vào cuối thập niên 1980, Séc (khi đó là một phần của Tiệp Khắc) đứng trước thách thức lớn trong việc đào tạo thế hệ kinh tế mới hiểu biết về kinh tế thị trường và có nền tảng học thuật hiện đại.
- Viện CERGE-EI được thành lập với sự hợp tác quốc tế, nhằm tạo ra một trung tâm nghiên cứu và đào tạo kinh tế theo chuẩn mực các đại học hàng đầu thế giới.
- Đến nay, CERGE-EI đã đào tạo hàng trăm chuyên gia kinh tế làm việc trong các lĩnh vực học thuật, quản lý công và khu vực tư nhân, trong đó có những người giữ vị trí quan trọng tại Ngân hàng Trung ương Séc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới.
Về mặt chính sách, Švejnar từng đề xuất một chiến lược chuyển đổi kinh tế chậm rãi và có chuẩn bị kỹ lưỡng, khác với quan điểm thúc đẩy chuyển đổi nhanh chóng của các nhà lãnh đạo thời kỳ đó như Václav Klaus. Ông cho rằng:
- Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và thể chế vững chắc trước khi chuyển giao tài sản từ nhà nước sang tư nhân là rất quan trọng để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả.
- Thay vì áp dụng phương pháp tư nhân hóa phiếu (kuponová privatizace) phức tạp và kéo dài, chính phủ nên chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần nhà nước và phân phối cổ phần một cách đồng đều cho người dân dưới dạng danh mục đầu tư đa dạng.
- Điều này sẽ giúp người dân sở hữu cổ phần trong toàn bộ nền kinh tế mà không phải lo lắng về việc lựa chọn cổ phiếu, đồng thời tạo điều kiện cho các ngân hàng cung cấp tín dụng dựa trên các danh mục cổ phần này, thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển nhanh chóng.
Švejnar cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu hút vốn và công nghệ nước ngoài để hiện đại hóa các ngành công nghiệp truyền thống của Séc, ví dụ như ngành ô tô với sự thành công của Škoda Auto dưới sự đầu tư của Volkswagen. Ngược lại, một số doanh nghiệp như Tatra đã không tận dụng được cơ hội hợp tác với các nhà đầu tư chiến lược như Mercedes-Benz, dẫn đến sự suy yếu về lâu dài.
Phân tích & Ý nghĩa
Quan điểm của Švejnar phản ánh một thực tế quan trọng trong phát triển kinh tế: việc tập trung quá mức vào kiểm soát nợ công có thể làm hạn chế các khoản đầu tư cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới công nghệ. Đối với Séc, một quốc gia có nền công nghiệp truyền thống và đang trong quá trình hội nhập sâu rộng với EU, các khoản đầu tư tăng trưởng không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, những chính sách kinh tế này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến môi trường kinh doanh và việc làm. Ví dụ, các ngành dịch vụ như nhà hàng, nail, siêu thị Việt có thể chịu tác động từ sự biến động của nền kinh tế chung, chi phí đầu vào và nhu cầu tiêu dùng. Đồng thời, các chính sách tài chính và đầu tư cũng liên quan đến việc cấp giấy phép kinh doanh (živnostenský list) và các quy định thuế, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của người Việt.
Kết luận
Giáo sư Jan Švejnar nhấn mạnh rằng thay vì quá lo ngại về nợ công, Séc nên ưu tiên các khoản đầu tư thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc xây dựng thể chế và khung pháp lý rõ ràng, cùng với chiến lược phát triển dài hạn, sẽ giúp nền kinh tế Séc phát triển ổn định và nâng cao vị thế trong khu vực. Đây cũng là cơ hội để cộng đồng người Việt tại Séc hiểu rõ hơn về môi trường kinh tế và chính sách, từ đó có thể điều chỉnh hoạt động kinh doanh và cuộc sống phù hợp hơn.
Kinh tế Séc cần tập trung đầu tư tăng trưởng thay vì lo ngại nợ công, theo Švejnar